Vaxandi andstaða við ESB-aðild í Bretlandi

Það er óneitanlega forvitnilegt fyrir okkur Íslendinga að fylgjast með þeim óróa, sem er innan beggja stóru flokkanna í Bretlandi, Íhaldsflokksins og Verkamannaflokksins vegna Evrópusambandsins og þróunar þess. Fyrir nokkrum dögum sendu nær hundrað þingmenn Íhaldsflokksins bréf til David Cameron, þar sem hann er hvattur til að gefa skuldbindandi loforð um að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram eftir næstu þingkosningar um tengsl Breta við ESB. Áþekkar kröfur hafa komið fram áður um svipað efni.

Cameron svaraði bréfinu í grein í The Sunday Telegraph í gær, þar sem hann hafði góð orð um slíka þjóðaratkvæðagreiðslu og kvaðst tilbúinn til að efna til hennar, þegar rétti tíminn væri kominn. William Hague, utanríkisráðherra og fyrrverandi leiðtogi Íhaldsflokksins hefur skýrt þessa afstöðu til tímasetningar á þann veg, að það verði að liggja skýrar fyrir hvert Evrópusambandið sé að þróast áður en slík atkvæðagreiðsla fari fram.

Báðir standa þessir tveir forystumenn Íhaldsflokksins frammi fyrir vaxandi efasemdum flokksmanna sinna um að Bretlandi eigi áfram að vera innan Evrópusambandsins einmitt vegna þess hvert það stefnir. Og alveg ljóst að grein David Cameron í The Sunday Telegraph er að mati margra flokksmanna hans ófullnægjandi.

Íhaldsflokkurinn er í vissri hættu staddur vegna málsins vegna þess að Sálfstæðisflokkur Bretlands, Independent Party er að sækja í sig veðrið og getur augljóslega náð atkvæðum frá Íhaldsflokknum í verulegum mæli að óbreyttu. Þetta er áreiðanlega ein af ástæðunum fyrir bréfi þingmannanna. Þeir hafa áhyggjur af því að þeir tapi þingsætum sínum.

En það er ekki bara í Íhaldsflokknum sem slíkar kröfur kom fram. Fyrir nokkru var frá því skýrt hér á Evrópuvaktinni, að innan Verkamannaflokksins væru vaxandi kröfur á hendur Ed Miliband, leiðtoga flokksins um að hann gefi slíka skuldbindandi yfirlýsingu um þjóðaratkvæðagreiðslu komist flokkurinn til valda á ný.

Það er því ekki svo, að þróun í átt til stöðugt aukinnar miðstýringar og hreins ríkjabandalags innan Evrópusambandsins njóti almenns stuðnings alllra aðildaríkja. Svo er ekki. Í Bretlandi er enn til staðar og í ríkara mæli en verið hefur síðustu áratugi það sjónarmið, að Bretar eigi ekki að öllu leyti samleið með meginlandsþjóðunum. Það var raunar líka skoðun De Gaulle, hershöfðingja og fyrrum forseta Frakklands, sem beitti neitunarvaldi á sínum tíma til að kom í veg fyrir aðild Breta, sem hann taldi ekki eiga erindi inn í þetta samstarf.

Þessar umræður í Bretlandi sýna, að það eru ekki bara Norðmenn og Íslendingar, sem telja, að aðild að Evrópusambandinu henti þeim ekki. Það er ekki lengur hægt að útiloka, að það sjónarmið verði einnig ofan á á Bretlandseyjum.