Mišvikudagurinn 11. desember 2019

Evru-krķsan - leišin til lausnar og breytinga į ESB


Charles Moore
9. jśnķ 2012 klukkan 19:22

Hvaš er krķsa? Oršiš hefur tvęr merkingar. Önnur er žįttaskil: lęknar tala um krķsu sjśkdóms ķ žeim skilningi. Hin merkingin er óljósari en hśn er aš um sé aš ręša ógnarvanda sem stašiš geti ķ langan tķma. Ein įstęšan fyrir žvķ aš evru-krķsan viršist svona gjörsamlega óvišrįšanleg er aš bįšar merkingarnar eiga viš um hana.

Trśveršugleiki evrunnar į fjįrmįlamörkušunum kann aš hverfa į hvaša stundu sem er. Gerist žaš mun fólk į nokkrum klukkustundum taka alla peningana sķna śr vandręšabönkum, jafnvel śr öllum bönkum ķ sumum löndum. Ķ žvķ felst merkingin žįttaskil ķ oršinu krķsa. Samhliša žessu er um mun langvinnari hörmungar aš ręša - óvissa rķkir um hver ręšur feršinni innan ESB og hvort einhver getur almennt gegnt žvķ hlutverki. Žessi tegund af krķsu getur stašiš ķ nokkur įr.

Žegar bankinn Lehman Brothers féll ķ september 2008 sagši ég hér į žessum staš aš afleišingar bankahrunsins mundu aš lokum verša jafnvel verri fyrir evru-samstarfiš en fyrir Breta og Bandarķkjamenn vegna žess aš į evru-svęšinu vęri ekki um „neina skżra, lżšręšislega stjórn“ aš ręša. Ég sagši einnig: „Į nęsta snśningi krķsunnar verša evru-rķkin aš įkveša hvort žau vilji loksins aš til sögunnar komi evrópskt rķki eša upplausn.“ Ég įtti ekki von į žvķ žį, verš ég aš višurkenna, aš nęstum fjórum įrum sķšar vęri žessum tveimur kostum varpaš fram dag hvern ķ fjölmišlum heimsins og enginn vissi enn hvor yrši valinn.

Tvöföld merking oršsins „krķsa“ hrellir bresku rķkisstjórnina um žessar mundir. Sķšasta įr hef ég ķ fyrsta sinn oršiš var viš aš ķ einkasamtölum segi rįšherrar aš evran sé daušadęmd svo aš notaš sé orš žeirra sjįlfra. Žessi skošun er nś rįšandi ķ rķkisstjórninni. Flestum rįšherranna stendur į sama. Sumir fagna. Žar sem Bretar standa utan evru-svęšisins er nišurstaša žeirra sś aš viš eigum aš gera allt ķ okkar valdi (sem er ekki mjög mikiš) til aš tryggja aš dauši evrunnar verši frišsęll.

Rįšherrarnir halda žó aš sér höndum af žvķ aš žeir óttast svo mjög įhrif krķsu žįttaskilanna – hina hręšilegu stund sem lķklega hefst į Spįni žegar fólk streymir ķ bankana til aš tęma reikninga sķna, lamandi įhrif žess į Frakkland og höggiš į Žjóšverja og okkur. Žeir hrópa į neyšarbjörgun.

Viš okkur blasir žvķ hin sérkennilega sjón aš breskir rįšherrar tala tungum tveim, stundum sami mašur sama daginn. Žeir segja ( D Cameron fimmtudag) aš hugmyndin um pólitķskt evrópskt sambandsrķki sé „vitleysa“, žeir hvetja engu aš sķšur (einnig D Cameron sama fimmtudag) Žjóšverja til aš leiša evru-rķkin inn ķ rķkisfjįrmįla- og bankasamband sem yrši pólitķskt sambandsrķki aš öllu leyti nema nafniš yrši annaš. Leištogar okkar hvetja ašra til aš gera žaš sem žeir hreykja sér af aš žeim mundi aldrei dreyma um aš gera sjįlfir. Žaš žarf engan aš undra aš Angela Merkel sé dįlķtiš sśr į svipinn.

Breskir rįšherrar eru ķ raunverulegri klemmu, žeir vita aš sé hrun į nęsta leiti tapa žeir nęstu kosningum žótt ekki sé žeim um aš kenna. Ég ręš ekki yfir neinni töfralausn en ég held aš žaš geti veriš skynsamlegt aš draga sig śt śr skarkalanum vegna skammtķma krķsu og lķta frekar til žeirrar sem veršur langvinnari.

Henry Kissinger fjįrmįlamarkašanna, George Soros, hefur nżlega skilgreint vandann į skynsamlegan hįtt en hann hefur mikla trś į evrópska verkefninu [samrunažróun innan ESB ķ sambandsrķki žżš.]. Hann flutti ķ žessari viku erindi į Hagfręšingahįtķš (gott öfugmęli) į Ķtalķu. Žaš var vķša til žeirra orša hans vitnaš aš enn hefšu menn ašeins žrjį mįnuši til aš bjarga evrunni, meiru skipti žó žaš sem hann sagši um stóru myndina.

Honum vęri oršiš ljóst, sagši hann, aš Evrópusambandiš sjįlft vęri „eins og stór blašra“ į fjįrmįla- eša hlutabréfamörkušum. Į uppleiš var žaš „stórkostlegt“: hjį žvķ fann fólk allt sem žaš skorti – friš, mannréttindi, lżšręši, réttarrķkiš og ekki neina yfirrįšastefnu eins rķkis. Ķ anda stofnenda sinna žróašist žaš sķfellt til betri įttar, žaš óx og dafnaši vegna eigin įgętis eins og fjįrmįlablöšrur. Hįmarki nįši žessi žróun meš Maastricht-sįttmįlanum og evrunni.

Soros sagši hins vegar aš Maastricht-sįttmįlinn hefši veriš meingallašur. Žar hefši veriš komiš į fót myntsambandi įn pólitķsks sambands, į hjarta žess hefši veriš gat. Žetta hefši komiš ķ ljós ķ hruninu 2008, veikbyggšari ašildarrķki samstarfsins hefšu oršiš eins og žrišja heims rķki „ofurskuldug ķ mynt sem žau stjórnušu ekki“; ESB „hefši skipst į milli skuldara og lįnveitenda“. Fjįrmįlakerfiš mótašist „eftir landamęrum žjóša“. Višhorfin į markašnum gjörbreyttust til hins verra.

Pólitķskar afleišingar žessa hefšu oršiš hrikalegar. ESB-rķkin rynnu ekki lengur saman heldur hvert frį öšru. Óttinn viš uppbrot hefši nį yfirhöndinni ķ rįšageršum allra. Soros segir aš nś sé Bundesbank [žżski sešlabankinn] ofsahręddur um hvort hann geti innheimt skuldir sķnar rofni evru-samstarfiš. Hann bregšist aš sjįlfsögšu viš į žann hįtt aš hugsa um eigin skinn. ESB-blašran er sem sagt aš springa. Hvernig segir mašur į žżsku „sauve qui peut“? [allir bjargi sér eftir bestu getu].

Soros lķtur aš sjįlfsögšu į žetta döprum augum og reynir aš benda į björgunarleišir. Viš hinir sem teljum aš allt mįliš hafi veriš vitleysa frį upphafi erum ekki eins harmi slegnir. Ég er hins vegar žakklįtur fyrir innsęi hans vegna žess aš žaš sannar hina fręgu lķkingu ESB-sinna – sem ég hef oft haft aš hįši – aš ESB sé eins og reišhjól. Menn verša aš halda įfram aš hjóla žvķ aš žaš sé ekki stöšugt. Um leiš og mašur stöšvar dettur mašur eša rśllar til baka nišur brekkuna. Einmitt žetta er aš gerast nśna.

Samrunažróun Evrópu og nįnara samstarf innan ESB er ęviverk flestra leištoga į meginlandi Evrópu og evrópskra embęttismanna svo aš ekki sé minnst į laun žeirra, matarmiša og einstaklega ašlašandi eftirlaun. Žeir munu nś enn leggja hart aš sér, meira en nokkru sinni fyrr og lķklega mjög brįšlega til aš bjarga samstarfinu. Ķ augum efasemdarmanns viršist žaš lķtiš skynsamlegra og varla sišferšilega betra en žegar Sovétmenn reyndu aš halda veldi sķnu saman meš žvķ aš neyša Pólverja til aš setja herlög įriš 1981. Vilji einhver rķki gera žetta – eins og Merkel sagšist vilja į fimmtudaginn žegar hśn talaši viš hlišina į David Cameron – getum viš ekki hindraš žaš.

Viš getum hins vegar haldiš žvķ fram aš meš žessu skilji leišir. Lķklegasta nišurstašan er sś aš til verši einhvers konar evra ķ miklu minna sambandi ķ kringum Žżskaland meš Frakka ķ standandi vandręšum vegna óvissu um hvort žeir eigi žar heima. Umhverfis žaš veršur stęrri hringur, žar į mešal viš Bretar, žjóša įn evru sem žjįst ekki eins og nś undan henni. Viš getum sęmilega viš žaš unaš aš vera ķ félagsskap rśmlega 30 rķkja sem kalla mętti Evrópubandalagiš en viš og flestir ašrir yršum lausir undir skyldum hvers kyns sambands. Okkur yršu ekki settar skoršur af reglum og stofnunum – dómstólnum, žinginu, sameiginlegu landbśnašarstefnunni, handtökutilskipuninni o. s. frv. – sem žjóšir leggja į sjįlfar sig til aš tilheyra žessu sambandi.

Hvernig er best aš standa aš žvķ į nęsta įri eša svo aš koma žessu um kring? Viš getum ekki lįtiš diplómötum okkar einum eftir aš sinna mįlinu, žaš er vķst, žeir eru ofurseldir óttanum viš aš Bretar verši „skildir śtundan“. Rķkisstjórn okkar veršur aš nįlgast śrlausnarefniš į žeim grunni aš hśn muni ekki ganga frį neinni nišurstöšu nema žeirri sem lögš yrši undir bresku žjóšina ķ atkvęšagreišslu. Leggja į fyrir žaš žing sem nś situr tillögu um slķka atkvęšagreišslu svo aš kjósendur geti trśaš žvķ sem er ķ boši fyrir žį.

Viš skulum einnig minnast žess aš George Soros varaši viš žvķ aš nżtt ESB undir stjórn lįnardrottna yrši „žżskt veldi meš jašarrķkjum og įhangendum“. Gaf ekki kvenkyns stjórnmįlaleištogi eitthvaš svipaš til kynna fyrir 25 įrum og var hśn ekki stimpluš sem śtlendingahatari fyrir bragšiš? Heil kynslóš veršur aš gjalda fyrir hve lengi menn eru aš lęra ķ įlfunni okkar.

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Charles Moore er mešal virtustu dįlkahöfunda Bretlands. Hann hefur veriš ritstjóri The Spectator og The Daily Telegraph og ritar nś dįlka ķ bęši blöšin. Žį er hann opinber ęvisöguritari Margaret Thatcher. Greinin sem hér birtist er žżdd śr The Daily Telegraph laugardaginn 9. jśnķ.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS