Ísland-ESB og Nýja Norðrið IX: Framseljum ekki ný tækifæri þjóðar­innar til ESB

Landhelgisgæsla Íslands

Dökkblái flöturinn sýnir 200 mílna lögsögu Íslands,ljósari 50 mílur og síðan koma 12 mílurnar, en að þeim næði sameiginlegt yfirráðasvæði ESB ef til aðildar Íslands kæmi.

Staða Íslands á norðurslóðum og lega landsins á norðurskautssvæðinu er sá grundvöllur, sem við hljótum að byggja utanríkisstefnu okkar á fram eftir 21. öldinni. Sú utanríkisstefna á að snúast um það fyrst og fremst að tryggja sjálfstæði okkar og öryggi og hagsmuni okkar í Nýja Norðrinu. Þetta gerum við bezt sjálf og eigum ekki að framselja það vald til Brussel og koma okkar þar með í áþekka stöðu og þegar Danir fóru með utanríkismál Íslands. Lega landsins í miðju Norður-Atlantshafi gerir það líka að verkum að við hljótum að horfa til beggja átta, bæði til austurs og vesturs. Og í því sambandi má ekki gleyma að í Norður-Ameríku býr stærri hópur fólks, sem er af íslenzku bergi brotinn en nokkurs staðar annars staðar fyrir utan Ísland sjálft.

Utanríkisráðuneytið hefur eins og áður hefur komið fram í þessum greinum haldið vel utan um hagsmuni okkar á norðurslóðum til þessa og íslenzkir fræðimenn hafa lagt sitt af mörkum til að skapa grundvöll fyrir nýrri utanríkisstefnu Íslands. Tvennt vantar á. Annars vegar virkari umræður um Ísland og Nýja Norðrið á hinum pólitíska vettvangi og þar með virkari utanríkispólitísk umsvif og hins vegar almennari umræður meðal fólks um þessi nýju viðhorf.

Meginatriði er að við ræktum reglulega samskipti við Grænlendinga og Færeyinga um það sem framundan er. Þessar þrjár örþjóðir í Atrlantshafi eiga sameiginlegra hagsmuna að gæta og verða sterkari með því að þétta enn frá því sem nú er samstarf sitt. Við eigum í þeim efnum að líta á báðar þjóðir sem sjálfstæðar þjóðir, sem þær eiga eftir að verða í framtíðinni. Aukin þjónusta við Grænlendinga verður ekki til á einum degi ekkert frekar en uppbygging þeirra sjálfra. En það skiptir máli að rækta þann garð vel frá upphafi. Það getur leitt af sér margt. Meðal annars nýjan kraft í uppbyggingu Vestfjarða, sem liggja landfræðilega næst Grænlandi. Ísafjörður á eftir að gegna sérstöku hlutverki í þeim efnum.

Ný viðhorf í öryggismálum á norðurhveli jarðar kalla á ný samskipti Bandaríkjanna og Íslendinga á því sviði. Varnarsamningurinn er enn til staðar. Eitt af því, sem mikil áherzla er lögð á í allri umfjöllun um Nýja Norðrið er nauðsyn á öflugri leitar- og björgunarþjónustu á þessu svæði. Þar getum við komið til sögu vegna reynslu okkar fólks í því að fást við veðurguðina á þessum slóðum. Hér er fyrir hendi mikil þekking og reynsla á því sviði. Sjálfsagt er að taka upp viðræður við aðrar þjóðir í Norðurskautsráðinu um þátttöku Íslands í þeirri starfsemi í framtíðinni. En jafnframt hlýtur sú spurning að vakna með hvaða hætti lega landsins getur nýtzt til þeirrar öryggisgæzlu á norðurslóðum, sem fyrirsjáanlegt er að allir þjóðir, sem hlut eiga að máli munu leggja mikla áherzlu á. Í þeim efnum er áratuga varnarsamstarf okkar og Bandaríkjanna lykilatriði og á því er hægt að byggja.

Við njótum góðs af því að breytingar í hafinu hafa leitt nýja fiskistofna inn í okkar lögsögu en um leið virðist sú hætta vera fyrir hendi að hefðbundnir fiskistofnar við Íslandsstrendur færi sig norðar. Raunar eru nú þegar vísbendingar um það. Dæmi eru um að bátar, sem gerðir hafa verið út frá Snæfellsnesi hafi fært sig til Bolungarvíkur vegna þess að fiskurinn hafi fært sig norðar. Hverju spáir Hafrannsóknarstofnun um þessa þróun? Hvenær er hætta á því að einhverjir þessara stofna fari út fyrir íslenzka lögsögu? Hvernig gætum við hagsmuna okkar þá? Við getum ekki notað aðrar röksemdir þá en við notum nú gagnvart makrílnum.

Það kann líka að vera að ný fiskimið opnist á norðurslóðum vegna þess að hafísinn hörfar. Hver er staða okkar til þess að nýta þau fiskimið? Þetta eru hagsmunir, sem við þurfum að gæta að í framtíðinni.

Hér hafa verið nefndir þrír þættir, sem varða framtíðarhagsmuni okkar, almenn utanríkispólitísk umsvif, öryggismál og fiskimið. Að auki kemur fjölmargt fleira til sögunnar, svo sem þjónusta við uppbyggingu á Grænlandi, samkeppni um umskipunarhafnir við Norður-Noreg og Murmansk að einhverju leyti, þar sem lega landsins skiptir máli vegna flutninga til Vesturheims og ekki sízt áhugaverð ábending sem fram kemur í skýrslu utanríkisráðuneytis frá 2009 um Ísland sem miðstöð í flugsamgöngum milli Evrópu og Asíu, sem vert er að skoða miklu frekar.

Það gildir einu á hvern þátt þessara mála er litið. Í öllum tilvikum er fáránlegt af okkar hálfu að framselja eitthvað af þessum málefnum til Evrópusambandsins, sem berst um á hæl og hnakka að komast að þessu borði í gegnum aðild Íslands að Evrópusambandinu eins og sýnt hefur verið fram á.

Það er alveg sama, þótt íslenzkir ráðamenn kunni að halda því fram, að eftir sem áður verði þessi mál öll í okkar höndum. Þau hverfa á augabragði í hendur Evrópusambandsins, þegar 300 þúsund manns horfast í augu við 500 milljónir manna.

Þess vegna eru tækifærin sem eru að opnast í Nýja Norðrinu enn ein ástæðan og ein sú veigamesta ásamt yfirráðum yfir auðlindum hafsins að öðru leyti og sjálfstæði okkar, fyrir því að við eigum ekki að ganga í Evrópusambandið.