Ůri­judagurinn 28. jan˙ar 2020

┴byrg­ Ýslendinga vegna Icesave er ÷nnur en menn Štla


Sveinn Eldon
22. mars 2011 klukkan 09:42

„Me­ l÷gum skal land byggja en me­ ˇl÷gum ey­a“, segir Ý Hßvamßlum. Vi­ fß l÷g hefur ■etta ßtt betur vi­ en l÷gin um Icesave. M÷nnum finnst řmist a­ l÷gin sÚu til heilla e­a ˇheilla fyrir land og ■jˇ­.

Talsmenn ■ess a­ ■jˇ­in sta­festi l÷gin geta ■ess oft a­ ═slendingar eigi ekki annan kost en a­ grei­a kr÷fur Breta og Hollendinga. Ůeir telja a­ grei­um vi­ ekki ver­i allir ═slendingar jafnt einstaklingar sem og fyrirtŠki, sveitarfÚl÷g og rÝki­ stimplu­ sem ˇßbyrgir vi­semjendur og fjßrglŠframenn. Ůa­ ver­i ■vÝ ˙tiloka­ fyrir ═slendinga a­ fß lßn erlendis, nema Ý besta lagi ß ofurv÷xtum. Ůjˇ­in ver­i einangru­ og ■vÝ ˙tsk˙fu­ ˙r samfÚlagi si­a­ra ■jˇ­a.

Ůetta eru ■ung or­. B÷rn eru oft hrŠdd me­ s÷gum um Grřlu og Leppal˙­a, en uppeldisfrŠ­ingar n˙tÝmans vara foreldra vi­ a­ hrŠ­a b÷rn me­ slÝkum lygas÷gum ■vÝ ■a­ geti leitt til ■ess a­ b÷rnin fßi martr÷­. Ekki fara ■ˇ allir foreldrar a­ rß­i uppeldisfrŠ­inga Ý ■essu e­a ÷­ru, foreldrar eru misgˇ­ir. Ůa­ er sko­un h÷fundar ■essa pistils a­ fullyr­ingar talsmanna Ýslenskra stjˇrnvalda og fylgifiska ■eirra um fyrirsjßanlega einangrun ═slands og ˙tsk˙fun sÚ ˇßbyrgur ■vŠttingur sem hafi ekki einungis valdi­ ■jˇ­inni martr÷­ heldur einnig varanlegum sßlarmeinum. Ůjˇ­in hefur einfaldlega veri­ l÷g­ Ý einelti vegna Icesave af ■eim sem h˙n Štti a­ geta treyst best, eigin stjˇrnv÷ldum.

Nei, Grřla og Leppal˙­i eru ekki til og okkur ver­ur ekki ˙tsk˙fa­ ˙r samfÚlagi si­a­ra ■jˇ­a og vi­ munum fß lßn erlendis.

Ef ■jˇ­in sta­festir ekki l÷gin heldur me­fer­ mßlsins ßfram. Hugsanlega munu Bretar og Hollendingar skjˇta mßlinu til Al■jˇ­adˇnstˇlsins Ý Haag Ý Hollandi. Ef svo fer er tr˙lega skynsamlegast fyrir okkur a­ fallast ekki ß a­ dˇmstˇllin hafi l÷gs÷gu Ý mßlinu. Eiga Bretar og Hollendingar ■ß ekki annarra kosta v÷l en a­ hefja mßl ß hendur Ýslenskum stjˇrnv÷ldum fyrir HÚra­sdˇmi ReykjavÝkur og sÝ­an lÝklega fyrir HŠstarÚtti ═slands. ═slendingar sjßlfir munu ■vÝ eiga sÝ­asta or­i­ ef mßli­ fer Ý ■ennan farveg. Hugsanlega getur mßlinu einnig lykta­ me­ sßtt. Ůß grei­um vi­ Bretum og Hollendingum einhverja mßlamynda upphŠ­, en ■eir skuldbinda sig til a­ sŠkja mßli­ ekki frekar. SlÝk sßtt gŠti hugsanlega komi­ til fyrir tilstu­lan all■jˇ­adˇmstˇlsins e­a sßttasemjara.

