Fimmtudagurinn 12. desember 2019

SjßlfstŠ­is­hreyfingar ß Skotlandi og Ý Wales, GrŠnlandi, KatalˇnÝu og Baskalandi


Styrmir Gunnarsson
18. desember 2011 klukkan 13:49
Skoska forsætisráðuneytið
Alex Salmond

┴ sama tÝma og P˙tÝn, sem sumir segja, a­ sÚ valdamesti ma­ur heims, kann a­ hafa l÷ngun til a­ byggja upp nřtt efnahagsbandalag undir forystu R˙sslands, sem komi me­ vissum hŠtti Ý sta­ SovÚtrÝkjanna og ßt÷k standa yfir Ý vesturhluta Evrˇpu um, hvort stefna eigi a­ meiri samruna rÝkja innan Evrˇpusambandsins og ■ß sÚrstaklega innan evrusvŠ­isins, eru hreyfingar ß fer­ Ý Evrˇpu, sem stefna i ■ver÷fuga ßtt, ■.e. til aukins sjßlfstŠ­is rÝkja.

Skřrast kemur ■etta fram Ý Skotlandi, ■ar sem flokkur skozkra ■jˇ­ernissinna nß­i meirihluta ß hinu svŠ­isbundna ■ingi Skotlands Ý sÝ­ustu kosningum og stefnir a­ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um sjßlfstŠ­i Skotlands fyrir ßrslok 2016.

Alex Salmond, forsŠtisrß­herra heimastjˇrnar Skota skrifar grein Ý ■ß sÚr˙tgßfu The Economist, sem vitna­ var til Ý fyrstu grein um samstarf EvrˇpurÝkja, ■ar sem hann segir m.a. eftir a­ hafa vÝsa­ til ■ess a­ a­ildarrÝkjum Sameinu­u ■jˇ­anna hafi fj÷lga­ frß 51 vi­ stofnun ■ess Ý 193 sjßlfstŠ­ rÝki:

„╔g skrifa sem lei­togi ■jˇ­ar, sem er ekki enn me­limur ■eirrar fj÷lskyldu(sjßlfstŠ­ra ■jˇ­a) ß eigin vegum en Úg lei­i rÝkisstjˇrn, sem hefur metna­ til a­ nß ■eirri st÷­u.“

Ůa­ er athyglisvert fyrir okkur ═slendinga, sem h÷fum vanizt ■vÝ a­ lÝta ß Ýb˙a Bretlandseyja, sem eina ■jˇ­ a­ sjß hvernig Alex Salmond talar: „╔g er lei­togi ■jˇ­ar....“

═ Skotlandi eru n˙ meiri og meiri umrŠ­ur um sjßlfstŠ­i Skotlands. Skozki ■jˇ­ernissinnaflokkurinn hefur lřst ßhuga ß auknu samstarfi vi­ Nor­url÷nd. Skotar eru r˙mlega fimm milljˇnir svo a­ Ýb˙afj÷ldinn er svipa­ur og Ý Danm÷rku og Noregi. ┌ti fyrir str÷ndum Skotlands eru miklar olÝulindir og fiskvei­ar og fiskvinnsla skipta mßli Ý Skotlandi. Ůeir eiga ■vÝ margt sameiginlegt me­ Ýb˙um Nor­urlanda, ekki sÝzt Noregs. Og vafalaust eru ■eir ═slendingar fleiri en h÷fundur ■essar greinar, sem finna til tengsla vi­ Skota og samkenndar me­ ■eim. Um s÷guleg tengsl ß milli ■essara ■jˇ­a mß m.a. lesa Ý skßlds÷gu Ragnars Arnalds fyrrum al■ingismanns, sem ˙t kom ß sÝ­asta ßri, Drottningin rÝs upp frß dau­um.

Skotar eru raunar ekki eini a­ilinn a­ Hinu sameina­a konungsdŠmi ß Bretlandseyjum (United Kingdom), sem hugsa sÚr til hreyfings. Ůar břr ÷nnur ■jˇ­, sem samtals telur um ■rjßr milljˇnir manna, sem eru Ýb˙ar Wales. Ůeir hafa lÝka haft sitt eigi­ ■ing eins og Skotar frß ßrinu 1999 og ■ar hefur lÝka veri­ starfandi stjˇrnmßlaflokkur, sem berst fyrir ■vÝ a­ Wales ver­i sjßlfstŠtt rÝki. Sko­anakannanir hafa bent til fylgis vi­ sjßlfstŠ­i ß bilinu frß 11% upp Ý 20% og jafnvel upp Ý 52% en sÝ­astnefnda talan kom ˙t ˙r k÷nnun, sem a­ mestu var ger­ Ý nor­urhluta Wales, ■ar sem stu­ningur vi­ sjßlfstŠ­i er meiri en Ý ÷­rum hlutum landsins.

═ grein sinni vÝkur Alex Salmond sÚrstaklega a­ tveimur hÚru­um ß Spßni, KatalˇnÝu og BaskahÚru­um, sem bŠ­i b˙i vi­ ßkve­na sjßlfstjˇrn og ■ar sem mikil uppbygging hefur veri­. Ůa­ er ekki a­ tilefnislausu, sem forsŠtisrß­herra skozku heimastjˇrnarinnar nefnir ■essi hÚru­ sÚrstaklega.

KatalˇnÝa er i­nvŠddasti hluti Spßnar og ■ar b˙a 7,5 milljˇnir manna. SjßlfstŠtt ■jˇ­erni KatalˇnÝumanna er vi­urkennt Ý stjˇrnarskrß Spßnar frß 1978. Verulegur stu­ningur er Ý KatalˇnÝu vi­ sjßlfstŠ­i ■jˇ­arinnar, ■ˇtt sko­anir sÚu eitthva­ skiptar um, hvort KatalˇnÝa eigi a­ stefna ß fullveldi (sbr. ═sland 1918) e­a fullt sjßlfstŠ­i. Stjˇrnmßlahreyfingar sem hafa sjßlfstŠ­i ß stefnuskrß sinni rß­a n˙ yfir 72 ■ingsŠtum ß 135 ■ingsŠtum ß katalˇnÝska ■inginu.

═ Baskalandi b˙a 2.1 milljˇn manna. Ůar er verulegur stu­ningur vi­ sjßlfstŠ­i, sÚrstaklega ■ˇ Ý einum hluta landsins.

Alkunna er a­ Ýb˙um Ý tveimur ˇlÝkum hlutum Belgiu gengur illa a­ b˙a Ý einu og sama ■jˇ­fÚlagi og sÝ­ustu ßr hafa veri­ t÷luver­ar umrŠ­ur um skiptingu rÝkisins Ý tv÷ sjßlfstŠ­ rÝki.

┴ GrŠnlandi er nř vel menntu­ kynslˇ­ GrŠnlendinga tekin vi­ v÷ldum og stefnir a­ fullu sjßlfstŠ­i frß Danm÷rku. GrŠnland er gÝfurlega au­ugt af au­indum og ekki ˇlÝklegt a­ GrŠnlendingar ver­i me­ au­ugustu ■jˇ­um ß nor­urhveli jar­ar undir lok ■essarar aldar.

Ůau umbrot, sem hÚr hafa veri­ ger­ a­ umtalsefni sřna a­ straumarnir me­al EvrˇpurÝkja stefna ekki allir Ý s÷mu ßtt. N˙ skal engu um ■a­ spß­ hva­ ver­ur ˙r ■essum sjßlfstŠ­ishreyfingum. Ganga mß ˙t frß ■vÝ sem vÝsu, a­ fullur fri­ur ver­i um fullt sjßlfstŠ­i GrŠnlands, ■egar ■ar a­ kemur. Hins vegar munu Englendingar berjast hart gegn sjßlfstŠ­i Skotlands enda miki­ Ý h˙fi ■ar sem m.a. eru au­lindir Skota. S˙ barßtta er ■egar hafin me­ skeytasendingum ß milli London og Edinborgar. FŠri svo a­ Skotar tŠkju ßkv÷r­un um a­ gerast sjßlfstŠ­ ■jˇ­ a­ fullu er ekki ˇlÝklegt a­ hreyfing komist ß sjßlfstŠ­ismßl Walesb˙a og ■ß er ßrei­anlega ekki langt Ý a­ ═rar komist a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ n˙ ß tÝmum sÚ fßrßnlegt a­ ■jˇ­ sÚ klofin Ý her­ar ni­ur vegna ■ess a­ h˙n fylgir mismunandi fylkingum kristinna manna.

Erfi­ara er a­ segja til um hva­ kunni a­ gerast ß Spßni. En ■egar har­nar ß dalnum kann a­ vera a­ KatalˇnÝa sjßi ofsjˇnum yfir ■vÝ, a­ ■a­ hÚra­ ■urfi a­ halda ÷­rum hlutum Spßnar uppi, alveg eins og ■řzkir skattgrei­endur taka ekki Ý mßl a­ standa undir hallarekstri ■jˇ­a Ý su­urhluta Evrˇpu me­ skattgrei­slum sÝnum.

Hins vegar er ljˇst a­ ■essi framvinda mßla ÷ll getur haft ßhrif ß ßkvar­anir okkar ═slendinga Ý utanrÝkismßlum.

═ nŠstu greinum ver­ur fjalla­ um ■rˇunina Ý samstarfi EvrˇpurÝkja ˙t frß sjˇnarmi­i tveggja frŠ­imanna, Samuel P. Huntingdon, prˇfessors vi­ Harvard-hßskˇla, (dˇ 2008) sem gaf ˙t bˇkina The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order ßri­ 1996 og Roberts Conquest rith÷fundar, sem starfa­ hefur bŠ­i vi­ brezka og bandarÝska hßskˇla og gaf ˙t bˇkina Reflections on a Ravaged Century ßri­ 1999.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS