Sunnudagurinn 8. desember 2019

Fullskipašur 7 manna dómur dęmir gengisbundin krónulįn ólögmęt


Vķglundur Žorsteinsson
15. jśnķ 2011 klukkan 14:55

Meš dómi Hęstaréttar ķ hinu svokallaša Mótormax mįli hefur nś endanlega veriš kvešiš um žaš aš lįn sem skilgreind voru sem ķslensk krónulįn meš gengisbindingum beri aš skoša sem ķslensk krónulįn. Žaš er žvķ ekki tilefni til frekari deilna um žann žįtt mįlsins.

Žaš er hinsvegar skošun mķn aš enn sé eftir aš leysa endanlega śr vaxtažętti žessara mįla. Kann žaš aš helgast af žvķ hvernig mįlatilbśnaši um žau mįl hefur veriš einhliša stżrt af fjįrmįlafyrirtękjunum sbr. HRD 471/2010 žar sem Lżsing valdi sér mįl til fyrirlagningar og samdi viš skuldarann žar um. Žaš er žvķ skošun mķn aš enn hafi ekki veriš fjallaš um vaxtažįtt žessara lįna fyrir dómstólum meš višhlķtandi hętti. Ef žaš į aš gilda aš ķ staš samningsvaxta lįnanna komi ķslensku sešlabankavextirnir sbr. Hrd 471/2010 er enn eftir aš śtkljį nokkrar spurningar svo sem um afturvirkni vaxtaleišréttingar. Rįšstöfun greišslna skuldara žannig aš fyrst sé rįšstafaš ķ höfušstól og sķšan vexti, vaxtavaxta mešferš že. hvenęr ógreiddir vextir skuli lagšir viš höfušstól og sķšast en ekki sķst hvort unnt sé aš endurvekja og reikna upp greiddar fullnašarkvittašar kröfur.

Allt eru žetta flókin atriši sem eru óśtkljįš.

Žaš er hinsvegar skošun mķn aš ašalkrafa ķ mįli um vextina sem naušsynlegt er aš śtkljį ķ

fjölskipušum hérašsdómi og sķšan ķ fullskipušum 7 manna Hęstarétti eigi aš vera sś aš vextirl įnasamninganna gildi.

Mun ég hér į eftir fjalla um žann žįtt vaxtaįgreiningsins.

BÖNKUNUM VAR KUNNUGT UM ÓLÖGMĘTIŠ

Žaš er hafiš yfir allan vafa aš bankarnir vissu aš lįnaformiš gengisbundin krónulįn var bannaš. Žeir įkvįšu engu aš sķšur aš hundsa žaš og hafa aš engu, žrįtt fyrir ófrįvķkjanlegt bann vaxtalaga. Vęntanlega hafa žeirra višskiptaįętlanir um sókn į erlenda lįnamarkaši legiš žar aš baki og verulegar lķkur eru į aš bankarnir hafi veriš ķ samrįši um ašferšarfręšina.

Af gögnum mįlsins mį rįša aš žeir įttu fulltrśa ķ nefndinni sem endurskošaši vaxtalögin og žeir geršu ķtrekašar tilraunir bęši ķ nefndarstarfinu og žegar mįliš var fyrir žinginu aš fį fyrirhugušu banni hnekkt.

GYLLIBOŠ UM ERLENDA LĮGVEXTI Į ĶSLENSK KRÓNULĮN

Višskiptaįętlanir bankanna byggšust į žvķ aš žetta lįnsform vęri leiš fyrir lįntakendur til aš

tryggja sér erlenda lįgvexti į ķslensk krónulįn. Gert var lķtiš śr gengisįhęttunni og greiningardeildir bankanna birtu reglubundiš spįr um aš framundan vęri samfellt gengisstyrking. Samhliša var stunduš skipuleg markašssetning į žessum lįnaformum og gengisįhęttan töluš ķ burt til aš glepja neytendur/lįntakendur. Öll sölumennska fjįrmįlafyrirtękja byggšist į žvķ aš žetta vęri langbesti kosturinn sem ķ boši vęri og į stundum sagt aš žetta vęri eini kosturinn. Allt žetta mį sanna meš žvķ aš tżna til naušsynleg gögn um bankana af gögnum žeirra sjįlfra og śr fjölmišlum frį žessum tķma.

TAUMLAUST FRAMBOŠ Į ERLENDUM MÖRKUŠUM

Mikiš framboš į erlendum mörkušum af lįnsfé var žaš sem freistaši bankanna og knśši žį įfram ķ višleitni sinni til hrašs vaxtar. Gengisbundin krónulįn uršu fyrir valinu til aš „tryggja bankana“ fyrir gengisįhęttunni. Bankarnir įkvįšu aš hundsa lög nr. 38/2001 ķ gróšaskyni og blekkja neytendur ķ sama skyni. Varnir Landsbankans ķ Mótormax mįlinu um aš žeim hafi veriš heimilt į grundvelli nišurlagsįkvęšis 2.gr. vaxtalaganna aš vķkja frį įkvęšum laganna neytendum til hagsbóta undirstrika aš žeir voru aš vķkja sér undan meginreglunni.

Bankarnir seldu lįn žessi į žeim forsendnum aš meš žeim vęru lįntakendur aš tryggja sér erlenda vexti į ķslensk krónulįn sem aš vķsu vęru gengisbundin en žaš vęri engin įhętta žar sem framundan vęri gengisstyrking ķslenskrar krónu til ókominna įra. Voru stórišjuframkvęmdirnar tķundašar sem helsta įstęša styrkingar en ķ raun voru ašalorsakavaldar styrkingarinnar stjórnlaust innstreymi erlends fjįrmagns. Lętur nęrri aš žęr fjįrhęšir hafi numiš meira en 20 faldri allri erlendu fjįrfestingunni ķ virkjunum

og stórišju į įrunum 2002-2007.

MILLJÓN KRÓNA SPURNINGIN

Hvernig ber aš mešhöndla vexti viš žessar ašstęšur? Nišurstaša Hęstaréttar ķ Lżsingarmįlinu er sś aš žar sem gengisbinding lįnssamningsins hafi veriš ógild sé įkvęšiš um vexti sömuleišis ógilt, sem sagt, forsendubrestur. Hér er mjög rśmt fariš ķ lögskżringar aš mķnu mati og žvķ jafnaš til aš ólögmęti įkvęšis ķ lįnasamningi um gengisbindingu žar sem lįnveitandinn vissi aš hann var aš brjóta lög skuli valda žvķ aš įkvęši um vexti skuli sömuleišis ógilt. Ķ 18. gr vaxtalaganna er kvešiš į um žaš aš ógild samningsįkvęši um vexti valdi žvķ aš ķ slķkum tilvikum skuli įkvarša um vexti skv. 4. gr laganna. Ķ greinargerš segir lķtiš annaš en aš įkvęšiš sé samhljóša eldri įkvęšum vaxtalaga.

Nś er žaš svo aš meginregla vaxtalaganna er samningsfrelsi um vexti og žvķ žröngt um vik um ógildingarįstęšur. Žęr eru helstar fölsun, svik og naušung og ašrar vandfundnar. Ķ žessu śrlausnarefni verša žęr tępast leiddar fram bönkunum til hjįlpar.

Ķ 18. grein vaxtalaganna er sömuleišis aš finna įkvęši um aš ef įkvęši lįnasamnings um

verštryggingu og eša vexti séu fundin ógild skuli meš fara skv. 4. gr laganna. Um ógildingarįstęšur gildir hér žaš sama og aš ofan segir.

Til višbótar kemur hér til skošunar hvort hugtakiš verštrygging ķ lögunum gęti tekiš yfir

gengisbindingu lįnasamninga žeirra sem hér er um aš ręša. Žaš er ljóst aš lögin skilgreina verštryggingu sem einhverjar vķsitölur sem męla žróun veršlags og eru birtar meš reglubundnum hętti. Veršvķsitölur sem rįšast af žróun veršs į vörum og žjónustu. Ķ lögunum er einnig aš finna heimildir til aš binda lįn td. viš hlutabréfavķsitölur svo žvķ sé til haga

haldiš. Sömuleišis leggja lögin bann viš žvķ aš verštryggš lįn séu veitt til skemmri tķma en 5 įra. Žvķ er ljóst aš žessu įkvęši veršur aš minnsta kosti ekki beitt į styttri gengisbundin krónulįn.

ER GENGISBINDING VERŠTRYGGING Ķ SKILNINGI VAXTALAGA ?

Svariš viš žvķ er aš mķnu mati afdrįttarlaust nei. Gengi gjaldmišla sem fljóta frjįlst į markaši lķtur allt öšrum lögmįlum, . Annars vegar sérstökum tengdum efnahagslegum styrk hinna einstöku žjóša sem hlut eiga aš viškomandi mynt og sķšan mjög umfangsmikilli spįkaupmennsku į markaši sem er oršin slķk aš fyrirferš spįkaupmanna į heimsmarkaši er oršin öllum helstu sešlabönkum heimisins ofviša. Veršmyndun gjaldmišla lżtur žvķ allt öšrum lögmįlum en hugsun vaxtalaga um veršvķstölur byggir į. Um žį eru engar reglulegar mįnašarlegar vķsitölur reiknašar og gefnar śt ķ skilgreiningu laganna. Žetta įkvęši er žvķ ekki tękt til lögjöfnunar hér.

