Mi­vikudagurinn 16. oktˇber 2019

MakrÝldeilan: Samningsafsta­a mˇtu­ ľ Nor­menn skapa ESB skjˇl

MakrÝll III


Bj÷rn Bjarnason
11. j˙lÝ 2012 klukkan 09:28

Ůegar Ýslensk stjˇrnv÷ld ßkvß­u 112.000 tonna heildarafla ß makrÝl fyrir Ýslensk fiskiskip og kynntu ßkv÷r­un sÝna opinberlega 13. mars 2009 ruku norskir ˙tger­armenn upp til handa og fˇta. Hinn 16. mars 2009 birti Audun Marňk, framkvŠmdastjˇri hjß Fiskebňtredernes Forbund, samt÷kum norskra ˙tvegsmanna, ß vefsÝ­u samtakanna har­or­ ummŠli um a­ ■essi framkoma ═slendinga vŠri ˇßbyrg, fßheyr­ og ˇafsakanleg. Marňk hvatti strandrÝki (Noreg, FŠreyjar og Evrˇpusambandi­) til a­ gera ═slendingum ■a­ ljˇst a­ slÝk framkoma yr­i ekki li­in.

Fri­rik J. ArngrÝmsson, framkvŠmdastjˇri L═U, brßst vi­ ummŠlunum ß vefsÝ­u samtaka sinna hinn 17. mars 2009. Hann undra­ist stˇryrta gagnrřni starfsbrˇ­ur sÝns Ý Noregi og ßrÚtta­i a­ rÚttur ═slendinga til makrÝlvei­a vŠri ˇskora­ur og ekki vŠri vi­ ■ß a­ sakast ■ˇtt ■eir ■yrftu a­ ßkve­a vei­iheimildir einhli­a. ═slendingum hef­i hva­ eftir anna­ veri­ haldi­ frß fundum strandrÝkja um stjˇrn makrÝlvei­anna. „Lengi vel var vi­kvŠ­i­ a­ vi­ Šttum ekkert erindi a­ samningabor­inu um stjˇrn vei­a ˙r makrÝlstofninum ■ar sem makrÝll veiddist ekki innan Ýslensku l÷gs÷gunnar. Vi­ veiddum hins vegar tŠp 36.500 tonn 2007 og um 112.000 tonn Ý fyrra. Ůß rßku menn upp ramakvein og s÷ku­u okkur um ˇßbyrgar vei­ar ˙r stofni sem ekki ßtti a­ vera til Ý Ýslenskri l÷gs÷gu,“ sag­i Fri­rik J. hinn 17. mars 2009.

Hinn 19. mars 2009 var sagt frß ■vÝ ß vefsÝ­u L═┌ a­ Samt÷k framlei­enda uppsjßvarfisks Ý Danm÷rku litu svo ß a­ Nor­menn vŠru ekki Ý neinni a­st÷­u til a­ kvarta undan makrÝlvei­um ═slendinga. Christian Olsen, talsma­ur samtakanna, seg­i Ý samtali vi­ Fishing News International, a­ bŠ­i Nor­menn og FŠreyingar hef­u ˙thluta­ sÚr vi­bˇtarkvˇtum Ý makrÝl.

Olsen var ekki ßnŠg­ur me­ ßkv÷r­un ═slendinga um a­ heimila vei­ar ß 112.000 tonnum af makrÝl ß ßrinu 2009. ESB vŠri Ý raun eini ßbyrgi a­ilinn vi­ stjˇrnun makrÝlvei­anna. Frß sjˇnarhˇli sambandsins vŠri erfitt a­ sjß einhvern mun ß a­ger­um ═slendinga, Nor­manna og FŠreyinga.

Hva­ sem ■essari afst÷­u danskra ˙tger­armanna lei­ tˇku Nor­menn og ESB h÷ndum saman um a­ brjˇta ßkv÷r­un ═slendinga um eigin vei­ar ß bak aftur. Ůegar makrÝll jˇkst innan fŠreysku l÷gs÷gunnar skipu­u FŠreyingar sÚr Ý li­ me­ ═slendingum og ur­u sÝ­an fyrir ■ungri ßdeilu af hendi Nor­manna og ESB.

SteingrÝmur J. Sigf˙sson sjßvar˙tvegsrß­herra bau­ Helge Pedersen, starfssystur sinni Ý Noregi, a­ ═sland hÚldi fund strandrÝkja um makrÝlvei­ar Ý l÷gs÷gum strandrÝkjanna. Sjßvar˙tvegsrß­herrarnir skrifu­ust ß vegna makrÝldeilunnar sag­i Ý frÚtt ß vefsÝ­unni Smugunni 27. mars 2009. Ekkert var­ hins vegar af fundinum.

