Mßnudagurinn 17. j˙nÝ 2019

R˙ssland er eitt ßhrifamesta rÝki­ ß nor­urslˇ­um

═sland-ESB og Nřja Nor­ri­ VI


Styrmir Gunnarsson
22. jan˙ar 2012 klukkan 14:07
Reuters
Sergei Lavrov, utanríkisráðherra Rússlands, og Lawrence Cannon, utanríkisráðherra Kanada, í Moskvu 16. september.

R˙ssland er ekki lengur kjarni Ý risaveldi eins og ■a­ var ß d÷gum SovÚtrÝkjanna og kalda strÝ­sins. Eftir sem ß­ur er R˙ssland stˇrveldi ß evrˇpskan mŠlikvar­a og ekki sÝzt Ý Nřja Nor­rinu. ═ R˙sslandi er a­ finna 80% ■eirra fj÷gurra milljˇna manna, sem b˙a ß nor­urskautssvŠ­unum a­ s÷gn skřrsluh÷funda CSIS, sem vitna­ hefur veri­ til Ý ■essum greinum.

Ůa­ er ekki au­velt a­ ßtta sig ß Ý hva­a ßtt R˙ssland er a­ ■rˇast. Ůegar horft er til framtÝ­ar hafa sumir ßhrifamenn Ý Evrˇpu, sÚrstaklega Ý Ůřzkalandi, hvatt til a­ildar R˙sslands a­ Evrˇpusambandinu og Atlantshafsbandalaginu og hafa ■ß tv÷ markmi­ Ý huga. Annars vegar a­ tryggja fullan fri­ Ý Evrˇpu allri og koma Ý veg fyrir deilur hinnar sameinu­u Evrˇpu og R˙sslands. Hins vegar a­ sameina ÷ll EvrˇpurÝki Ý einni fylkingu til ■ess a­ vera betur undir b˙in ■ß samkeppni, sem blasir vi­ Ý heimspˇlitÝk og heimsvi­skiptum ß milli Evrˇpu og AsÝu ß ■essari ÷ld.

En ■a­ eru lÝka vÝsbendingar um a­ R˙ssar hafi meiri ßhuga ß ■vÝ a­ ver­a kjarni Ý nřrri blokk, sem veiti Evrˇpusambandinu samkeppni og a­ til sÚ a­ ver­a vÝsir a­ nřju efnahagsbandalagi Ý austurhluta Evrˇpu me­ a­ild R˙sslands, HvÝta-R˙sslands og Kazakhstan og a­ hafin sÚ eins konar samkeppni milli R˙ssa og ESB um ■a­ Ý hvora fylkinguna ┌kraÝna gangi. Ůa­ skiptir mßli. ┌kraÝna getur veri­ rÝsandi efnahagsveldi, sem Ý framtÝ­inni getur sta­i­ jafnfŠtis rÝki ß bor­ vi­ Frakkland, vegna stŠr­ar landsins, fj÷lda Ýb˙a og au­linda. ═ ┌kraÝnu stjˇrna n˙ menn, sem hafa veri­ taldir fylgjandi R˙ssum en ■eir eru a­ missa t÷kin og vel getur or­i­ nř bylting Ý ┌kraÝnu af ■vÝ tagi, sem var­ fyrir nokkrum ßrum. Ůess vegna reyna rß­amenn Ý ┌kraÝnu n˙ a­ lŠgja ÷ldurnar og gera hosur sÝnar grŠnar fyrir Evrˇpusambandinu ß nř.

En jafnframt er margt sem bendir til ■ess a­ R˙ssland sÚ a­ stefna Ý ßtt til ■ess a­ ver­a eins konar einrŠ­isrÝki e­a au­rŠ­i, sem stjˇrna­ ver­i af bandalagi ˇlÝgarka og gamalla KGB-manna. Ůa­ er af ■eim s÷kum, sem ßkve­innar tortryggni gŠtir um ßform R˙ssa ß nor­urslˇ­um. Ůeir segjast vilja fara me­ fri­i en ver­ur s˙ raunin?