MillirÝkjadeilur eru daglegt brau­ og Ý m÷rgum tilvikum fylgjast almenningur Ý vi­komandi l÷ndum og fj÷lmi­lar lÝtt me­ framvindu slÝkra mßla og ■Šr gleymast skjˇtt. Hver man lengur deilur ═slendinga og BandarÝkjamanna ˙t af flutningum til varnarli­sins e­a deilur ═slendinga og SvÝa ˙t af Loftlei­um? Ekki veit Úg til ■ess a­ ■essar deilur hafi ska­a­ samband ═slendinga og BandarÝkjamanna e­a ═slendinga og SvÝa. Ůessar deilur drˇgust ■ˇ bß­ar nokku­ ß langinn.

Ůa­ er ■ess vir­i a­ huga a­ af hverju Bretar og Hollendingar bu­u okkur betri kj÷r Ý samningavi­rŠ­unum um Icesave 3 en Ý vi­rŠ­unum um Icesvae 2. ┴stŠ­an er s˙ a­ samsta­a ■jˇ­arinnar um a­ hafna Icesave 2 ger­i Bretum og Hollendingum ljˇst a­ vi­ lßtum ekki va­a ofan Ý okkur. Ef samingar Šttu a­ takast yr­u ■eir a­ gera okkur betra tilbo­.

═slendingar hafa ŠtÝ­ barist me­ r÷kum og me­ vÝsan til sanngirni en ekki beitt vopnavaldi. Ůannig endurheimtum sjßlfstŠ­i okkar bŠ­i pˇlitÝskt og efnahagslegt. Engin sanngirni felst Ý ■vÝ a­ vi­ berum fjßrhagslegan kostna­ af ■vÝ sem flemtri slegin hollensk og bresk stjˇrnv÷ld greiddu eigendum Icesave reikninga. Ůetta undarlega uppßtŠki ver­ur tŠplega skřrt me­ ■vÝ a­ ■eim hafi veri­ umhuga­ hag og framtÝ­ Ýslenska bankakerfisins e­a ═slands. Fremur voru ■au a­ for­a ßhlaupi sparifjßreigenda ß hollenska og breska banka. Hvorki breskum nÚ hollenskum stjˇrnv÷ldum bar a­ eigin s÷gn skylda til a­ grei­a innstŠ­ueigendum. Bresk og hollensk stjˇrnv÷ld eru ■vÝ ekki a­ilar a­ neinu mßli vegna gjald■rots Landsbankans og eiga ■vÝ hvorki kr÷fur ß ■rotab˙ bankans e­a ß Ýslensk stjˇrnv÷ld.

Allt bendir til ■ess a­ ■eir sem settu sparifÚ sitt inn ß reikninga Icesave hafi flestir vita­ um ■ß ßhŠttu sem ■vÝ fylgdi. FŠstir ■eirra settu inn hŠrri upphŠ­ en ■ß hßmarksupphŠ­ sem Tryggingasjˇ­ur innstŠ­ueiganda og fjßrfesta ßbyrg­ist. Sjˇ­urinn er samßbyrg­arsjˇ­ur og er Ý eigu innstŠ­ueigenda sjßlfra og ekki Ý eigu rÝkisins eins og margir halda. Ekki vir­ast allir sparifjßreigendur ■ˇ hafa gert sÚr grein fyrir ■vÝ a­ sjˇ­urinn gŠti or­i­ gjald■rota. Ůa­ er ekki unnt a­ sjß allt fyrir.

S˙ sta­reynd a­ sjˇ­urinn trygg­i innstŠ­ur Icesave breytir ekki ■eirri hinu a­ ■eir sem settu sparifÚ sitt inn ß Icesave-reikninga voru a­ tefla ß tvÝsřnu og ■eim bar sjßlfum skylda til a­ gera sÚr gˇ­a grein fyrir ßhŠttunni sem ■eir tˇku. Innlßnsvextir ß ■essum reikningum voru hŠrri en ˙tlßnsvextir annara banka Ý Hollandi og Bretlandi. Fˇlk gat ■vÝ teki­ lßn hjß ■essum b÷nkum og lagt andvir­i lßnsins inn ß Icesave reikning og fengi­ vaxtamismun sem hagna­. Banki sem grei­ir slÝka ofur vexti af innlßnum hlřtur a­ lßna lßn■egum me­ mj÷g lßga lßnshŠfni, lßn■egum sem a­rir bankar vilja ekki lßna og eiga ■vÝ ekki Ý ÷nnur h˙s a­ venda en til Landsbankans og fß ■ar lßn ß ofurv÷xtum.

