F÷studagurinn 26. aprÝl 2019

ËlÝk vi­br÷g­ Ýrskra og Ýslenskra stjˇrnvalda vi­ hruni bankakerfis


Bj÷rn Bjarnason
22. nˇvember 2010 klukkan 11:42

Ůegar bankahruni­ var­ hausti­ 2008 s÷g­u řmsir ekki sÝst ESB-a­ildarsinnar, a­ ═slendingar hef­u veri­ betur settir innan ESB. Ůß hef­i rÝki­ ekki ■urft a­ eignast bankana. Ůeim hef­i mßtt halda ß floti me­ a­sto­ Se­labanka Evrˇpu (SE). Ůarna sŠju menn, hve illt vŠri a­ standa utan ESB og best kŠmi ■a­ Ý ljˇs Ý samanbur­i vi­ ═ra. Ůar vŠru bankar reknir ßfram, ßn ■ess a­ rÝki­ ■yrfti a­ eignast ■ß, enda vŠru ═rar Ý ESB og me­ evru.

═ sÝ­ustu viku birti dßlkah÷fundurinn Matthew Lynn, sÚrfrˇ­ur um bankahruni­ og vi­br÷g­ vi­ ■vÝ, grein Ý breska vikuriti­ Spectator, ■ar sem hann segir, a­ ═slendingar hef­u lÝklega teki­ skynsamlegustu ßkv÷r­unina vi­ hruni­. ═slenska rÝki­ hafi ekki haft efni ß ■vÝ a­ dŠla peningum Ý bankana hausti­ 2008 til a­ halda ■eim gangandi. Ůess Ý sta­ hafi rÝki­ slegi­ eign sinni ß ■ß, innlendir innlßnseigendur hafi veri­ vernda­ir en erlendir lßnadrottnar hafi veri­ lßtnir sigla sinn sjˇ. Allt ÷­ru vÝsi hafi veri­ brug­ist vi­ Ý Bretlandi, BandarÝkjunum og ═rlandi, ■ar sem rÝki­ hafi dŠlt millj÷r­um af skattfÚ almennings inn Ý fjßrmßlastofnanir.

Lynn segir a­ Ýslenska a­fer­in hafi ekki reynst sem verst. Vextir hafi lŠkka­ og krˇnan sÚ tekin a­ styrkjast a­ nřju, h˙n hafi hŠkka­ um 19% ß ■essu ßri gagnvart evru. ═ raun veki reynsla ═slendinga ˇgnvekjandi spurningu fyrir a­rar ■rˇa­ar ■jˇ­ir. Ef til vill hef­u ■Šr ekki ■urft a­ dŠla svo hßum fjßrhŠ­um Ý banka sÝna. Ef til vill hef­u ■Šr ßtt a­ lßta ■ß fara ß hausinn?

Hann telur a­ ═slendingar standi a­ m÷rgu leyti betur a­ vÝgi en ═rar og Grikkir. Ůeir sÚu jafnvel Ý betri st÷­u en Bretar sem viti ekki hva­ Royal Bank of Scotland e­a Loyds-HBOS muni kosta ■ß a­ lokum. ═slendingar hafi sřnt a­ ekki sÚ endilega a­ dŠla peningum inn Ý banka Ý vanda. Grein sinni lřkur hann ß ■vÝ a­ fylgdu Bretar Ý fˇtspor ═slendinga kynni efnahagur ■eirra a­ lagast ß tilt÷lulega sk÷mmum tÝma.

┴stŠ­a er til a­ benda ß ■etta n˙, ■egar augljˇst er, a­ ═rum dug­i ekki a­ vera innan ESB og hafa evru til a­ halda bankakerfi sÝnu gangandi. Tveimur ßrum eftir hruni­ hausti­ 2008 eru ■eir Ý ■eim sporum, a­ ney­ast til a­ sŠta afarkostum, a­ eigin mati, af hßlfu a­ildarrÝkja ESB, framkvŠmdastjˇrnar ESB, SE og Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins (AGS).

Ůeir sem fylgst hafa me­ frÚttum vita a­ vikum saman hafa Brian Cowen, forsŠtisrß­herra ═rlands, og Brian Lenihan, fjßrmßlarß­herra ═rlands, bari­ sÚr ß brjˇst og sagt, a­ undir forystu ■eirra mundu ═rar bjarga sÚr ˙r skuldavanda sÝnum af eigin rammleik. Ůeir ■yrftu enga a­sto­ frß ÷­rum. Ůeim hef­i tekist a­ fjßrmagna Ýrska rÝkissjˇ­inn fram ß mitt ßr 2011.

Ůessi r÷k Ýrskra rß­amanna dug­u hvorki fyrir framkvŠmdastjˇrn ESB Ý Brussel, stjˇrnendur SE Ý Frankfurt nÚ fjßrmßlarß­herra annarra evru-rÝkja, svo a­ ekki sÚ minnst ß rÝkisstjˇrn Bretlands. Enginn ■essara a­ila er a­ hugsa um hagsmuni ═ra heldur sÝna eigin, hvernig best sÚ a­ koma Ý veg fyrir a­ bankakreppan ß ═rlandi breytist Ý enn meiri vanda ß evru-svŠ­inu, hvar eigi a­ reisa gir­inguna til varnar ■vÝ, sÚ ■a­ ekki gert ß ═rlandi. ═rska rÝkisstjˇrnin var einfaldlega kn˙in til ■ess a­ breyta um stefnu og leita ßsjßr hjß ESB, SE og AGS.

Hva­ gerist ■ß ß ═slandi? FrÚttama­ur R┌V rŠ­ir vi­ Ëlaf B. ═sleifsson, hagfrŠ­ing, sem segir ■ann mun ß st÷­unni ß ═slandi og ═rlandi a­ ═rar sÚu Ý ESB. Voru or­ hans ekki skilin ß annan veg en ■ann, a­ ■ar me­ vŠru ═rar mun betur settir en ═slendingar. Me­ ÷­rum or­um ═rar voru betur settir en ═slendingar hausti­ 2008, af ■vÝ a­ ■eir voru Ý ESB og gßtu velt vandanum ß undan sÚr. ═rar eru betur settir en ═slendingar Ý nˇvember 2010 ■egar Ýrska bankakerfi­ hrynur, af ■vÝ a­ ■eir eru Ý ESB.

Allir hljˇta a­ sjß a­ eitthva­ er bogi­ vi­ ■essa r÷ksemdafŠrslu. Mesta meini­ er a­ Ý bß­um tilvikum er reynt a­ telja ═slendingum tr˙ um a­ ESB hef­i dregi­ ˙r ■eirra eigin vanda vegna hrunsins. Fyrir slÝkum fullyr­ingum eru einfaldlega engin r÷k. ═slendingar v÷ldu a­ra lei­ en ═rar til a­ leysa bankavandann.

Ef r÷kin um ßgŠti ESB Ý ■essu tilliti vŠru fyrir hendi, Štti mikil gle­i a­ rÝkja me­al ═ra um ■essar mundi yfir ■vÝ a­ embŠttismannavaldinu Ý Brussel og Frankfurt hef­i tekist a­ lei­a Ýrsku rÝkisstjˇrninni fyrir sjˇnir, a­ h˙n vŠri ß rangri lei­ me­ ■vÝ a­ bi­ja ekki um al■jˇ­lega hjßlp.

Anna­ er uppi ß teningnum ß ═rlandi. Fj÷lmi­lar ■ar segja a­ rei­ibylgja fari um ■jˇ­ina. H˙n hafi sÚst strax sÝ­degis ß sunnudag ■egar frÚttir bßrust af sinnaskiptum rÝkisstjˇrnarinnar. Ůß hef­i fˇlk teki­ a­ safnast saman til mˇtmŠla fyrir fram Ýrska stjˇrnarrß­sh˙si­.

═ Ýrskum bl÷­um segir a­ ═rland hafi veri­ ni­urlŠgt me­ k˙vendingu rÝkisstjˇrnarinnar og bei­ninni um a­sto­.

═ The Irish Independent segir, a­ almenningur sÚ ÷skurei­ur yfir ■vÝ hvernig rÝkisstjˇrnin „laug“ um hina einstŠ­u ■rˇun mßla Ý sÝ­ustu viku.

Ůegar fram lÝ­a stundir mun hagfrŠ­ingum ÷rugglega ■ykja forvitnilegt a­ bera saman og draga ßlyktanir af ˇlÝkum vi­br÷g­um Ýslenskra og Ýrskra stjˇrnvalda vi­ bankakreppunni og hvernig ■jˇ­unum tˇkst sÝ­an a­ vinna sig ˙t ˙r henni. Mi­a­ vi­ a­ kreppan hˇfst hausti­ 2008 hefur ═slendingum vegna­ betur en ═rum til ■essa, vegna ■eirra ßkvar­ana sem rÝkisstjˇrn Geirs H. Haarde, ■egar hruni­ var­.

═slenski bankavandinn ßtti uppt÷k sÝn Ý frjßlsrŠ­i vegna a­ildarinnar a­ evrˇpska efnahagssvŠ­inu. Ůegar vi­ skyldi brug­ist var vi­brag­skerfi samkvŠmt ■eim reglum ekki nˇgu ÷flugt. ESB-rÝkin vilja kenna Ýslenskum stjˇrnv÷ldum um ■a­, samanber Icesave-kr÷fur Breta og Hollendingar. Ůegar Ýrska bankakerfi­ er a­ hruni komi­ vegna ofvaxtar gagnvart Ýrska hagkerfinu er hlaupi­ til og dŠlt meira fÚ inn Ý ■a­ ß kostna­ skattgrei­enda Ý Bretlandi og ß evru-svŠ­inu. Tr˙a einhverjir a­ slÝkt lÝ­ist til lengdar?

Vandi evru-svŠ­isins er ˇleystur, ■ˇtt kannski hafi tekist a­ reisa varnargar­ Ý bili ß ═rlandi ß kostna­ evrˇpskra skattgrei­enda.

A­ lßta enn eins og ═slendingar vŠru betur settir innan ESB og me­ evru er sorglegur blekkingarleikur, jafnvel ■ˇtt hann sÚ stunda­ur Ý nafni hagfrŠ­innar.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS