Er rökstudd tillaga um evru-aðild Íslands á næsta leiti? Síðustu forvöð

Undir lok janúar 2012 tilkynnti Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra flokksstjórn Samfylkingarinnar að stefna ríkisstjórnarinnar í gjaldmiðilsmálum í viðræðunum við ESB yrði kynnt á næstu sólarhringum, var helst að skilja. Össur Skarphéðinsson endurtók sama sönginn á alþingi í byrjun febrúar 2012. Ekkert fréttist hins vegar af málinu fyrr en Štefan Füle var hér í júní 2012 með þann boðskap að ESB mundi leggja ríkisstjórninni lið við að móta stefnuna í gjaldmiðilsmálinu. Þá var að vísu áréttað að ESB ætlaði ekki að taka forystu í málinu, hún yrði áfram í höndum íslenskra embættismanna. Már Guðmundsson seðlabankastjóri er formaður í þeim hópi innan viðræðurammans við ESB sem fjallar um gjaldmiðilsmál.

Hinn 20. júlí 2012 er sagt frá því á vefsíðu ESB-aðildarsinna sem starfa undir hinu hógværa heiti Sterkara Ísland að íslensk stjórnvöld hafi mótað samningsafstöðu sína í gjaldmiðilsmálum gagnvart Evrópusambandinu og verði hún gerð opinber á næstu dögum. Afstaðan hafi verið mótuð hinn13. júní 2012 síðan hafi verið unnið að undirbúningi þess að kynna viðsemjendum Íslands hjá Evrópusambandinu afstöðuna. Búist sé við því að þeirri vinnu ljúki á næstu dögum og í framhaldinu verði samningsafstaðan birt opinberlega og kynnt almenningi.

Af þessu orðalagi verður ráðið að málið verði ekki lagt fyrir alþingismenn áður en það er kynnt embættismönnum ESB í Brussel. Ætlunin sé að hafa þann hátt á málinu að leggja það ekki fyrir þingmenn og almenning á Íslandi fyrr en textinn er þóknanlegur ESB-mönnum. Með því vilja Össur og hans menn reyna að þrengja svigrúm lýðræðislega kjörinna fulltrúa til að hrófla við textanum. Allt er þetta eftir bókinni frá Brussel þar sem lýðræðisleg afskipti af málum sem þessum eru talin af hinu illa.

Í frásögn Sterkara Íslands af starfi gjaldmiðilshópsins segir að þar beri upptöku evru hæst og lokasetningin er þessi: „Væntanlega bíða margir þess að sjá hvaða afstöðu íslensk stjórnvöld móta í þessu efni í ljósi stöðu krónunnar og evrusvæðisins.“ Það er furðulegt ef ESB-aðildarsinnar telja eftir einhverju að bíða í þessu efni. Þegar þeir kynntu nauðsyn þess að sækja um ESB-aðild 2009 var upptaka evru meginröksemdin. Ekkert ríki verður aðili að ESB án þess að gangast undir þá kvöð að evran verði mynt þess fyrr en síðar, að uppfylltum skilyrðum.

Stóra spurningin er auðvitað þessi: Munu sérfræðingarnir sem sitja í gjaldmiðilsnefndinni láta eins og ekkert sé eðlilegra en að Íslendingar taki upp evru þegar staða hennar veikist og versnar dag frá degi eins og sést best á Spáni um þessar mundir? Meirihluti Þjóðverja hefur fengið nóg af því að axla skuldabyrðar óreiðuríkja í nafni evrunnar. Nú fara þýskir stjórnmálamenn í kosningaham og ábyrgð á skuldum annarra verður þá ekki efst á baugi.

Í Svíþjóð og Danmörku dettur engum stjórnmálamanni í hug að minnast á evru-aðild. Sænska ríkisstjórnin hefur kröfu Seðlabanka Evrópu um aðild að gjaldmiðlasamstarfinu ERM II að engu af því að aðildin er skilyrði fyrir evru-aðild. Því er spáð að Finnar verði fyrsta þjóðin til að segja skilið við evruna og það kunni að leiða til upplausnar.

Það yrði að vísu í samræmi við annað hjá ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur að nú kæmi tillaga frá nefnd undir formennsku seðlabankastjóra um að Íslendingum sé lífsnauðsynlegt að ganga í evru-hópinn. Rétt er að minna á að efnahagsmálaráðherrann, Steingrímur J. Sigfússon, sem ber pólitíska ábyrgð á stefnunni í gjaldmiðilsmálum er á móti ESB-aðild. Hann var einnig á móti samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og að samið yrði um Icesave.