SAMANTEKT OG NIŠURSTAŠA

Allt bendir til žess aš ķslensku višskiptabankarnir hafi ķ skżrum višskiptalegum tilgangi vališ aš auka vöxt sinn og hagnaš meš žvķ aš stunda śtlįn ķ žvķ formi gengisbundinna krónulįna til aš halda gengisįhęttunni aš lįntakendum. Megintilgangur bannsins ķ vaxtalögunum var aš koma ķ veg fyrir slķkt. Žeir markašssettu žessi lįnsform sem leiš til aš taka ķslensk krónulįn meš erlendum vöxtum, lįnin vęru aš vķsu gengisbundin en žar sem sś įhętta vęri engin fyrir lįntakendur vegna vęntanlegrar styrkingar krónunnar tęki žvķ ekki aš hafa įhyggjur af žvķ. Greiningardeildir bankanna kynntu sķšan reglubundiš vęntingarnar um gengisstyrkingu og hiš gķfurlega innstreymi erlends lįnsfjįr ķ gegnum bankana sjįlfa styrkti sķšan krónuna. Žaš innstreymi kynnti sķšan mikla ķslenska eignabólu į hlutabréfum og fasteignum sem aftur leiddi til vķxlverkunar og frekara innstreymis erlendra lįna vegna „aukinnar vešhęfni“ eigna ķ bóluhagkerfinu um nokkurn tķma.

FLEIRI LÖGBROT

Um allt žetta mį lesa į żmsum stöšum en žó réttast aš halda sig viš skżrslu rannsóknarnefndar Alžingis sem undirstrikar aš žegar allt var ķ óefni komiš snérust bankarnir gegn ķslensku krónunni sjįlfum sér og sķnum helstu hluthöfum til varnar.

En um leiš var višskiptavinum žeirra fórnaš. Sś gjörš varšar aš minnsta kosti viš įkvęši 19. gr. laga nr 161 / 2002 um fjįrmįlafyrirtęki og kann aš sęta refsingu skv. 112. gr sömu laga nema aš til komi žyngri refsingar skv. almennum hegningarlögum. Žaš er žvķ alveg frįleitt aš nokkur tślkun vaxtalaganna frį 2001 geti leitt til žess aš višskiptabankarnir žeir nżju sem hinir gömlu fįi eitthvert skjól af žvķ aš einhverskonar forsendubrestur verndi žį og valdi ógildingu vaxtaįkvęša lįnasamninganna. Lögbrjótum veršur ekki skotiš ķ žaš skjóliš aš vernda žį meš forsendubresti. Bankarnir voru allan tķmann aš selja lįntakendum žį miklu kosti aš taka ķslensk gengisbundin krónulįn til aš komast undan ķslenskum vöxtum og tryggja sér erlenda lįgvexti. Žaš yrši žvķ alveg frįleit nišurstaša ķ dómsmįli aš lögbrjótarnir fengju dęmt sér til handa žaš sem žeir voru allan tķmann aš „selja neytendum aš foršast“ Ķslenska vexti Sešlabanka Ķslands.

Garšabę ķ jśnķ 2011

Vķglundur Žorsteinsson

lögfręšingur

 

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Vķglundur Žorsteinsson lauk lagaprófi frį Hįskóla Ķslands įriš 1970. Žį um sumariš starfaši hann hjį Rķkissaksóknara en ķ byrjun įgśstmįnašar žaš įr tók hann viš starfi sem framkvęmdastjóri Fulltrśarįšs Sjįlfstęšisfélaganna ķ Reykjavķk. Hann var framkvęmdastjóri og sķšar stjórnarformašur BM Vallįr frį 1971-2010. Ķ stjórn Félags ķsl. išnrekenda og sķšar formašur frį 1978-1992. Žį sat hann ķ framkvęmdastjórn Verzlunarrįšs Ķslands um įrabil og ķ framkvęmdastjórn VSĶ og varaformašur samtakanna um skeiš. Vķglundur įtti sęti ķ stjórn Lķfeyrissjóšs verzlunarmanna frį 1986 til 2007 og formašur og varaformašur um įrabil. Hann įtti sęti ķ bankarįši Ķslandsbanka um 3ja įra skeiš.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS