Þýskaland: Mario Monti sakaður um aðför að lýðræðislegum stjórnar­háttum - þýskt lýðræði ekki afnumið til að fjármagna skuldir Ítala

Mario Monti, forsætisráðherra Ítalíu, hefur valdið uppnámi meðal þýskra stjórnmálamanna, í stjórn og stjórnarandstöðu, með því að hvetja til þess að þjóðþing evru-ríkja afsali sér valdi til að auðveldara verði að veita einstökum evru-ríkjum neyðaraðstoð. Hefur hann verið sakaður um að boða „ólýðræðislegar“ skoðanir í viðtali við vikuritið Der Spiegel.

Angelu Merkel líkt við Adolf Hitler á forsíðu blaðs í eigu Berlusconis.

Mario Monti (68 ára) segir í viðtalinu að evru-samstarfið valdi Evrópu [les:ESB] miklum skaða. Hann segir í viðtali við Der Spiegel sem birtist mánudaginn 6. ágúst: „Spennan í evru-samstarfinu undanfarin ár hefur þegar leitt til sálrænnar upplausnar Evrópu.“ Hann segir hættulegt ef evrunni verði leyft að sundra Evrópu frekar „þá verður grundvöllur Evrópuverkefnisins [samrunaþróunar Evrópuríkja innan ESB] eyðilagður“.

Í Spiegel Online segir síðdegis mánudaginn 6. ágúst að ein yfirlýsing í viðtalinu hafi einkum ýtt undir heitar umræður. Monti segir að leiðtogar Evrópu verði að hafa svigrúm og frelsi til að snúast gegn vilja þjóðþinga. „Samþykki ríkisstjórnir að lúta í einu og öllu ákvörðunum þjóðþinga sinna án þess að verja eigið svigrúm til aðgerða aukast frekar líkur á að Evrópa sundrist en að hún renni meira saman.“

Mario Monti er forsætisráðherra í embættismannastjórn sem setið hefur við völd síðan í nóvember 2011. Stjórnin nýtur viðtæks stuðnings á ítalska þinginu. Monti hefur hins vegar oft þurft að leggja hart að sér við að afla stuðnings nægilegs fjölda þingmanna þegar hann hefur knúið fram samþykki við niðurskurð útgjalda, efnahagsumbætur og neyðarlán í þágu evrunnar. Þjóðverjar telja að ummælum hans gegn valdi þingmanna sé þó sérstaklega beint gegn stjórnarháttum í Þýskalandi. Þar verður Angela Merkel að bera meiriháttar aðgerðir í þágu evrunnar og vegna aðstoðar við önnur ríki undir þingið í Berlín.

Þingmenn í Berlín hafa brugðist illa við ummælum ítalska forsætisráðherrans. Joachim Poss, vara-þingflokksformaður jafnaðarmanna (SPD), helsta stjórnarandstöðuflokksins, sagði við Rheinische Post: „Það styrkir evruna og neyðarráðstafanir í hennar þágu að þjóðþing standi að þeim en veikir ekki.“ Hann sagði að svo virtist sem virðing ítalska þingsins hefði dalað á hinum „forkastanlegu Berlusconi-árum“.

Frank Schäffler, kunnur evru-efasemdarmaður í þingflokki Frjálsra demókrata (FDP), annars þýska stjórnarflokksins, sagði að hryndi Evrópusambandið yrði það vegna of lítils lýðræðis og of lítillar virðingar fyrir réttarríkinu en of mikillar lýðræðisástar. Rainer Brüderelei, þingflokksformaður FDP, sagði að við allar nauðsynlegar breytingar yrði að „sjá til þess að innan ESB sé gætt nægilega vel að lýðræðislegu lögmæti“.

Tilvitnanir í viðtalið við Monti birtust fyrir dreifingu á Spiegel-heftinu og vöktu ummæli hans sterk viðbrögð og gagnrýni áður en menn höfðu séð viðtalið í heild.

Michael Grosse-Brömer, háttsettur starfsmaður flokks kristilegra demókrata (CDU), flokks Angelu Merkel, sagði vissulega rétt að ríkisstjórnir yrðu að hafa sitt svigrúm til aðgerða „það réttlætir þó alls ekki tilraunir til að draga úr eftirlitshlutverki þjóðþinga sem er lykilþáttur lýðræðisríkis“.

Guido Westerwelle, utanríkisráðherra Þýskalands (FDP), blandaði sér í umræðurnar og sagði að í Evrópumálum þyrfti „ekki að ræða það. Efla verður lýðræðislegt lögmæti en ekki veikja í Evrópu“.

Monti sætir þyngstri gagnrýni frá stjórnmálamönnum í flokki kristilegra sósíalista (CSU), systurflokki CDU í Bæjaralandi. Framkvæmdastjóri flokksins sagði ummæli Montis „árás á lýðræðið“. Alexander Dobrindt, framkvæmdastjóri CSU, sagði: „Ásóknin í fé þýskra skattgreiðenda blómstrar á ólýðræðislegan hátt fyrir tilstilli Montis. Hann þarf greinilega að heyra það skýrt og afdráttarlaust að við Þjóðverjar ætlum okkur ekki að afnema lýðræðið til að fjármagna skuldir Ítala.“

Í viðtalinu við Der Spiegel taldi Monti hættu á að Evrópa sundraðist og hvatti til þess að ríkisstjórnir evru-ríkjanna hefðu meira sjálfstæði en nú er til töku ákvarðana án afskipta þjóðþinga. Ríkisstjórnir yrðu að sjálfsögðu að átta sig á stöðu sinni miðað ákvarðanir þingmanna, sagði hann. „Hitt er hins vegar skylda hverrar ríkisstjórnar að uppfræða þingin,“ sagði Monti.

Spiegel Online segir að undanfarna daga hafi neikvæð afstaða gegn Merkel kanslara magnast á Ítalíu. Ítalska blaðið Il Giornale hafi í síðustu viku birt frétt undir fyrirsögninni „Quatro Reich“ eða „Fjórða ríkið“ á forsíðu sinni. Þar hafi birst mynd af Angelu Merkel sem rétt upp og fram hægri höndina með textanum: „Heil Angela!“. Blaðið er hluti af fjölmiðlaveldi Silvios Berlusconis og með fyrirsögninni var lýst óánægju vegna andstöðu Merkel við hugmyndir Montis um að breyta varanlega neyðarsjóði evrunnar, ESM, í banka sem hefði heimild til að kaupa ríkisskuldabréf með stuðningi Seðlabanka Evrópu.