Ůri­judagurinn 18. febr˙ar 2020

Ůjˇ­in ■arf a­ hrista af sÚr lamandi h÷nd pˇlitÝskrar elÝtu


Styrmir Gunnarsson
4. desember 2011 klukkan 10:54
NASA

HÚr fer ß eftir rŠ­a, sem flutt var ß samrß­sfundi Frjßlslynda flokksins laugardag 3. desember 2011:

╔g vil byrja ß ■vÝ a­ ■akka fyrir bo­i­ um a­ koma hinga­ og Štla a­ notfŠra mÚr ■etta tŠkifŠri til ■ess a­ lřsa hugmyndum mÝnum um ■rˇun samfÚlags okkar ß nřrri ÷ld.

Hruni­ afhj˙pa­i veikleika ■ess samfÚlags, sem hÚr ■rˇa­ist ß 20. ÷ldinni. Innvi­ir ■ess voru or­nir f˙nir. Ůess vegna haf­i ■a­ ekki bolmagn til ■ess a­ st÷­va ■ß ■rˇun, sem leiddi til hrunsins.

Ůar kom tvennt til.

Annars vegar hi­ banvŠna fa­mlag stjˇrnmßla og vi­skiptalÝfs. Vi­ getum komi­ Ý veg fyrir, a­ ■essi tv÷ ■jˇ­fÚlags÷fl fallist Ý fa­ma ß nř ľ ef vi­ viljum.

Hins vegar innbygg­ir veikleikar fßmennisins, ■ar sem Šttartengsl, vinatengsl og hagsmunatengsl rß­a stundum meiru en heilbrig­ skynsemi. Ůessir veikleikar eru fylgifiskar fßmennisins. Ůeir ver­a ekki ■urrka­ir ˙t en ■a­ er hŠgt a­ halda ■eim Ý skefjum.

A­fer­in til ■ess a­ vinna ß ■essum veikleikum er a­ taka upp beint lř­rŠ­i. Fˇlki­, sem bar­i potta og p÷nnur og sÝ­ar tunnur ß Austurvelli, sem er sameign okkar allra en ekki sÚreign al■ingismanna haf­i hina rÚttu tilfinningu fyrir ■vÝ hvert Štti a­ stefna. Ůa­ kraf­ist aukins lř­rŠ­is.

Fulltr˙alř­rŠ­i­ hefur gengi­ sÚr til h˙­ar bŠ­i hÚr og annars sta­ar. Fulltr˙alř­rŠ­i­ hefur or­i­ fˇrnarlamb hagsmunaßtaka Ý samfÚl÷gum samtÝmans. Byggingarverktakinn, sem vill nß fram breytingum ß skipulagi, sÚrhagsmuna sinna vegna, getur haft ßhrif ß fulltr˙a Ý sveitarstjˇrnum me­ margvÝslegum hŠtti, me­ fjßrstu­ningi Ý prˇfkj÷rum, me­ tengslum Ý gegnum vini og Šttmenni. Hann nŠr hins vegar ekki fram sÚrhagsmunum sÝnum ef allar meginßkvar­anir Ý skipulagsmßlum eru teknar Ý beinum atkvŠ­agrei­slum Ýb˙a sveitarfÚlagsins. Ůa­ er erfitt a­ komast a­ meirihluta ■eirra, ef svo mß a­ or­i komast en au­veldara a­ nß til nokkurra sveitarstjˇrnarfulltr˙a.

┌tger­armenn geta me­ řmsum hŠtti haft ßhrif ß afst÷­u al■ingismanna til fiskvei­istjˇrnarkerfisins, enda ßhrifamenn hver Ý sÝnu bygg­arlagi en ■eir rß­a ekki vi­ a­ tryggja sÚrhagsmuni sÝna ef ■a­ er ■jˇ­in ÷ll, sem tekur ßkv÷r­un um fiskvei­istjˇrnarkerfi­ Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu.

Hi­ beina lř­rŠ­i er algert grundvallaratri­i Ý uppbyggingu og ■rˇun heilbrig­ara samfÚlags ß ═slandi ß 21. ÷ldinni.

Anna­ grundvallaratri­i er a­ ■jˇ­in njˇti ar­s af ■eim au­lindum, sem eru Ý sameign hennar. ═ samskiptum manna Ý milli ■ykir sjßlfsagt og e­lilegt a­ ■eir, sem eiga einhverjar eignir fß endurgjald fyrir afnot annarra af ■eim eignum. Sß, sem ß fasteign getur leigt hana ÷­rum gegn gjaldi. Enginn Štlast til a­ hann lßti hana af hendi endurgjaldslaust.

Me­ sama hŠtti er sjßlfsagt a­ ■eir sem nřta au­lindir sem eru Ý sameign ■jˇ­arinnar grei­i gjald fyrir ■au afnot. Um ■etta meginatri­i hefur smßtt og smßtt veri­ a­ skapast vÝ­tŠk samsta­a Ý samfÚlaginu. Al■ingi hefur sam■ykkt l÷g um au­lindagjald Ý sjßvar˙tvegi. Hins vegar var ■a­ au­lindagjald ßkve­i­ of lßgt Ý upphafi og l÷ngu tÝmabŠrt a­ hŠkka ■a­ umtalsvert. En jafnframt er lÝka sjßlfsagt a­ innheimta gjald fyrir afnot annarra au­linda Ý sameign ■jˇ­arinnar. S˙ krafa ˙tger­armanna a­ allir sitji vi­ sama bor­ Ý ■essum efnum er e­lileg. SlÝk gjaldtaka ß vi­ um fallv÷tnin og um jar­varmann, ■ar sem um ■jˇ­areign er a­ rŠ­a. Ůa­ ß lÝka vi­ um sÝmarßsir og sjˇnvarpsrßsir. Og ■a­ ß lÝka vi­ um a­gengi a­ nßtt˙ruperlum Ý sameign ■jˇ­arinnar.

Ůri­ja meginatri­i­ er verndun nßtt˙runnar. FrŠ­imenn samtÝmans segja sumir, a­ ■jˇ­arvitund okkar samtÝma tengist ekki sÝ­ur nßtt˙ru ═slands en s÷gu ■jˇ­arinnar, tungu og menningararfleif­. Ůa­ er ßrei­anlega miki­ til Ý ■vÝ. Auknar fer­ir ═slendinga sjßlfra um ˇbygg­ir ═slands hafa auki­ vir­ingu fˇlks fyrir nßtt˙ru landsins og ■eim au­Švum, sem Ý henni eru fˇlgin.

Til eru ■eir, sem mega ekki heyra ß ■a­ minnzt a­ ═slendingar beri Ý brjˇsti ßst til landsins og nßtt˙ru ■ess og vir­i s÷gu ■jˇ­arinnar , tungu hennar og menningararfleif­ og telja slÝkar tilfinningar til hŠttulegrar ■jˇ­erniskenndar. Svokalla­rar ■jˇ­rembu.

Ůa­ eru til tvŠr tegundir af ■jˇ­legri afst÷­u Ý ■jˇ­mßlum. Ínnur er s˙, sem hÚr hefur veri­ lřst og byggist ß fallegri afst÷­u til lands sÝns og ■jˇ­ar.

Hin byggist ß ■eirri sřn, a­ eigin ■jˇ­, sÚ me­ einhverjum hŠtti Š­ri ÷­rum ■jˇ­um. S˙ afsta­a hefur aldrei skoti­ rˇtum ß ═slandi, ß ekki a­ gera og mun ekki gera. Vi­ erum ÷ll j÷fn. Litarhßttur skiptir ekki mßli. Tr˙arbr÷g­ skipta ekki mßli. Ůau hefur hver fyrir sig og koma ÷­rum ekki vi­.

En vi­ hljˇtum a­ vera stolt af landinu okkar, hrÝfumst af nßtt˙rfegur­ ■ess og eigum a­ rŠkta tengslin vi­ meira en ■˙sund ßra merka menningarafleif­ me­al annars me­ ■vÝ a­ vernda tungu okkar fyrir ßgengum erlendum ßhrifum.

Sterk ■jˇ­arvitund, ÷flug nßtt˙ruvernd og al˙­ Ý umgengni vi­ menningararfinn eiga a­ einkenna samfÚlag okkar ß nřrri ÷ld. Me­ ■vÝ tryggjum vi­ a­ komandi kynslˇ­ir eigi sÚr traustar rŠtur ß ■essari fallegu en fjarlŠgu eyju.

Beina lř­rŠ­i­ ß ekki bara a­ sn˙a a­ meginßkv÷r­unum rÝkis og sveitarfÚlaga. Ůa­ ß a­ nß til samfÚlagsins alls. Ůa­ ß a­ nß til verkalř­sfÚlaganna. Verkalř­shreyfingin er a­ visna upp undir ■eirri fßmennisstjˇrn, sem ■ar rŠ­ur rÝkjum. Ůa­ er kominn tÝmi til a­ verkalř­shreyfingin lofti ˙t og leyfi ■˙sund blˇmum a­ blˇmstra, eins og Maˇ forma­ur sag­i for­um daga. Ůa­ ß lÝka a­ nß til lÝfeyrissjˇ­anna. Valdaskiptingin ß milli verkalř­sfÚlaga og vinnuveitenda Ý stjˇrnum lÝfeyrissjˇ­a er fornaldarfyrirbŠri, sem ß a­ afnema. FÚlagsmenn Ý lÝfeyrissjˇ­unum eiga sjßlfir a­ kjˇsa stjˇrnir sjˇ­anna Ý beinni kosningu. Beina lř­rŠ­i­ ß lÝka a­ nß til stjˇrnmßlaflokkanna. Ůeir eru or­nir st÷­nu­ valdatŠki fßmennra hˇpa. Ůar er hvorki a­ finna nřjar hugmyndir um ■rˇun samfÚlags okkar, opnar umrŠ­ur nÚ er ■ar a­ finna hŠfasta fˇlki­ til ■ess a­ lei­a ■ß ■rˇun. Stjˇrnmßlaflokkarnir eru a­ ver­a dragbÝtar ß framfarir ß ═slandi.

Um lei­ og fˇlki­ sjßlft tekur Ý sÝnar hendur ßkv÷r­unarvald Ý ÷llum meginmßlum samfÚlagsins, hvort sem um er a­ rŠ­a byggingu nřrra virkjana, nřtingu au­lindanna e­a a­rar grundvallarßkvar­anir skapast tŠkifŠri til a­ draga stˇrlega ˙r kostna­i vi­ ■ß miklu og dřru yfirbyggingu, sem or­in er til ß ■essu fßmenna samfÚlagi og er komin algerlega ˙r b÷ndum.

┴ tÝmum nřrrar samskiptatŠkni er alger ˇ■arfi a­ 63 ■ingmenn sitji ß Al■ingi. Ůeim mß fŠkka verulega um lei­ og ■jˇ­in sjßlf tekur a­ sÚr hluta af verkefnum ■eirra.

Ůa­ er til or­in pˇlitÝsk yfirstÚtt ß ═slandi, sem hefur beina hagsmuni af ˇbreyttu ßstandi. Atvinnu÷ryggi hennar byggist ß ˇbreyttu ßstandi. Ůessi pˇlitÝska yfirstÚtt hefur tileinka­ sÚr tildur og hÚgˇmaskap Ý stjˇrnun ß ■essu litla ■jˇ­arb˙i okkar, sem ß sÚr rŠtur Ý lÝfsstÝl evrˇpskra forrÚttindastÚtta, sem er ■jˇ­flokkur Ý hnignun. Ůetta ß vi­ um sv÷rtu lÝm˙sÝnurnar fyrir framan stjˇrnarrß­i­, margvÝsleg sÚrrÚttindi, sem ■essi yfirstÚtt hefur ßkve­i­ sjßlfri sÚr til handa, sřndarmennskuna Ý kringum Š­stu stjˇrn rÝkisins og utanrÝkis■jˇnustuna, sem hefur fyrir l÷ngu vaxi­ samfÚlagi fiskimanna og bŠnda yfir h÷fu­, svo a­ nokkur dŠmi sÚu nefnd.

B˙sßhaldabyltingin var ˇgnun vi­ sÚrrÚttindi ■essarar nřju stÚttar. H˙n ß ekki a­ lßta ■ar vi­ sitja.

┴ tveimur ßratugum fyrir hrun var­ mesta eignatilfŠrsla og eignasam■j÷ppun ß ═slandi frß ■vÝ ß mi­÷ldum. H˙n byrja­i Ý sjßvar˙tveginum og fŠr­ist svo yfir Ý a­rar atvinnugreinar Ý k÷lfar einkavŠ­ingar bankanna. Stˇru fyrirtŠkin keyptu allt upp, hvort sem ■a­ var kaupma­urinn ß horninu, v÷rubÝlstjˇrinn, sem sß litla fyrirtŠki­ sitt hverfa inn Ý risastˇrar samg÷ngusamsteypur ß Ýslenzkan mŠlikvar­a, sem rÚ­u fer­inni ß landi, lofti og legi, e­a a­rar vi­skiptasamsteypur, hverju nafni, sem nefndust.

Ůessi eignatilfŠrsla og eignasam■j÷ppun var einhver mesti b÷lvaldur samfÚlags okkar. H˙n hrundi a­ verulegu leyti til grunna Ý Hruninu en ■essi saga mß ekki endurtaka sig.

Ůa­ hefur enginn ma­ur sta­i­ upp ß Al■ingi ═slendinga frß hruni og krafizt ■ess a­ l÷ggj÷f ver­i sett til a­ koma Ý veg fyrir a­ stˇrfyrirtŠki leggi undir sig allar eigur ß ═slandi ß nřjan leik. Ůa­ hefur enginn ma­ur sta­i­ upp ß Al■ingi ═slendinga frß hruni og sagt a­ ■a­ mŠtti aldrei ver­a a­ bankarnir ver­i rÝki Ý rÝkinu ß nř. Ůa­ hefur enginn ■ingma­ur vara­ vi­ ■vÝ banvŠna fa­mlagi vi­skipta og stjˇrnmßla, sem ßtti einna mestan ■ßtt Ý hruninu. Hvers vegna ekki?

Ůa­ er rangt a­ einkaframtak og frelsi einstaklings til or­s og athafna fßi ekki noti­ sÝn nema me­ algeru og eftirlitslausu frelsi . Reynslan sřnir ■vert ß mˇti a­ ■ß fyrst nřtur einkaframtaki­ sÝn ef heilbrig­ar leikreglur ß leikvelli athafnalÝfsins eru trygg­ar me­ l÷ggj÷f og e­lilegu eftirliti.

Sam■j÷ppun eigna ß fßrra h÷ndum hentar samfÚlagi okkar illa. Of mikill efnamunur er ska­legur fyrir svo fßmennt samfÚlag. HŠfilegur j÷fnu­ur er meiri trygging fyrir farsŠld ■jˇ­arinnar Ý brß­ og lengd.

Endurreisn Ýslenzks atvinnulÝfs ß ekki a­ byggjast ß endurreisn stˇrfyrirtŠkjanna. H˙n ß a­ byggjast ß eflingu litlu fyrirtŠkjanna og me­alstˇru fyrirtŠkjanna. Me­ ■vÝ a­ hl˙ a­ ■eim rekstri me­ margvÝslegum hŠtti treystum vi­ betur undirst÷­ur atvinnulÝfsins heldur en gert var, ■egar stˇrfyrirtŠkin rÚ­u fer­inni sem hrundu svo eins og spilaborg um lei­ og ■au lentu Ý mˇtvindi.

Allt eru ■etta stˇr mßl, sem Úg hef hÚr nefnt en stŠrsta mßli­ er ■ˇ fullveldi ■jˇ­arinnar og ■vÝ er n˙ ˇgna­.

Me­ a­ild a­ Evrˇpusambandinu mundi ═slands ÷­last s÷mu st÷­u gagnvart ÷­rum Evrˇpu■jˇ­um og lÝtill og fßmennur hreppur hefur gagnvart Ýslenzku samfÚlagi. Ůeir eru 500 milljˇnir. Vi­ erum 300 ■˙sund. Hverjum dettur Ý hug a­ ■essar 500 milljˇnir sÚu svo gˇ­vilja­ar a­ ■Šr hlusti ß ■essi 300 ■˙sund. Ůa­ er barnaskapur a­ lßta sÚr detta ■etta Ý hug. Ůa­ mß ekki misskilja kurteisi annarra Ý okkar gar­ ß ■ann veg, a­ ■eir sÚu a­ fŠra okkur ßhrif, sem vi­ getum ekki haft fßmennis vegna.

Vi­ mundu engin ßhrif hafa innan Evrˇpusambandsins. Ůeir sem halda ÷­ru fram eru a­ segja ˇsatt.

Evrˇpusambandi­ sjßlft logar stafna ß milli. Ůar stendur yfir stˇrstyrj÷ld ß milli fjßrmßlamarka­a og kj÷rinna fulltr˙a fˇlksins. Framan af voru ■essir a­ilar Ý fa­ml÷gum eins og hÚr. En ■egar Ý ljˇs kom a­ hinir kj÷rnu fulltr˙ar gßtu ekki lengur tryggt fjßrmßlafyrirtŠkjunum ˇtakmarka­an a­gang a­ skattfÚ almennings sag­i fjßrmßlamarka­urinn rÝkisstjˇrnum strÝ­ ß hendur. Ůa­ strÝ­ er hß­ me­ lßnshŠfism÷tum og fleiri a­fer­um Ůa­ liggur ekkert fyrir enn um hvernig ■vÝ strÝ­i lřkur en enn sem komi­ er hafa fjßrmßlamarka­irnir betur.

N˙ Štla rÝkisstjˇrnir evrulandanna a­ hefja nřja gagnsˇkn me­ ■vÝ a­ stofna rÝkisfjßrmßlabandalag. A­ild okkar a­ ■vÝ mundi ■ř­a a­ meginßkvar­anir um fjßrl÷g Ýslenzka rÝkisins ßr hvert yr­u teknar Ý Brussel. Ůß vŠri svo komi­ a­ allar formlegar ßkvar­anir um nřtingu fiskimi­anna vi­ ═sland yr­u teknar Ý Brussel, hva­ mŠtti vei­a miki­, hvar og hvenŠr og me­ hvers konar vei­arfŠrum. Ůa­an kŠmi lÝka tilkynning um a­ lßta makrÝlinn Ý fri­i. Og ■a­an mundu koma fyrirmŠli um hve miki­ fjßrmagn skyldi ßr hvert fara Ý LandspÝtalann, heilbrig­iskerfi­ og velfer­arkerfi­.

Viljum vi­ svona framtÝ­?

Ůa­ er misskilningur a­ vi­ eigum enga framtÝ­. Vi­ eigum okkur glŠsta framtÝ­. Vi­ okkur blasa stˇrkostlegir m÷guleikar Ý hinu Nřja Nor­ri, me­ ■ßttt÷ku Ý ■vÝ nřja landnßmi, sem framundan er ß nor­urslˇ­um. Uppbyggingu GrŠnlands, ■ar sem stˇrvirkjanir og ßlver mun rÝsa, ■ar sem mßlmvinnsla mun vaxa, ■ar sem olÝulindir ß hafsbotni ver­a nřttar. ┴ fiskimi­um, sem opnast nor­ur af ═slandi. ═ vinnslu au­Šva ß hafsbotni. Me­ uppbyggingu ßfangast÷­va fyrir skipasiglingar ß milli Atlantshafs og Kyrrahafs.

Ůetta eru okkar tŠkifŠri og ■au eru mikil.

En til ■ess a­ nřta ■au er nau­synlegt a­ Ýslenzka ■jˇ­in taki mßlin Ý sÝnar hendur og hristi af sÚr ■ß pˇlitÝsku yfirstÚtt, ■ß pˇlitÝsku elÝtu, sem leggur lamandi h÷nd ß allt og hefur hvorki dřft hendi Ý kaldan sjˇ e­a moka­ flˇr Ý fjˇsi.

╔g hvet ykkur til a­ leggja ykkar lˇ­ ß ■ß vogarskßl a­ hÚr ver­i byggt upp n˙tÝmalegt lř­rŠ­isrÝki, ■ar sem almannavilji rß­i, ekki bara Ý or­i heldur ß bor­i.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS