Le Monde: Niðurskurðaráfallið og Spánverjar í uppnámi

Augljóst er að vandi Spánverja eða banka þeirra leystist ekki í síðustu viku þegar þeim var tilkynnt að fjármálaráðherrar evru-ríkjanna hefðu samþykkt að greiða bönkunum fyrstu útgreiðslu allt að 100 milljarða evru láns fyrir lok júlí. Sama dag og þetta var tilkynnt rauk ávöxtunarkrafa á 10 ára spænskum ríkisskuldabréfum yfir hættumörk eða í 7,28%. Hér birtist þýðing á leiðara í franska blaðinu Le Monde laugardaginn 21. júlí um stöðuna á Spáni og skyldur Evrópu, það er ESB, gagnvart spænsku þjóðinni. Leiðarinn ber fyrirsögnina: Niðurskurðaráfallið og Spánverjar í uppnámi

„Nýlega sendi Mariano Rajoy, forsætisráðherra Spánar, þessi skilaboð til efnahagsmálaráðherra síns: “Hugrekki, Spánn er ekki Úganda.„Vissulega. SMS-boðin lýsa að vísu einnig vilja til undanbragða. Þau eru til vitnis um kvíðann sem ríkir nú á Spáni við að sæta sömu kjörum og annað Miðjarðarhafsríki: Grikkland.

Ótti ríkir í Madrid. Að ástæðulausu mætti ímynda sér. Í ríkinu er starfhæf stjórn, hún getur lagt á skatta og unnið að breytingum. Rajoy veit að harðneskjulegri niðurskurður en nokkru sinni fyrr – 65 milljarða evru sparnaður – mun hafa áhrif. Það hefur hins vegar gerst í þessari viku að Spánverjar hafa risið gegn áfallinu vegna „leiftursóknar“ gegn ríkisútgjöldum og látið í ljós reiði sína – á götum úti.

Mánuð eftir mánuð dregst efnahagsstarfsemin saman. Tölurnar eru oft jafn ógnvekjandi og þær sem berast frá Aþenu. Helmingur ungs fólks er án atvinnu. Frá árinu 2007 hefur gjaldþrotum fyrirtækja fjölgað um 400%.

Þjóðin borgar nú fyrir útþensluárin. Fyrir þessa húsnæðisbólu sem nú hefur sprungið og skilur eftir efnahag í blæðandi sárum. Hreinsunin tekur mörg ár. Það verður að taka til í bönkunum sem sitja upp með 184 milljarða evra í vandræðalánum. Það verður að létta skuldum af heimilum þar sem kostnaður vegna lána er hærri en tekjurnar. Það verður að afeitra efnahagsstarfsemina og losa hana undan því að vera algjörlega háð íbúðabyggingum og mannvirkjagerð, gulleggjahænu síðasta áratugar, til að ýta undir fleiri atvinnugreinar.

Er það í raun svo að óhjákvæmilegt sé auka á erfiðleikana með því að ganga í gegnum allan þann niðurskurð sem nú er á döfinni, niðurskurð sem að mati Nóbelsverðlaunahafans í hagfræði, Pauls Krugmans, „ er tóm vitleysa“?

Stjórnvöld í Madrid hækka skatta, skera niður útgjöld. En of mikið. Og illa. Þetta er líka eins og í Grikklandi. Vegið er að menntakerfinu þegar skólakerfið hefur þegar verið dæmt á niðurleið. Fryst eru útgjöld til opinberra framkvæmda, dregið úr útgjöldum til rannsókna og þróunar. Það er með öðrum orðum vegið að efnahagslegri framtíð þjóðarinnar – ekkert er þó brýnna en búa í haginn fyrir hana. Spánverjar kalla á „hold-up“. Þeir hafa alls ekki rangt fyrir sér.

Ríkisstjórn íhaldsmanna er ef til vill að vega að framtíð þjóðarinnar. Þetta er allt gert til að skapa traust á mörkuðum sem augljóslega hafa ekki trú á því sem gert er og láta Spánverja gjalda mjög hátt verð fyrir mistök fyrri ára. Allt er þetta gert til að koma til móts við ráðamenn í Evrópu sem krefjast þess af stjórnvöldum í Madrid að þau lækki halla á ríkissjóði án þess að huga að því með hvaða ráðum það er gert. Allt er þetta gert svo að stjórnmálamenn í Berlín samþykki – eins og þeir gerðu á fimmtudaginn [19. júlí] – að veita allt að 100 milljarða evra til að endurfjármagna spænska banka sem komnir eru að fótum fram.

Ráðamenn í Evrópu hafa þegar brugðist með því að leyfa Spánverjum að belgja sig út á áratug gervivaxtar. Seðlabanki Evrópu kveikti viðvörunarljós án þess að mark væri tekið á þeim: í bankanum í Frankfurt minnast menn mjög líflegra samtala við stjórnvöld í Madrid. Ráðamenn í Evrópu eiga ekki að gera sömu vitleysuna tvisvar og láta þjóðina leika lausum hala eins og gert var á árunum þegar hún naut lífsins á amfetamíni. Það á ekki að skilja Spánverja eftir eina og yfirgefna“.