Landsbankinn stofna­i Icesave og Kaup■ing Edge vegna ■ess vi­ m÷rgum Ýslenskum fyrirtŠkjum blasti s˙ kalda sta­reynd a­ ■au voru nŠr gjald■rota og vanta­i fÚ sem ■eim var ˇkleift a­ fß ß venjulegum lßnskj÷rum. Varla ■arf a­ minna lesendur ß a­ eigendur ■essara fyrirtŠkja voru einnig a­aleigendur Landsbankans og Kaup■ings.

FramtÝ­ ═slands og lßnshŠfi Ýslenska rÝkisins og Ýslenskra fyrirtŠkja rŠ­st ekki nema af ˇverulegu leiti af ■vÝ hvernig Icesave-deilan ver­ur til lykta leidd. FramtÝ­ ═slands rŠ­st a­ mestu af okkur sjßlfum og af ■vÝ hvort vi­ berum gŠfu til a­ hafna a­ild a­ ESB.

LßnshŠfi rÝkis rŠ­st af grei­slugetu ■ess, a­gengi a­ erlendum gjaldeyri, ef lßni­ er teki­ Ý erlendri mynt og af efnahags˙tlitinu Ý landinu sjßlfu og Ý heiminum almennt. Íll ■essi atri­i endurspeglast einnig Ý gengi gjaldmi­la. Ver­i Icesave 3 sam■ykkt aukast skuldir Ýslenska rÝkisins enn frekar og endur- og vaxtagrei­slur kalla ß auki­ ˙tstreymi erlends gjaldeyris. Ůetta lŠkkar gengi Ýslensku krˇnunnar, sem mun auka ver­bˇlgu, lŠkkar gengi krˇnunnar enn frekar. Ůessi vÝtahringur spillit sÝ­an enn frekar efnahagsßstandi og efnahagshorfum ■jˇ­arinnar. LßnshŠfi Ýslenska rÝkisins og Ýslenskra fyrirtŠkja minnkar, sem gerir ■a­ bŠ­i dřrara og erfi­ara fyrir ═slendinga a­ fß lßn erlendis. Vi­ ■etta mß sÝ­an bŠta a­ lÝklegt er a­ gengi sterlingspundsins hŠkki ■egar efnahagslÝfi­ Ý Bretlandi rÚttir ˙r k˙tnum. S˙ hŠkkun, ef af henni ver­ur, hŠkkar Icesave-skuldina og endurgrei­slur ■ess Ý Ýslenskum krˇnum. Um gengi ervunnar er erfitt a­ spß, vart hŠkkar ■a­ a­ rß­i, kynni hins vegar a­ lŠkka en ■ˇ ekki verulega.

Ef ■jˇ­in sta­festir l÷gin um Icesave 3, d÷kkna efnahagshorfur ß ═slandi. Me­ sam■ykkt minnka einnig vonir um endurnřjun ß n˙verandi bankakerfi heimsins. Kerfi­ var hanna­ eftir sÝ­ustu heimsstyrj÷ld og er ekki lengur vandanum vaxi­. Atbur­ir haustsins 2008 sřndu ■a­ gl÷gglega og erfi­leikar bankanna ß ═rlandi, Spßni og Port˙gal sřndu ■a­ aftur 2010.

Margir bankamenn binda vonir vi­ a­ ═slendingar hafni kr÷fum Breta og Hollendinga ■vÝ ■a­ muni gera enn frekar ljˇst a­ ■÷rf sÚ ß a­ endurnřja bankakerfi­. Ekki er lengur hŠgt a­ Štlast til ■ess a­ skattgrei­endur beri kostna­ af gjald■roti banka fremur en annara fyrirtŠkja. Vi­ ═slendingar berum ■vÝ ekki einungis ßbyrg­ ■vÝ hvort efnahagslÝfi­ Ý landinu rÝs upp ˙r ■eim ÷ldudal lÝ­andi stundar, heldur h÷fum vi­ einstŠtt tŠkifŠri til a­ ver­a umheiminum a­ li­i. Ef vi­ neitum a­ sta­festa Icesave 3 h÷fum vi­ heillavŠnleg ßhrif ß ■rˇun bankamßla alls heimsins. Sjaldan hefur jafnmikil ßbyrg­ hvÝlt ß ÷xlum jafn fßrra.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Nafn: Sveinn Eldon FŠddur Ý ReykjavÝk 1950 Heimspekingur og hagfrŠ­ingur a­ mennt. Hefur starfa­ sem hßskˇlakennari bŠ­i ß ═slandi og Ý Finnlandi ■ar sem hann starfar n˙.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS