Meirihluti alþingis skilar auðu um stjórnar­skrárbreytingar - kaupir Þór Saari til að bjarga ríkis­stjórninni

18:22 Stjórnlagaráð lauk störfum og skilaði alþingi tillögum að nýrri stjórnar­skrá 29. júlí 2011. Þing­nefnd, stjórnskipunar- og eftirlits­nefnd, var falið að ræða tillögur stjórnlagaráðs. Hún hefur kallað fyrir sig fjölda sér­fræðinga og hefur enginn þeirra talið fært að afgreiða tillögunnar án viðamikilla ...

Evrónían

14. feb *Örlög evrunnar eru svo undarleg að þau mættu eignast eigið orð – evronía*. Mitterrand, þáverandi forseti Frakklands setti á sínum tíma sem skilyrði fyrir endursameiningu Þýskalands að Þjóðverjar köstuðu þýska markinu og tækju um sameiginlega evrópska mynt. Þjóðverjar höfðu lítinn áhuga á þessu;...

Í helgreipum ríkja­sambands

12. feb Grikkland riðar á barmi þjóð­félags­legrar upplausnar, enda er landið sokkið í skuldir. Engin von er um, að úr rætist á þessum áratugi, nema Grikkir losi sig við mynt, sem þeir ráða engu um. Þó er talið, að evran bíði þess ekki bætur, ef Grikkir losa sig úr helfjötrum þessarar myntar, sem engum hentar, nema Þjóðverjum.

Norðurslóðir: Hernaðarkapphlaup um náttúruauðlindir, hnattvæðing, eða er kannski ekkert að gerast?

28. jan Evrópu­vaktin fékk leyfi höfundar til að birta efni fyrirlestrar sem fluttur var á fundi á vegum Varðbergs, samtaka um vestræna samvinnu og alþjóðamál í ráð­stefnusal Þjóðminjasafns 26. janúar 2012 um *Norðurslóðir og borgaralegt öryggi* * • Hið mikla kapphlaup um Norðurheimsskautið! * • Þ...

Ísland-ESB og Nýja Norðrið IX: Framseljum ekki ný tækifæri þjóðar­innar til ESB

26. jan Staða Íslands á norðurslóðum og lega landsins á norðurskauts­svæðinu er sá grundvöllur, sem við hljótum að byggja utanríkis­stefnu okkar á fram eftir 21. öldinni. Sú utanríkis­stefna á að snúast um það fyrst og fremst að tryggja sjálfstæði okkar og öryggi og hagsmuni okkar í Nýja Norðrinu. Þetta gerum ...

Ísland-ESB og Nýja Norðrið VIII: Ný utanríkis­stefna Íslands byggist á norðurslóðum

25. jan Lega lands getur verið auðlind. Það á við um Ísland. Ekki bara vegna fiskimiðanna í kringum landið heldur líka vegna þeirrar aðstöðu og tækifæra, sem lega landsins býður upp á. Þetta kom skýrt í ljós á dögum kalda stríðsins. Það stóð ekki til að þjóðin græddi á því framlagi sínu til varna frjálsra þjóða heims að heimila veru bandarísks varnarliðs á Íslandi.

Ísland-ESB og Nýja Norðrið VII: ESB reynir að nota aðildarumsókn Íslands til aukinna áhrifa á norðurslóðum

23. jan Aðildarríki Evrópu­sambandsins eiga ekki beinna hagsmuna að gæta í Nýja Norðrinu. Þau eiga hins vegar mikilla óbeinna hagsmuna að gæta. Það skiptir þau að sjálfsögðu máli hvernig til tekst um umhverfsivernd á norðurslóðum í tengslum við mikla uppbyggingu þar á þessari öld. Þau eiga hagsmuna að gæta að fá keypta olíu og gas, sem kann að finnast á svæðinu.

Ísland-ESB og Nýja Norðrið VI: Rússland er eitt áhrifamesta ríkið á norðurslóðum

22. jan Rússland er ekki lengur kjarni í risaveldi eins og það var á dögum Sovétríkjanna og kalda stríðsins. Eftir sem áður er Rússland stórveldi á evrópskan mælikvarða og ekki sízt í Nýja Norðrinu. Í Rússlandi er að finna 80% þeirra fjögurra milljóna manna, sem búa á norðurskautssvæðunum að sögn skýrsluhöfunda CSIS, sem vitnað hefur verið til í þessum greinum.

Ísland-ESB og Nýja Norðrið V: Noregur er stórveldi á norðurslóðum

21. jan Noregur er stórveldi á Norður-Atlantshafi. Þegar horft er á skiptingu lögsögu á hafsvæðum norðurslóða er þetta kristaltært. Yfirráð Norðmanna á Svalbarða og Jan Mayen ráða úrslitum að því er varðar haf­svæði og landgrunn.

Ísland-ESB og Nýja Norðrið IV: Danir reyna að halda í áhrif sín en þau eru dvínandi-Grænland stefnir á sjálfstæði

20. jan Danir eru í sérstakri stöðu í Nýja Norðrinu vegna tengsla sinna við Grænland. Það dugar þó Evrópu­sambandinu lítt til áhrifa á þessu svæði af þeim ástæðum, sem Valur Ingimundarson, sag­fræðingur greinir frá í grein sinni í Skírni haustið 2010 og vitnað var til í fyrstu grein í þessum greina­flokki.

Ísland-ESB og Nýja Norðrið III: Er hernaðarleg þýðing Íslands að aukast á nýjan leik?

19. jan Þegar um er að ræða mikil auðævi eins og í Nýja Norðrinu og fjallað er um í grein II í þessum greina­flokki og hins vegar svæði, þar sem lögsögur margra ríkja mætast er augljóst, að upp koma alvarlegar spurningar um öryggismál.

Ísland-ESB og Nýja Norðrið II: Aðgengi opnast að gífurlegum auðævum

18. jan Í skýrslu, sem Center for Strategic International Studies (CSIS) gaf út fyrir tæpum tveimur árum um hagsmuni Bandaríkjanna á norðurskauts­svæðinu segir m.a.: "Bráðnun íssins á Norðurpólnum hefur gjörbreytt þessu áður staðnaða svæði og veldur þvi að það getur bæði orðið arðbært og öðlast nýja landf...

Evrópa í fortíð og framtíð

14. jan Evru­svæðið er verst staddi sjúklingurinn í hagkerfi heimsins, og nú er komið í ljós, að sjúkleiki Frakklands mun hafa afdrifaríkar afleiðingar fyrir evru­svæðið. Standard og Poors´s hafa boðað lækkun lánshæfismats Frakklands um eitt stig, og líklegt er, að önnur lánshæfis­fyrirtæki sigli í kjölfarið.

Kennari við HR fjargviðrast yfir lengd ESB-aðildarviðræðna - af hverju ræðir hann ekki efni málsins?

13. jan Í grein eftir Kristján Vigfússon, kennara við Háskólann í Reykjavík, í Fréttablaðinu föstudaginn 13. janúar segir að því hafi „verið haldið nokkuð stíft fram að undanförnu að samningum Íslands við Evrópu­sambandið, ESB, verði ekki lokið fyrir alþingis­kosningarnar í maí 2013“. Kristján segir ekki til ...

Ísland-ESB og Nýja Norðrið I: Togstreitan milli strandríkjanna og Íslands-Svíþjóðar-Finnlands og frumbyggja

12. jan Íslendingar eru smátt og smátt að vakna til vitundar um þau tækifæri, sem uppbygging og umsvif á norðurslóðum munu skapa okkur á þessari öld. Heiður þeim sem heiður ber í þeim efnum.

Bölvun eða blessun íslensku krónunnar rædd á vegum ASÍ

10. jan Eftir fund Alþýðu­sambands Íslands (ASÍ) að morgni þriðjudags 10. janúar um krónuna, hvort hún sé bölvun eða blessun, hefur skýrst að Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ, lítur á baráttu fyrir upptöku evru sem leið til að draga athygli frá ábyrgð verkalýðsforystunnar á hag­stjórn hér á landi undanfarin ár...

Stór-Þýskaland, evran og aðskilnaðarhreyfingar

8. jan Áform um að segja skilið við stærri heild og koma á fót eigin ríki eru víðar en hér í nágrenni okkar Íslendinga, það er í Skotlandi, Færeyjum og Grænlandi. Skuldakreppan á evru-svæðinu hefur ýtt undir þá skoðun meðal íbúa í Norður-Ítalíu að þeir eigi að segja skilið við íbúana í suðurhluta landsins, þar sé að finna undirrót þess mikla efnahagsvanda sem nú steðji að Ítölum.

Játning hag­fræðings

5. jan Í mars 2006 sendum við prófessor Frederic Mishkin við Columbia-háskóla, sem nokkrum mánuðum síðar varð einn af seðlabanka­stjórum Bandaríkjanna, frá okkur skýrslu um fjármálalegan stöðuleika á Íslandi. Skýrslan var gerð að beiðni Viðskiptaráðs sem greiddi kostnað og laun við gerð hennar.

Ísland og umheimurinn II: Af hverju hefur Kína svona mikinn áhuga á Íslandi?

20. des Þótt meira en tveir áratugir séu liðnir frá falli Berlínarmúrsins og lokum kalda stríðsins eru umbreytingar í kjölfar þess rétt að byrja. Fljótlega eftir þá atburði fóru að heyrast raddir i Washington um að ekki væri lengur ástæða til að hafa varnarlið á Íslandi, þótt það hyrfi ekki á braut fyrr en rúmum áratug síðar.

Ísland og umheimurinn I: Gerir ESB Íslandi tilboð, sem það telur ekki hægt að hafna?

20. des Þótt ný utanríkis­stefna Íslands á 21. öldinni byggist í grundvallar­atriðum á hagsmunum þjóðar­innar eins og þeir horfa við okkur nú hlýtur hún líka að taka mið af þeim hættum, sem kunna að steðja að sjálfstæði Íslands og þær hættur eru kannski fleiri en ætla mætti við fyrstu sýn. Fyrst ber að nefn...

Samstarf Evrópu­ríkja V: Hverjir eru hagsmunir Íslands?

19. des Eins og fjallað hefur verið um í fjórum greinum í þessari greinaröð um samstarf Evrópu­ríkja eru mikil umbrot og gerjun á öllum vígstöðvum í því samstarfi.

Samstarf Evrópu­ríkja IV: Nýtt bandalag Engilsaxa?

19. des Eins og fram hefur komið frá lokum leiðtogafundar ESB-ríkjanna í Brussel fyrir rúmri viku og opinberum umræðum í kjölfar þeirrar ákvörðunar David Cameron, forsætis­ráðherra Bretlands, að samþykkja ekki breytingar á sáttmálum ESB hafa Bretar löngum haft nokkuð aðra afstöðu til samstarfs Evrópu­þjóðanna en þjóðirnar á meginlandi Evrópu.

Samstarf Evrópu­ríkja III: Hvar endar Evrópa?-Grikkland ekki partur af vestrænni menningu segir Huntington

18. des Í fyrri tveimur greinum um samstarf og samskipti þjóða Evrópu hefur verið fjallað um þau mál út frá pólitískum og efnahagslegum sjónarmiðum líðandi stundar.

Samskipti Evrópu­ríkja II: Sjálfstæðis­hreyfingar á Skotlandi og í Wales, Grænlandi, Katalóníu og Baskalandi

18. des Á sama tíma og Pútín, sem sumir segja, að sé valdamesti maður heims, kann að hafa löngun til að byggja upp nýtt efnahagsbandalag undir forystu Rússlands, sem komi með vissum hætti í stað Sovétríkjanna og átök standa yfir í vesturhluta Evrópu um, hvort stefna eigi að meiri samruna ríkja innan Evrópus...

Um sæstrengi til aflflutnings á milli Íslands og Evrópu

17. des „Eitthvað annað“ í umræðunni um atvinnusköpun á Íslandi hefur nú orðið sér rækilega til skammar, þar sem það hefur reynzt algerlega merkingarlaust og gagnslaust í framkvæmd. Því var aldrei ætlað annað hlutverk en að afvegaleiða umræðuna frá háu þjóðhagslegu notagildi stóriðju fyrir íslenzkt atvinnulíf.

Samstarf Evrópu­ríkja I: Stofna Rússar nýtt efnahagsbandalag í austri?

17. des Ef við reynum að horfa á þær sviptingar, sem hér standa yfir um tengsl Íslands við Evrópu­ríkin úr fjarlægð má kannski segja, að í þeim birtist að einhverju leyti leit okkar Íslendinga að nýjum stað í tilverunni eftir að hinu nána samstarfi við Bandaríkin lauk snemma á þessari öld.

Hin pólitíska lausn er enn ófundin á evru-svæðinu

15. des Hér eru punktar sem ég hafði til hliðsjónar þegar ég flutti ræðu á fundi Heimssýnar í Háskóla Íslands fimmtudaginn 15. desember: Von Frakka og Þjóðverja um að þeim tækist að marka tímamót í umræðum um evruna og skuldavandann á evru-svæðinu á leiðtogafundinum í Brussel 8. og 9. desember er brostin...

Óvild ræður vonlausum ESB-leiðangri

13. des Erfiðara verður með hverjum deginum sem líður að skilja efnislegar ástæður þess að ríkis­stjórn Íslands kýs að láta eins og ekkert hafi í skorist innan Evrópu­sambandsins þótt það logi stafna á milli. Að sjálfsögðu er eðlilegt að hætta viðræðum um aðild að ESB á meðan stjórnendur ESB átta sig á því í hvaða ESB þeir eru og hvernig stjórn þess og evrunnar sé háttað.

Nýtt hræðslubandalag í Evrópu?

13. des Það er ekki allt sem sýnist í samstarfi Evrópu­ríkja. Á yfirborðinu lítur þetta allt vel út. Undir niðri eru harkaleg átök á milli þjóða eins og afstaða Camerons sýnir og undir yfirborðinu eru líka mikil átök á milli ríkja og fjármála­markaða eins og ummæli Valery Giscard d'Estaing sýna, sem vitnað er til í öðrum pistli hér á Evrópu­vaktinni.

Valery Giscard d'Estaing: Það ríkir umsátur um Evrópu

12. des Í samtali við Reuters-fréttstofuna hinn 7. desember sl. sagði Valery Giscard d' Éstaing, fyrrverandi forseti Frakklands, að Evrópa yrði að berjast gegn bröskurum og hann taldi, að þeir kæmu aðallega frá Bandaríkjunum. Orðrétt sagði Frakklands­forsetinn fyrrverandi: "Evrópa er eins og borg sem seti...

Samskipti Evrópu­ríkja og reynzla John Majors og Camerons

12. des Samskipti Evrópu­þjóða þeirra í milli, jafnvel nú þegar komið er fram á 21.öldina hljóta að vera þessum þjóðum sjálfum og öðrum, sem fylgjast með, mikið umhugsunarefni. Nú virðast 26 aðildarríki ESB sammála um, að 27. ríkið, Bretar, hafi dæmt sjálfa sig til „einangrunar“ vegna þess að David Cameron, ...

Þjóðin þarf að hrista af sér lamandi hönd pólitískrar elítu

4. des Hér fer á eftir ræða, sem flutt var á samráðsfundi Frjálslynda flokksins laugardag 3. desember 2011: Ég vil byrja á því að þakka fyrir boðið um að koma hingað og ætla að notfæra mér þetta tækifæri til þess að lýsa hugmyndum mínum um þróun sam­félags okkar á nýrri öld. Hrunið afhjúpaði veikleika...

Brúttó­greiðslur og skuldbindingar til ESB og vegna Evrópska fjárfestingarbankans mundu nema 34 milljörðum króna.

28. nóv Eins og vikið var að í umfjöllun Evrópu­vaktarinnar hinn 7. nóvember sl.skiptast tekjur Evrópu­sambandsins í megindráttum í fjóra flokka. Í fyrsta lagi eigin tekjur ESB, þ.e. tollar af vörum, sem fluttar eru til aðildarríkjanna. Í öðru lagi ákveðið hlutfall af virðisaukaskatti, sem innheimtur er í aði...

ESB-aðild: Heildar nettó­greiðslur og skuldbindingar mundu nema 23 milljörðum króna

28. nóv Hinn 7. nóvember sl. var fjallað hér á þessum vettvangi um kostnað við rekstur Evrópu­sambandsins og framlög einstakra aðildarríkja þess til að standa undir þeim kostnaði. Þar kom fram, að heildarkostnaður við rekstur ESB í ár nemur um 140 milljörðum evra. Verulegur hluti þeirra framlaga gengur til b...

Á bak við stofnun Seðlabanka Evrópu og upptöku evru er evrópsk stórpólitík

14. nóv Seðlabanki Evrópu er tvímælalaust ein mikilvægasta stofnun Evrópu­sambandsríkjanna og evruríkjanna sérstaklega. Frá því að fjármálakreppan skall á árið 2008 má segja að Seðlabanki Evrópu hafi verið í eldlínunni umfram aðra seðlabanka enda talinn einn af áhrifamestu seðlabönkum heims og kannski jafnhliða Seðlabanka Bandaríkjanna og að sjálfsögðu kínverska seðlabankanum.

Evrópu­dómstólinn og EFTA-dómstóllinn

13. nóv Evrópu­dómstóllinn er að sjálfsögðu ein af megin­stofnunum Evrópu­sambandsins.

Leiðin inn á evru-svæðið er um Seðlabanka Evrópu

10. nóv Seðlabanki Evrópu (SE), á ensku European Central Bank (ECB), hefur aðsetur í 36 hæða byggingu í hjarta Frankfurt. Þótt húsið sé stórt rúmar það ekki alla starfsemi bankans. Hann starfar auk þess í tveimur stórhýsum í borginni.

Framkvæmda­stjórnin er í lykilstöðu en hefur ekki síðasta orðið

10. nóv Framkvæmda­stjórn Evrópu­sambandsins er eini aðilinn í ESB-kerfinu, sem hefur frumkvæðisrétt að löggjöf. Þegar sá frumkvæðisréttur bætist við það hlutverk framkvæmda­stjórnar­innar að sjá síðan um framkvæmd laga og annarra ákvarðana og hafa eftirlit með þeim er ljóst að framkvæmda­stjórnin er ein valdamesta stofnunin í þessu kerfi.

Aðkomuleiðir ráðherra aðildarríkja eru tvær

9. nóv Aðkoma framkvæmdavaldsins í aðildarríkjum Evrópu­sambandsins að yfir­stjórn þess er tvíþætt.

Fræðsla um ESB á að tryggja stuðning Íslendinga

9. nóv Ríkis­stjórn Íslands taldi nauðsynlegt að auka þekkingu Íslendinga á Evrópu­sambandinu. Hún sneri sér til stækkunar­deildar Evrópu­sambandsins með tilmæli um að þetta yrði gert. Stækkunar­deildin samþykkti að verða við tilmælunum og ákvað að verja 1,4 milljónum evra (nú um 220 m. ISK) á tveimur árum til þessa verkefnis. Var kynningarstarfið sett í útboð.