Vi­ ═slendingar vorum Ý fremstu vÝglÝnu kalda strÝ­sins a­ ■vÝ leyti til a­ herna­arumsvif SovÚtrÝkjanna voru mikil Ý kringum ═sland. HÚr voru sovÚzkar sprengjuflugvÚlar reglulega ß fer­ svo og sovÚzkir kafbßtar. DŠmi voru um a­ nřjustu sovÚzk herskip ■eirra tÝma sŠjust undan str÷ndum ═slands og SovÚtmenn hÚldu hÚr uppi fj÷lmennu sendirß­i, sem stunda­i vi­amikla njˇsnastarfsemi bŠ­i me­ hlerunum ß sÝmt÷lum milli ═slands og annarra landa og annarri upplřsingas÷fnun. N˙ hefur jafnframt veri­ sanna­ me­ skjalarannsˇknum a­ sovÚzkt fjßrmagn streymdi hinga­ til ═slands fram eftir 20.÷ldinni til ■ess a­ standa undir stjˇrnmßlastarfsemi sˇsÝalista ß ═slandi.

Ůessi fortÝ­ gleymist ekki, ■ˇtt hitt sÚ ljˇst a­ vi­ hljˇtum a­ leggja ßherzlu ß vinsamleg samskipti vi­ R˙ssland um nor­urslˇ­ir. Vi­ getum ekki gengi­ ˙t frß ■vÝ sem vÝsu, a­ a­rar Nor­urlanda■jˇ­ir sty­ji okkar mßlsta­ og hagsmuni. Ůvert ß mˇti getur or­i­ um hagsmunaßrekstra a­ rŠ­a eins og ■egar hefur komi­ Ý ljˇs var­andi skrifstofu Nor­urskautsrß­sins gagnvart Nor­m÷nnum og Ilulissat-fundinn, sem vi­ vorum ekki bo­nir til gagnvart D÷num. Ůß skiptir mßli a­ eiga bandamenn annars sta­ar Ý ■essum hˇpi.

═ SkÝrnisgrein sinni um nor­urslˇ­ir, sem birtist Ý hausthefti SkÝrnis 2010 segir Valur Ingimundarson, sagnfrŠ­ingur:

„R˙ssar hafa ■ˇ gengi­ lengst Ý pˇlitÝskum ßrˇ­ri til a­ vekja athygli ß landgrunnskr÷fum ß nor­urskautinu. S˙ ßkv÷r­un a­ koma fyrir r˙ssneskum fßna ß botni Nor­ur-═shafsins ßri­ 2007 er dŠmi ■ess sem Michel Foucault nefndi “hugmyndafrŠ­i afturhvarfsins„-■a­ er upphafning fortÝ­arinnar Ý samtÝmanum. R˙ssar lřstu sjˇnarspilinu sem landfrŠ­i-pˇlitÝskum sigri og vÝsindalegu afreki sem ■jˇna­i ■eim tilgangi a­ sřna heiminum fram ß a­ R˙sslandi vŠri heimskautarÝki og stˇrveldi Ý vÝsindum. Eins og r˙ssneskur talsma­ur or­a­i ■a­: “Ůetta var eins og a­ koma fyrir fßna ß tunglinu„. Ůessi a­ger­ ßtti vitaskuld lÝti­ sameiginlegt me­ tunglfer­um BandarÝkjamanna en ■eim mun meira me­ pˇlitÝskum minningum um samkeppni risaveldanna....“

SÝ­ar i grein sinni segir Valur Ingimundarson:

„═ ljˇsi ■ess var kaldhŠ­nislegt a­ Ýslenzk stjˇrnv÷ld skyldu breg­ast vi­ efnahagskreppu heima fyrir ßri­ 2008 me­ ■vÝ a­ leita til R˙ssa um lßn eftir a­ vestrŠn rÝki h÷f­u neita­ a­ koma ■eim til a­sto­ar me­ beinum efnahagsstu­ningi og vÝsa­ ß Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­inn. ١tt ekkert hafi komi­ ˙t ˙r mßlaleitaninni eftir hrun Ýslenzka bankakerfisins gengu vestrŠnir fj÷lmi­lar ˙t frß ■vÝ a­ R˙ssar vildu nota ═sland til a­ styrkja kr÷fur sÝnar um a­gang a­ olÝu og gasi ß nor­urskautinu.“

═ rŠ­u ß fundi r˙ssneska ÷ryggisrß­sins Ý september 2008 sag­i Dmitry Medvedev, forseti R˙sslands:

„Okkar fyrsta og a­alverkefni er a­ breyta nor­urskautinu Ý au­lindami­st÷­ fyrir R˙ssland ß 21.÷ldinni. Me­ ■eim au­lindum munum vi­ tryggja ÷ryggi R˙sslands alls Ý orkumßlum.“

Til ■essara or­a Medvedevs er vitna­ Ý skřrslu CSIS um hagsmuni BandarÝkjanna ß nor­urskautssvŠ­inu. ═ skřrslu CSIS segir a­ ljˇst sÚ a­ Ý stefnum÷rkun sinni fyrir Nřja Nor­ri­ lÝti R˙ssar svo ß, a­ au­ur R˙sslands og samkeppnisfŠrni Ý framtÝ­inni byggist ß au­lindum nor­urslˇ­a. Um 20% af vergri landsframlei­slu R˙ssa og 22% af ˙tflutningi ■eirra ver­i til nor­an heimskautsbaugs.

Ůar kemur einnig fram, a­ R˙ssar lÝti svo ß a­ siglingar ß nor­austurlei­inni milli Atlantshafs og Kyrrahafs ver­i Ý l÷gsagnarumdŠmi R˙sslands og a­ tilraunir annarra ■jˇ­a til a­ breyta ■eirri lagalegu st÷­u ver­i taldar ˇgnun vi­ ■jˇ­ar÷ryggi R˙sslands. Annars sta­ar hefur komi­ fram a­ R˙ssar hyggist innheimta siglingagj÷ld ß ■essari lei­ og r÷ksty­ja slÝka gjaldt÷ku vafalaust me­ ■eim kostna­i sem ■vÝ fylgi a­ halda henni opinni.

Ůeir sÚu sjßlfir ■eirrar sko­unar a­ forsendan fyrir ■vÝ a­ ■eim takist a­ hafa sem mest ˙t ˙r au­Švum nor­urslˇ­a sÚ a­ byggja upp n˙tÝmalegar hafnir og auka vi­ kjarnorkukn˙inn flota Ýsbrjˇta. R˙ssar haldi ßfram a­ efla herna­arlega vi­veru sÝna ß nor­urslˇ­um. Ůeir hafi skoti­ upp eldflaugum ß nor­urskautssvŠ­inu sumari­ 2007 og eflt Nor­urflota sinn me­ Šfingum sumari­ 2008. Ůeir hafi teki­ upp strandgŠzlu ß nor­urslˇ­um Ý fyrsta sinn frß lokum kalda strÝ­sins og r˙ssneskar sprengju■otur hafi flogi­ nßlŠgt str÷ndum bŠ­i Noregs og Alaska sÚrstaklega me­an ß deilunum vi­ GeorgÝu stˇ­ Ý ßg˙st 2008.

Ni­ursta­a skřrsluh÷funda er a­ R˙ssar fari tvŠr lei­ir Ý nor­urslˇ­apˇlitÝk sinni. Annars vegar auki ■eir herna­arlega vi­veru ß svŠ­inu. Hins vegar gefi ■eir til kynna a­ ■eir vilji fylgja ÷llum al■jˇ­areglum og sam■ykktum um svŠ­i­. En jafnframt vi­urkenna skřrsluh÷fundar a­ hi­ sama megi segja um a­rar ■jˇ­ir, sem kalla til ßhrifa ß ■essu svŠ­i.Og ekki ver­a R˙ssar gagnrřndir fyrir a­ haga sÚr ß sama hßtt og a­rar ■jˇ­ir!

Nikolai Pedersen, sem vitna­ hefur veri­ til Ý fyrri greinum, segir Ý sinni skřrslu um danska utanrÝkispˇlitÝk og Nřja Nor­ri­, a­ bŠ­i R˙ssar og Kandamenn lÝti svo ß, a­ vŠntanlegar siglingar milli Atlantshafs og Kyrrahafs vestur um og austur um fari um ■eirra l÷gs÷gu. ═ ■vÝ felist a­ ■essi rÝki geti banna­ umfer­ skipa, sem flytja ßhŠttusaman farm, sem gŠti leitt til deilna, ■egar olÝuboranir hefjist fyrir alv÷ru.

R˙ssland er af ■vÝ, sem hÚr hefur komi­ fram eitt ßhrifamesta rÝki­ Ý Nřja Nor­rinu. R˙ssar hafa ßsamt Kanadam÷nnum komi­ Ý veg fyrir a­ Evrˇpusambandi­ fßi ßheyrnarfulltr˙a ß fundum Nor­urskautsrß­sins. S˙ afsta­a ■eirra segir einhverja s÷gu um vi­horf ■eirra til aukinna ßhrifa Evrˇpusambandsins ß ■essu svŠ­i.

Enda mß segja: Hvers vegna Šttu R˙ssar a­ hafa ßhuga ß a­ opna Evrˇpusambandinu lei­ a­ au­lindum, sem ■a­ ß ekkert tilkall til?

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS