Laugardagurinn 14. desember 2019

A­gengi opnast a­ gÝfurlegum au­Švum

═sland-ESB og Nřja Nor­ri­ II


Styrmir Gunnarsson
18. jan˙ar 2012 klukkan 16:42

═ skřrslu, sem Center for Strategic International Studies (CSIS) gaf ˙t fyrir tŠpum tveimur ßrum um hagsmuni BandarÝkjanna ß nor­urskautssvŠ­inu segir m.a.:

„Brß­nun Ýssins ß Nor­urpˇlnum hefur gj÷rbreytt ■essu ß­ur sta­na­a svŠ­i og veldur ■vi a­ ■a­ getur bŠ­i or­i­ ar­bŠrt og ÷­last nřja landfrŠ­i-pˇlitÝska ■ř­ingu. A­gangur a­ olÝu, gasi, mßlmum, fiski og siglingalei­um, sem ß­ur var allt ■aki­ Ýs er Ý fyrsta sinn a­ ver­a au­veldur og veitir raunhŠfar vonir um hagna­.“

═ skřrslunni er bent ß a­ ■a­ svŠ­i, sem n˙ er ■aki­ Ýs sÚ 25% minna en ■a­ var ßri­ 1978 og sumari­ 2007 hafi 1 milljˇn fermÝlna af Ýs brß­na­ umfram me­altal, sem hafi opna­ hafsvŠ­i sem sÚ sex sinnum stŠrra en KalifornÝa.

Skřrsluh÷fundar halda ■vÝ fram, a­ ■essi brß­nun svo og tŠknilegar framfarir au­veldi a­gang a­ olÝu- og gaslindum, sem nemi um 20% af ˇfundnum orkulindum ß j÷r­inni. Ůetta muni lei­a til kapphlaups um a­ finna nřjar olÝu- og gaslindir, ekki sizt ef ver­ ß olÝu haldist yfir 100 dollurum ß tunnu.

┴ ßrinu 2008 hafi rannsˇknir BandarÝkjamanna bent til ■ess, a­ ß nor­urslˇ­um vŠri a­ finna um 30% af ■eim gaslindum, sem eftir vŠru e­a um 44 milljar­a tunna og 13% af ˇnotu­um olÝulindum e­a um 90 milljar­a tunna. Mest af ■essari olÝu og gasi e­a um 84% sÚ a­ finna ß landgrunni og ß minna en 500 metra dřpi og muni ■vÝ teljast til ˇumdeildrar efnahagsl÷gs÷gu einhvers af strandrÝkjum nor­urskautsins. Landgrunni­ ß nor­urskautssvŠ­inu kunni a­ vera stŠrsta ˇkanna­a olÝu- og gassvŠ­i sem til er ß j÷r­inni.

═ skřrslunni kemur fram, a­ auk ofangreindra au­Šva sÚ a­ finna bŠ­i timbur og fisk. ═ Alaska sÚ a­ finna um 10% af ˇunnum kolanßmum jar­arinnar og ß nor­urslˇ­um sÚ a­ finna fj÷ldann allan af mßlmum, hverju nafni sem nefnast. Demantanßmur sÚ a­ finna Ý SÝberÝu og Ý nor­vestur hluta Kanada og mikil skˇgi vaxin svŠ­i sÚ a­ finna bŠ­i Ý R˙sslandi og Kanada. Kanada er stŠrsti nettˇ ˙tflytjandi i heimi ß timbri og skyldum afur­um.

═ Nřja Nor­rinu sÚ a­ finna einhver beztu fiskimi­ Ý heimi. Um 10% af hvÝtum fiski komi n˙ ■egar frß nor­urslˇ­um. Um ■ri­jungur fiskafla R˙sslands kemur ˙r Beringshafi og um helmingur af ßrsafla BandarÝkjamanna. A­rar mestu gjaldeyristekjur Nor­manna koma frß fiskvei­um Ý Barentshafi.

═ skřrslu CSIS er bent ß, a­ eftir ■vÝ, sem Ýsinn brß­nar meira og sjˇrinn ver­ur hlřrri leiti fiskurinn nor­ar, sem geti valdi­ deilum ß milli rÝkja ß nor­urslˇ­um um stjˇrn fiskvei­a.

Loks benda skřrsluh÷fundar ß a­ siglingalei­irnar til nor­vesturs og nor­austurs sÚu sennilega mikilvŠgasti ■ßtturinn Ý framtÝ­ Nřja Nor­ursins. Ůessar sigingalei­ir tengi Atlantshaf og Kyrrahaf. Nor­austurlei­in hafi Ý fyrsta sinn opnast 2005 og nor­vesturlei­ Ý fyrsta sinn 2007. Nor­vesturlei­in ■ř­i siglingalei­ milli Evrˇpu og AsÝu, sem er 20% styttri en lei­in um Panamaskur­inn. Siglingalei­in nor­austur um geti stytt lei­ina ß milli heimsßlfa um 3500 sjˇmÝlur e­a 10 daga mi­a­ vi­ siglingu um S˙ezskur­.

Breytt ve­urfar hefur margvÝslega a­rar breytingar Ý f÷r me­ sÚr. ═ danskri skřrslu, sem vitna­ var til Ý fyrstu grein er bent ß a­ hlřnandi loftslag kemur landb˙na­i ß GrŠnlandi til gˇ­a, sÚrstaklega Ý su­urhluta GrŠnlands. Augljˇst er a­ ■a­ er lÝka skřringin ß stˇraukinni kornrŠkt hÚr ß ═slandi, sem felur Ý sÚr mikla m÷guleika.

═ d÷nsku skřrslunni er lÝka bent ß a­ brß­nun j÷klanna opnar m÷guleika ß orkuframlei­slu ß GrŠnlandi me­ vatnsafli, sem aftur opnar tŠkifŠri til a­ byggja upp orkufrekan i­na­. HÚr ß Evrˇpuvaktinni hefur komi­ fram, a­ Alcoa kannar m÷guleika ß byggingu ßlvers ß GrŠnlandi,

═ s÷mu skřrslu er bent ß, a­ ■essi ■rˇun geti leitt til ■ess a­ ■orskurinn sn˙i aftur til GrŠnlands svo og řsa og sÝld. Hins vegar sÚ lÝklegt a­ rŠkjan komi illa ˙t Ý ■essum breytingum. En jafnframt muni fiskvei­ar fŠrast nor­ar bŠ­i austur og vestur af GrŠnlandi og til Svalbar­a. ŮvÝ er haldi­ fram, a­ fiskstofnar fŠri sig n˙ nor­ar um 40 km ß ßratug, sem muni koma Alaska, GrŠnlandi og Noregi til gˇ­a.

Eins og af ■essu yfirliti mß sjß er um mikil au­Švi a­ rŠ­a Ý Nřja Nor­rinu. Anna­ mßl er hvernig okkur ═slendingum, sem b˙um vi­ ja­ar ■essa svŠ­is gengur a­ nřta okkur ■ß m÷guleika, sem Ý ■vÝ kunna a­ felast fyrir okkur. Og svo er lÝka spurning hva­ leitun fiskstofna til nor­urs ■ř­ir fyrir okkur Ý framti­inni. Ůa­ getur ■řtt aukna grˇsku Ý dreifbřli en hvenŠr fer s˙ ■rˇun a­ hafa neikvŠ­ ßhrif ß fiskvei­ar vi­ ═sland?

En ■essi miklu au­Švi eru lÝka skřringin ß ■vÝ hva­ Evrˇpusambandi­ leggur mikla ßherzlu ß a­ komast a­ bor­i nor­urskautsrÝkjanna. A­ild ═slands a­ ■vÝ er bezta lei­in til ■ess a­ tryggja ■vÝ ■ß st÷­u.

Heimildir:

U.S. Strategic Interests in the Arctic. An Assessment of Current Challenges and New Opportunities for Cooperation. CSIS.

The Arctic as a New Arena for Danish Foreign Policy: The Iluilissat Initiative and its Implications. Nikolaj Petersen, ┴rˇsarhßskˇli.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS