Eru valdahlutföll að breytast innan ESB?

Tvennt vekur mesta athygli af því, sem er að gerast í Evrópu þessa dagana. Annars vegar er ljóst, að Evrópusambandið hefur efnt til taugastríðs við lánardrottna Grikkja í einkageiranum. Hins vegar kunna valdahlutföll að vera að breytast innan ESB.

Gert hafði verið ráð fyrir því, að samkomulag mundi takast á milli Grikkja og lánardrottna þeirra í einkageiranum fyrir síðustu helgi eða um helgina. Af því varð ekki. Ástæðan er ekki sú, að Grikkir hafi ekki viljað skrifa undir heldur að Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn og Evrópusambandið tóku fram fyrir hendur þeirra og sögðu sem svo: Grikkland hefur ekki efni á því að greiða svo háa vexti, sem krafizt er með nýjum skuldabréfum. Ef þið fallizt ekki á lægri vexti fer Grikkland í þrot og þá verður hægt að kalla eftir skuldatryggingum, sem keyptar hafa verið vegna grískra skuldabréfa.

Hvoru tveggja er mikil ógn fyrir fjármálaheiminn, sem hugsar sig áreiðanlega tvisvar um áður en hann neitar að ganga að kröfum um lækkun vaxtastigs. Segja má að það gefi tilefni til bjartsýni, að Evrópusambandið og AGS eru með þessum hætti tilbúin til að setja fjármálaheiminum stólinn fyrir dyrnar.

Hitt sem vekur athygli er sú nýja staða, sem Ítalía er komin í innan Evrópusambandsins eftir að Mario Monti tók við sem forsætisráðherra. Ítalía er eitt af fjórum stærstu efnahagskerfum innan ESB. Á valdatíma Berlusconis var ekki hlustað á Ítali vegna þess að starfsbræður Berlusconis í öðrum ESB litu á hann sem trúð með réttu eða röngu.

Nú er hins vegar tekin við embætti forsætisráðherra Ítalíu maður, sem hlustað er á, þótt hann hafi ekkert lýðræðislegt umboð á bak við sig annað en útnefningu ítalska þingsins í þetta embætti. Mario Monti gerir nú nýjar kröfur á hendur Þjóðverjum. Hann segir sem svo: Ég samþykki kröfur ykkar um aðhald en það er ekki nóg. Þið verðið að koma með peninga til að örva hagvöxt í öðrum aðildarríkjum ESB og þið verðið að gera ráðstafanir til að auka eftirspurn innan Þýzkalands eftir vörum og þjónustu frá öðrum evruríkjum.

Þetta er nýtt, að taflinu sé þannig snúið við gagnvart Þjóðverjum. Monti fær stuðning við kröfur sínar frá Spánverjum og Portúgölum og jafnvel líka frá Frökkum, sem hafa orðið veikari aðili í samstarfi við Þýzkaland eftir að lánshæfismat þeirra var lækkað.

Í raun og veru má segja, að það sé að skapast andóf innan evrusvæðisins undir forystu Mario Monti gegn einráðum Þjóðverjum.

Þetta tvennt: taugastríð gegn fjármálaheiminum og andófið gegn einstefnu Þjóðverja getur haft breytingar í för með sér á meginlandi Evrópu, þótt erfitt sé að sjá á þessari stundu með hvaða hætti það verður. Krafan um að Þýzkaland ráði ekki öllu verður stöðugt sterkari.