Sˇtt um ESB-a­ild

═slenskum stjˇrnmßlam÷nnum var anna­ ofar Ý huga vormßnu­ina 2009 en makrÝll. Sama dag og regluger­in um makrÝl var kynnt, 13. mars 2009, bo­a­i forsŠtisrß­herra ■ingrof og nřjar kosningar 25. aprÝl 2009.

Nř rÝkisstjˇrn (minnihlutastjˇrn Samfylkingar og vinstri-grŠnna (VG)) var myndu­ 1. febr˙ar 2009 undir forsŠti Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur og gegndi SteingrÝmur J. Sigf˙sson embŠtti sjßvar˙tvegs- og landb˙na­arrß­herra Ý henni. Gengi­ var til ■ingkosninga 25. aprÝl 2009 og a­ ■eim loknum myndu­u stjˇrnarflokkarnir tveir meirihlutastjˇrn og var­ Jˇn Bjarnason (VG) sjßvar˙tvegs- og landb˙na­arrß­herra og gegndi embŠttinu til 31. desember 2011 ■egar SteingrÝmur J. tˇk vi­ ■vÝ a­ nřju.

Eins og fram kom hjß Christian Olsen, talsmanni danskra uppsjßvarsamtaka, treysti hann ESB best til a­ taka ß ═slendingum og Nor­m÷nnum og setja makrÝlvei­um ■eirra skor­ur. ═slenskum stjˇrnv÷ldum var hins vegar sÝ­ur en svo kappsmßl a­ lenda Ý ˙tist÷­um vi­ ESB ß ■essum vikum og mßnu­um. Ůau hÚldu ■vÝ ■vert ß mˇti fram a­ ═slendingar gŠtu lina­ ■rautir sÝnar eftir bankahruni­ hausti­ 2008 me­ ■vÝ a­ ganga Ý ESB og taka upp evru. ESB-raddirnar voru hŠstar innan Samfylkingarinnar og fyrir kosningar bo­a­i Baldur ١rhallsson, prˇfessor Ý EvrˇpufrŠ­um og frambjˇ­andi Samfylkingarinnar, a­ ═slendingar gŠtu greitt ■jˇ­aratkvŠ­i um a­ild a­ ESB sumari­ 2010.

Eftir ■ingkosningar og stjˇrnarmyndun unnu stjˇrnarflokkarnir kappsamlega a­ ■vÝ a­ undirb˙a a­ildarumsˇkn a­ ESB og sam■ykkti al■ingi hana 16. j˙lÝ 2009. Meirihluti utanrÝkismßlanefndar al■ingis undir formennsku ┴rna ١rs Sigur­ssonar (VG) samdi langt ßlit sem leggja skyldi til grundvallar Ý vi­rŠ­unum vi­ ESB. RÝkisstjˇrnin og stu­ningsmenn hennar t÷lu­u um „k÷nnunarvi­rŠ­ur“. Markmi­i­ vŠri a­ vita hve langt mŠtti ganga Ý samningavi­rŠ­um vi­ ESB og sÝ­an skyldi ni­ursta­an l÷g­ Ý dˇm ■jˇ­arinnar. Frß upphafi lß ■ˇ ljˇst fyrir a­ ESB hef­i allt anna­ vi­horf til slÝkra vi­rŠ­na. ŮŠr snerust um hŠfni umsˇknarrÝkis til a­ laga sig a­ kr÷fum ESB og hve langan tÝma rÝki­ ■yrfti til a­ gera ■a­.

SamningsforrŠ­i vegna deilistofna

═ ßliti meirihluta utanrÝkismßlanefndar al■ingis er viki­ a­ deilistofnum, ■a­ er fiskstofnum ß bor­ vi­ makrÝl og sagt:

„Meiri hlutinn telur einnig afar mikilvŠgt a­ ═slendingar fari me­ samningsforrŠ­i vi­ stjˇrn vei­a ˙r deilistofnum eins og hŠgt er og tryggi ■annig sem best rÚttindi ═slands til vei­a ˙r ■eim, en deilistofnar hafa or­i­ sÝfellt mikilvŠgari Ý afkomu greinarinnar. Leita ■arf lei­a til a­ tryggja hagsmuni ═slands me­ beinum a­gangi a­ slÝku samningsferli. Ůar ■arf a­ tryggja a­ s˙ hlutdeild sem ■egar hefur veri­ sami­ um haldist, auk ■ess sem nau­synlegt er a­ ■rřsta ß um a­ samningum ver­i loki­ um a­ra stofna. A­ sama skapi ■arf a­ tryggja a­ ═sland hafi rÚtt til a­ ßkve­a nřtingu stofna er krefjast markvissrar nřtingar lÝkt og lo­nustofninn.“

═slensk stjˇrnv÷ld h÷f­u ß ■essum tÝma ßkve­i­ a­ makrÝll vŠri deilistofn innan Ýslenskrar l÷gs÷gu. ═ textanum mß greina a­ ■ingmennirnir sem a­ honum stˇ­u Štlu­u ekki a­ standa og falla me­ ■vÝ a­ ═slendingar hef­u forrŠ­i samninga vi­ stjˇrn vei­a ˙r deilistofnum ľ ■eir skyldu hafa ■a­ „eins og hŠgt er“. Ůingmennirnir t÷ldu forrŠ­i ═slendinga sjßlfra hins vegar tryggja best rÚttindi ═slands til vei­a ˙r deilistofnunum. Ůß vildu ■eir „beinan a­gang“ ═slendinga a­ samningsferlinu. Ůau or­ mß skilja ß ■ann veg a­ ═slendingar sitji sjßlfir vi­ samningabor­i­ ef til ESB-a­ildar komi.

Innan rß­a vinstri-grŠnna v÷knu­u efasemdir um a­ nŠgilega fast vŠri kve­i­ a­ or­i Ý ßliti meirihluta utanrÝkismßlanefndar al■ingis vegna deilistofnanna. ┴ landsfundi VG ß Akureyri 28. til 30. oktˇber 2011 var ■vÝ sam■ykkt mun afdrßttarlausari ßlyktun um forrŠ­i ═slands Ý samningum um deilistofna. Ůar sag­i:

„Landsfundurinn ßlyktar a­ Ý yfirstandandi a­ildarvi­rŠ­um beri a­ hafna ■vÝ a­ ═sland afsali sÚr forrŠ­i og yfirstjˇrn sjßvarau­linda innan Ýslenskrar efnahagsl÷gs÷gu og leggur ßherslu ß a­ ═sland haldi samningsrÚtti vegna deilistofna ß ═slandsmi­um, s.s. makrÝl, kolmunna, ˙thafskarfa, lo­nu og norsk-Ýslensku sÝldinni.“

Ůarna fer ekkert ß milli mßla. Landsfundur VG leggur ßherslu ß a­ samningsrÚttur ═slands vegna makrÝls ver­i ßfram Ý h÷ndum ═slendinga en hverfi ekki til ESB eins og mundi ver­a ef til a­ildar a­ ESB kŠmi.

ESB-a­ild og makrÝldeilan

Forseti al■ingis opna­i Evrˇpuvef Hßskˇla ═slands og al■ingis fimmtudaginn 23. j˙nÝ 2011 vi­ ath÷fn ß Hßskˇlatorgi. Stofna­ var til vefsins me­ ■jˇnustusamningi milli al■ingis og vÝsindavefs hßskˇlans. Al■ingi fjßrmagnar Evrˇpuvefinn. Yfirlřstur tilgangur me­ ˙tgßfu Evrˇpuvefsins er a­ veita hlutlŠgar, mßlefnalegar og tr˙ver­ugar upplřsingar um Evrˇpusambandi­ og Evrˇpumßl.

Hinn 18. maÝ 2012 birti Evrˇpuvefurinn svar vi­ ■essum spurningum frß Andra Thorstensen:

Mundi ESB-a­ild breyta ■vÝ hvernig teki­ yr­i ß ■vÝ ef nřr fiskistofn gengi inn Ý Ýslenska fiskvei­il÷gs÷gu? Hef­i veri­ betra e­a verra Ý n˙verandi makrÝldeilu a­ vera a­ili a­ ESB?

┴ Evˇpuvefnum segir Ý svari:

„Svari­ vi­ fyrri spurningunni er jß. A­ild a­ Evrˇpusambandinu mundi breyta ■vÝ hvernig teki­ yr­i ß ■vÝ ef nřir fiskistofnar tŠkju a­ ganga inn Ý Ýslenska l÷gs÷gu. Ůa­ ß jafnt vi­ ef nřr fiskistofn gengi inn Ý Ýslenska l÷gs÷gu ˙r l÷gs÷gu a­ildarrÝkis Evrˇpusambandsins, ˙r l÷gs÷gu rÝkis utan Evrˇpusambandsins (oft nefnt ■ri­ja rÝki Ý ■essu samhengi) e­a frß al■jˇ­legu hafsvŠ­i. Sem a­ili a­ Evrˇpusambandinu hef­i ■a­ ekki veri­ ß fŠri Ýslenskra stjˇrnvalda a­ ˙thluta Ýslenskum fiskiskipum kvˇta ˙r makrÝlstofninum. Ůa­ hef­i komi­ Ý hlut Evrˇpusambandsins eftir meginreglunni um hlutfallslega st÷­ugar vei­ar.“

HÚr ß Evrˇpuvaktinni hefur veri­ raki­ Ý fyrri grein hvernig Ýslensk stjˇrnv÷ld beita Ýslenskum l÷gum og al■jˇ­asamningum til a­ tryggja rß­ sÝn yfir makrÝl Ý Ýslenskri l÷gs÷gu. Evrˇpuvefurinn bendir hins vegar ß a­ a­ildarrÝki Evrˇpusambandsins hafi „framselt vald sitt ß ■essu svi­i til sameiginlegra stofnana sambandsins“. Evrˇpusambandi­ hafi sjßlfstŠ­a stefnu Ý fiskvei­imßlum og meginreglan sÚ s˙ a­ sambandi­ eitt hafi vald til a­ setja lagareglur um verndun fiskiau­linda. ═ ■vÝ felist me­al annars vald til a­ ßkve­a skiptingu kvˇta milli a­ildarrÝkja. Af ■essu lei­i a­ a­ildarrÝkin sjßlf hafi ekki vald til a­ ßkve­a skiptingu kvˇta milli landa en ■eim sÚ hins vegar lßti­ eftir a­ skipta landskvˇta vi­komandi rÝkis milli ˙tger­a og/e­a fiskiskipa Ý ■vÝ rÝki. Vald Evrˇpusambandsins nßi Ý a­alatri­um til allra hafsvŠ­a sem heyri undir l÷gs÷gu a­ildarrÝkjanna, ■a­ er landhelginnar, efnahagsl÷gs÷gunnar og landgrunnsins.

Evrˇpuvefurinn minnir ß meginreglu Evrˇpusambandsins um a­ fiskvei­ar skuli byggja ß hlutfallslega st÷­ugum vei­um en Ý ■vÝ felist a­ landskvˇta til a­ildarrÝkja sÚ ˙thluta­ ß grundvelli s÷gulegrar vei­ireynslu. Hlutdeild hvers og eins a­ildarrÝkis Ý sameiginlegum fiskvei­iheimildum eigi a­ vera st÷­ug. Ůß sÚ ■a­ einnig meginregla Ý Evrˇpusambandinu a­ fiskvei­iskip a­ildarrÝkja skuli hafa jafnan a­gang a­ hafsvŠ­um og au­lindum ß ÷llum hafsvŠ­um sambandsins. Af meginreglunni um hlutfallslega st÷­ugar vei­ar lei­i a­ fari fiskistofn a­ ganga ˙r efnahagsl÷gs÷gu eins a­ildarrÝkis inn Ý efnahagsl÷gs÷gu annars a­ildarrÝkis ■ß skuli landskvˇti fyrra rÝkisins a­ haldast ˇbreyttur ■rßtt fyrir breytingar ß g÷ngu fiskistofnsins. Ef hins vegar fiskistofn fŠri a­ ganga inn Ý efnahagsl÷gs÷gu a­ildarrÝkis frß ■ri­ja rÝki e­a al■jˇ­legu hafsvŠ­i ■ß gildi s˙ regla a­ Evrˇpusambandi­ ßkve­i a­fer­ vi­ ˙thlutun nřrra fiskvei­iheimilda a­ teknu tilliti til hagsmuna sÚrhvers a­ildarrÝkis.

HÚr fer ekkert ß milli mßla. Hef­i ═sland veri­ Ý ESB ßri­ 2009 hef­u Ýslensk stjˇrnv÷ld ekki geta­ gefi­ ˙t regluger­ina um 112.000 tonna vei­i ß ═slandsmi­um og a­ Ýslensk skip mŠttu vei­a aflann. ESB hef­i ßkve­i­ aflamarki­ og ■jˇ­ir sem veitt hef­u makrÝl ßtt forgang a­ honum. Hitt er ekki sÝ­ur athyglisvert a­ gangi nřr stofn inn ß ESB-hafsvŠ­i fŠr ESB rÚttarst÷­u strandrÝkis og tekur ßkv÷r­un ß bor­ vi­ ■ß sem tekin var hÚr ß landi 13. mars 2009 um makrÝlinn.

═ lok svarsins ß Evrˇpuvefnum vi­ spurningu Andra Thorstensens segir:

„Evrˇpusambandi­ hefur vald til a­ vera Ý fyrirsvari fyrir a­ildarrÝkin og gera ■jˇ­rÚttarsamninga vi­ rÝki utan sambandsins um fiskvei­ar, hvort sem er um rÚtt a­ildarrÝkjanna til fiskvei­a Ý l÷gs÷gu ■ri­ju rÝkja e­a rÚtt ■ri­ju rÝkja til vei­a Ý l÷gs÷gu Evrˇpusambandsins. Ůa­ er af ■eim s÷kum sem ═rland og Bretland eru ekki beinir a­ilar a­ makrÝldeilunni heldur Evrˇpusambandi­, ■rßtt fyrir a­ ■a­ sÚu ■essar ■jˇ­ir sem helst hafa stunda­ markÝlvei­ar Ý Atlantshafi og hafa hagsmuni af vei­unum.

Spurningunni um hvort ■a­ hef­i veri­ betra e­a verra Ý n˙verandi makrÝldeilu ef ═sland vŠri a­ili a­ Evrˇpusambandinu hefur ekki veri­ svara­ hÚr enda liggur ekki fyrir nein lausn Ý deilunni sem hŠgt vŠri a­ byggja slÝkar vangaveltur ß. Hins vegar hefur veri­ fjalla­ um hver sta­an er og hvernig h˙n hef­i veri­ ef ═sland vŠri a­ili a­ Evrˇpusambandinu. Ljˇst er a­ sem a­ili a­ Evrˇpusambandinu hef­i ■a­ ekki veri­ ß fŠri Ýslenskra stjˇrnvalda a­ ˙thluta kvˇta ˙r makrÝlstofninum. Ůa­ hef­i komi­ Ý hlut Evrˇpusambandsins eftir ■eim meginreglum sem reifa­ar voru hÚr a­ framan.“

Ůa­ er einkennilegt hjß ritstjˇrn Evrˇpuvefsins a­ vÝkja sÚr undan a­ svara seinni spurningu Andra og r÷kin fyrir ■vÝ halda ekki. Ritstjˇrninni hef­i veri­ Ý lˇfa lagi­ a­ vÝsa til stefnunnar sem liggur fyrir af hßlfu al■ingis sem kostar Evrˇpuvefinn. Meirihluti utanrÝkismßlanefndar al■ingis telur ■a­ ■jˇna best hagsmunum ═slendinga a­ ■eir hafi samningsrÚttinn sjßlfir Ý sinni hendi og meirihlutinn vill ekki heldur sjß ═slendinga Ý sporum ═ra og Breta (Skota) sem eiga ekki beina a­ild a­ samningavi­rŠ­unum heldur sitja a­ baki fulltr˙a ESB og gŠta rÚttar sÝns me­ ■vÝ a­ hvÝsla Ý eyru ■eirra.

Afsta­a Nor­manna

Eins og ß­ur sag­i gagnrřndi talsma­ur norskra ˙tger­armanna Ýslensk stjˇrnv÷ld har­lega fyrir a­ ßkve­a makrÝlkvˇta fyrir Ýslensk fiskiskip ß ßrinu 2009. Fram til ■ess tÝma haf­i makrÝll veri­ me­afli vi­ vei­ar Ýslenskra skipa ˙r norsk-Ýslenska sÝldarstofninum. Norsk stjˇrnv÷ld hafa Ý řmsu tilliti virst har­skeyttari Ý gar­ ═slendinga vegna makrÝlvei­anna en fulltr˙ar ESB.

Eftir a­ slitna­i upp ˙r vi­rŠ­um strandrÝkja ß fundi Ý ReykjavÝk 16. febr˙ar 2012 um ßkv÷r­un makrÝlafla ßri­ 2012 rita­i Lisbeth Berg-Hansen, sjßvarßutvegsrß­herra Noregs, Ý FrÚttabla­i­ 29. febr˙ar 2012 (http://www.visir.is/makrilveidar---sjalfbaer-stjornun-fiskistofnsins-/article/2012702299975) og fŠr­i r÷k fyrir afst÷­u norskra stjˇrnvalda. H˙n sag­i a­ bŠ­i Nor­menn og ESB vi­urkenndu rÚtt ═slendinga og FŠreyinga til stŠrri hluta af vei­ikvˇtanum vegna breytinga ß g÷ngu makrÝls. ═slendingar hef­u ß­ur fyrr veitt a­ jafna­i tŠplega hßlft prˇsent heildarkvˇtans en FŠreyingar tŠp fimm af hundra­i hans. Engu a­ sÝ­ur hef­u bŠ­i ═slendingar og FŠreyingar n˙, ■ri­ja ßri­ Ý r÷­, einhli­a ˙thluta­ sjßlfum sÚr kvˇta sem nŠmi vel yfir 20% af till÷gum um heildarkvˇta.

═ Noregi vŠri l÷ng hef­ fyrir bŠ­i vei­um og rannsˇknum ß makrÝl og 500 til 600 fiskiskip treystu a­ meira e­a minna leyti ß makrÝlvei­ar. M÷rg strandsamfÚl÷g og fyrirtŠki Ý Noregi og ESB vŠru ekki sÝ­ur hß­ ■vÝ a­ makrÝlvei­ar trygg­u bŠ­i atvinnu og tekjur. Ůa­ yr­i a­ teljast ˇlÝklegt a­ ═slendingar, sem a­eins hef­u stunda­ makrÝlvei­ar Ý fßein ßr, e­a FŠreyingar me­ sinn fasta kvˇta til langs tÝma liti­, vŠru or­nir hß­ari makrÝlvei­um Nor­menn og ESB.

═ grein rß­herrans kemur fram a­ Nor­menn vilja a­ samningar ver­i reistir ß svŠ­askiptingu til lengri tÝma liti­ og ß fiskvei­um Ý s÷gulegu samhengi. ═slendingar hafi ßri­ 2007 beitt r÷kum um svŠ­askiptingu til fj÷gurra ßratuga liti­ Ý samningavi­rŠ­um um norsk-Ýslenska sÝldarstofninn en ■egar a­ samningum um makrÝlvei­ar komi mi­i ■eir hins vegar kr÷fur sÝnar vi­ svŠ­askiptinguna ß grundvelli sÝ­ustu tveggja ßra. Ůar sÚu ■eir ˇsamkvŠmir sjßlfum sÚr.

Ůß telur rß­herrann a­ svŠ­askiptingin ver­i lÝka a­ byggjast ß dreifingu makrÝlsins allt ßri­. Ekki sÚ hŠgt a­ finna sanngjarnari deilit÷lu. ═slendingar reisi hins vegar kr÷fur sÝnar ß svŠ­askiptingu a­eins yfir sumarmßnu­ina. ŮvÝ sÚ haldi­ fram a­ r˙mlega 20% makrÝlsins haldi sig Ý Ýslensku fiskvei­il÷gs÷gunni ß ■eim tÝma ßrs. ═ kr÷fuger­inni sÚ hins vegar ekkert tillit teki­ til ■ess a­ mj÷g lÝti­ sÚ um makrÝl Ý Ýslenskri l÷gs÷gu ß ÷­rum tÝmum ßrs. Haldi makrÝllinn sig innan Ýslenskrar l÷gs÷gu Ý ■rjß mßnu­i ß ßri, ■ř­i ■a­ um 5% a­ me­altali yfir ßri­ allt. ŮŠr vÝsindarannsˇknir sem ═slendingar leggi til grundvallar kr÷fum sÝnum hafi sřnt a­ r˙mlega 40% makrÝlsins hafi ß sama tÝma veri­ Ý norskri fiskvei­il÷gs÷gu. Nor­menn hafi ■ˇ ekki auki­ kr÷fur sÝnar af ■eirri ßstŠ­u. Yfirlitsmynd til skamms tÝma liti­, sem eing÷ngu nßi til hagstŠ­ustu mßna­anna, geti aldrei or­i­ grundv÷llur ˙thlutunar ß makrÝlkvˇta.

═slenski sjßvar˙tvegsrß­herrann reyni a­ verja aukna kvˇta me­ vÝsan til ■yngdaraukningar makrÝls Ý Ýslenskri fiskvei­il÷gs÷gu. FŠreyingar beiti einnig s÷mu r÷kum. Hef­u hins vegar Nor­menn og ESB, sem eigi tvÝmŠlalaust tilkall til stŠrsta hluta makrÝlstofnsins, nřtt sÚr ■essi r÷k vi­ ßkv÷r­un ß kvˇta, hef­i makrÝlstofninn hruni­ ß sk÷mmum tÝma vegna ofvei­i og algj÷rlega ˇverjandi fiskvei­istjˇrnunar. Engar vÝsindalegar ni­urst÷­ur sty­ji ■essa afst÷­u.

Grein sinni lřkur rß­herrann ß ■essum or­um:

„═slendingar og FŠreyingar hafa kosi­ a­ stunda makrÝlvei­ar sem eru ß skj÷n vi­ bŠ­i hafrÚttarsamning og sjßlfbŠra fiskvei­istjˇrnun. ╔g ßlÝt a­ skipting sameiginlegra stofna ver­i a­ byggjast ß bestu vÝsindalegu g÷gnum og a­ Ý ■essu sambandi skuli l÷g­ a­alßhersla ß svŠ­askiptingu, fiskvei­ar Ý s÷gulegu samhengi og gagnkvŠma vir­ingu fyrir ■÷rfum vi­semjenda fyrir vei­arnar. Ůetta er reyndar samhljˇma hafrÚttarsamningi. Vilji ═slendingar og FŠreyingar a­ kr÷fur ■eirra ver­i teknar alvarlega, ■arf r÷kfŠrsla ■eirra a­ byggjast ß ■eim grundvelli en ekki ■vÝ a­ skammta sÚr sjßlfir kvˇta ß ˇßbyrgan hßtt. Íll strandrÝki bera ßbyrg­ ß ■vÝ a­ stu­la a­ sjßlfbŠrri ■rˇun. Nor­menn og ESB bera ekki ein ■ß ßbyrg­.“

Ůegar ■essi or­ norska rß­herrans eru lesin er nau­synlegt a­ rifja upp ■ß sta­reynd a­ Nor­menn og ESB krefjast 90% af makrÝlstofninum fyrir sig en segjast geta fallist ß a­ FŠreyingar, ═slendingar og R˙ssar skipti 10% sÝn ß milli.

ËßnŠgja ESB og Nor­manna

Nßi­ makrÝlsamstarf Nor­manna og ESB birtist Ý řmsum myndum og mß ■ar nefna sameiginlega yfirlřsingu sem MarÝa Damanaki, sjßvar˙tvegsstjˇri ESB, og Lisbeth Berg-Hansen, sjßvar˙tvegsrß­herra Noregs, sendu frß sÚr 16. febr˙ar 2012 ■ar sem lřst er vonbrig­um me­ a­ ekki hef­i tekist samkomulag um nřtingu makrÝlstofnsins ß ßrinu 2012. ŮŠr segjast hafa bo­i­ ═slandi hŠrri hlutdeild en ß­ur. Yfirlřsingin var birt ß mbl.is og fer hÚr Ý heild:

„Ůrßtt fyrir fimm samningalotur frß haustinu 2011 fram Ý byrjun ßrs 2012, ■ar sem ESB og Noregur l÷g­u fram ■rjßr till÷gur, eru ■a­ sÚrst÷k vonbrig­i a­ hvorki ═sland nÚ FŠreyjar hafi Ý reynd reynt a­ nß samkomulagi. Ůa­ er mi­ur a­ hvorki ═sland nÚ FŠreyjar l÷g­u fram till÷gur sem rÝma vi­ svŠ­isbundnar meginreglur e­a s÷gulegar vei­ar ˙r stofninum, en samningar sem ger­ir hafa veri­ um skiptingu afla landanna hafa byggst ß ■essum forsendum.

Sameiginleg tillaga sem ESB og Noregur l÷g­u fram Ý samningavi­rŠ­um fˇl Ý sÚr a­ hlutdeild ═slands og FŠreyja hef­i aukist umtalsvert. Tillagan fˇl einnig Ý sÚr a­ Ýslenskum og fŠreyskum skipum hef­i veri­ leyft a­ vei­a verulegan hluta aflahlutdeildar ■eirra Ý l÷gs÷gu ESB og Noregs, en sß makrÝll sem ■ar vei­ist er marktŠkt ver­mŠtari en makrÝll sem vei­ist ß Ýslenska e­a fŠreyska hafsvŠ­inu.

١ a­ Evrˇpusambandi­ og Noregur meti ■a­ lykilhlutverk sem sjßvar˙tvegur gegni Ý Ýslensku og fŠreysku efnahagslÝfi, vir­ast ═sland og FŠreyjar Ý engu taka tillit til mikilvŠgis sjßvarbygg­a Ý ESB og Noregi. MakrÝlvei­i hefur afla­ ■˙sundum sjˇmanna og i­na­armanna Ý strandsamfÚl÷gum mikilla tekna ßratugum saman. ═sland hefur hins vegar nřlega hafi­ makrÝlvei­ar.

ESB og Noregur hafa byggt upp makrÝlstofninn me­ sjßlfbŠrum vei­um. Ůessari sjßlfbŠrni er beinlÝnis ˇgna­ me­ einhli­a vei­um ═slendinga og FŠreyinga.“

═ yfirlřsingunni segir, a­ s÷gn mbl.is, a­ ESB og Noregur vi­urkenni a­ breyting hafi or­i­ ß g÷ngu makrÝlsins ß undanf÷rnum ßrum. Auk ■ess hafi stofninn stŠkka­. Ůetta rÚttlŠti breytta skiptingu. Aukning Ý vei­um ═slendinga og FŠreyinga sÚ hins vegar svo mikil a­ h˙n sÚ ekki Ý neinu samrŠmi vi­ ■Šr breytingar sem hafi or­i­ ß g÷ngum e­a stofnstŠr­.

Evrˇpusambandi­ og Noregur skora ß ═slendinga og FŠreyinga a­ draga ˙r vei­unum og leita sanngjarna samninga um hlutdeild Ý stofninum.

Af frÚttum mßtti rß­a a­ Nor­menn og ESB hef­u bo­i­ ═slendingum 7% hlutdeild Ý leyfilegum heildarafla Ý sta­ 3,1% ß einu stigi vi­rŠ­nanna en ═slendingar hafi lagt fram till÷gu um 15% hlutdeild sÝna me­ a­gangi a­ l÷gs÷gum annarra rÝkja.

Ůegar ljˇst var­ a­ bili­ milli a­ila yr­i ekki br˙a­ me­ ■vÝ a­ rŠ­a aflat÷lur varpa­i ═sland fram ■eirri hugmynd a­ allir a­ilar deilunnar skŠru ni­ur afla sinn um 25 til 30% svo a­ veitt yr­i Ý samrŠmi vi­ rß­gj÷f Al■jˇ­ahafrannsˇknarrß­sins (ICES). Till÷gunni var hafna­ (FrÚttabla­i­ 18 febr˙ar 2012).

Skipt um menn Ý br˙nni

Jˇn Bjarnason, sjßvar˙tvegs og landb˙na­arrß­herra, lß ekki ß andst÷­u sinni vi­ ESB-a­ild. Skipa­i hann sÚr Ý ■vÝ efni Ý hˇp gagnrřnenda ┴rna ١rs Sigur­ssonar og SteingrÝms J. Sigf˙ssonar innan VG ■ß gŠtti vaxandi and˙­ar Ý gar­ Jˇns frß Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur forsŠtisrß­herra. RÚ­st h˙n harkalega ß Jˇn undir lok ßrs 2011 og saka­i hann um a­ halda illa ß mßlefnum sjßvar˙tvegsins Ý rÝkisstjˇrn vegna erfi­leika vi­ a­ tryggja framgang breytinga ß l÷gum um stjˇrn fiskvei­a. Var Jˇn settur af sem rß­herra 31. desember 2011 og tˇk SteingrÝmur J. vi­ embŠtti hans. Hinn 25. jan˙ar 2012 fˇr SteingrÝmur J. Ý heimsˇkn til Brussel og hitti ■ß me­al annars Mariu Damanaki, sjßvar˙tvegsstjˇra ESB.

Jˇn Bjarnason sag­i a­ hann hef­i tali­ varlegt a­ hann tŠki ßkv÷r­un um vei­kvˇtann 2012 ß­ur en honum var viki­ ˙r rß­herraembŠtti 31. desember 2011. Ůetta reyndist rÚtt mat. UtanrÝkismßlanefnd ESB-■ingsins fagna­i ■vÝ Ý ßlyktun 6. febr˙ar 2012 a­ Jˇn vŠri hŠttur sem rß­herra og SteingrÝmur J. Sigf˙sson tekinn vi­ af honum. ESB-■ingmennirnir virtust telja SteingrÝm J. au­veldari samstarfsmann ESB en Jˇn. SteingrÝmur J. sag­ist a­ vÝsu ekki skilja gle­i ■ingmannanna Ý rŠ­u ß al■ingi mßnudaginn 13. febr˙ar 2012.

Tˇmas H. Hei­ar, ■jˇ­rÚttarfrŠ­ingur utanrÝkisrß­uneytisins, leiddi makrÝlvi­rŠ­urnar fyrir ═slands h÷nd. Um st÷rf hans gilti samningur milli utanrÝkisrß­herra og sjßvar˙tvegsrß­herra. ┴rni ١r Sigur­sson sag­i Ý samtali vi­ mbl.is 4. aprÝl 2012 a­ sÚr skildist a­ utanrÝkisrß­uneyti­ hef­i byrja­ a­ rŠ­a ■a­ vi­ sjßvar˙tvegsrß­uneyti­ strax snemma ß ßrinu 2011 a­ ■a­ vildi fß Tˇmas H. Hei­ar aftur Ý fullt starf Ý utanrÝkisrß­uneytinu. „Ůa­ helgast au­vita­ af ■vÝ a­ hann er eini ■jˇ­rÚttarfrŠ­ingurinn sem er starfandi Ý utanrÝkisrß­uneytinu sem er au­vita­ umhugsunarefni fyrir heila ■jˇ­,“ sag­i ┴rni ١r.

Tˇmas H. stjˇrna­i vi­rŠ­ufundi um makrÝlvei­arnar Ý sÝ­asta sinn Ý ReykjavÝk sem lauk 16. febr˙ar 2012. A­ hann skyldi kalla­ur frß vi­rŠ­unum vakti tortryggni. Opinberlega var ■vÝ haldi­ fram, me­al annars hÚr ß Evˇpuvaktinni, a­ ┴rna ١r og fleiri ßhugam÷nnum um a­ildarsamning vi­ ESB hef­i ■ˇtt Tˇmas H. Hei­ar of stÝfur Ý afst÷­u sinni. ┴rn ١r ■vertˇk fyrir ■a­ Ý samtalinu vi­ mbl.is 4. aprÝl 2012.

Sigurgeir Ůorgeirsson, rß­uneytisstjˇri Ý sjßvar˙tvegs- og landb˙na­arrß­uneytinu, var skipa­ur forma­ur samninganefndarinnar af ═slands hßlfu og var ßkv÷r­un um ■a­ kynnt Ý frÚttatilkynningu 7. j˙nÝ 2012 ■ar sem sag­i me­al annars:

„Me­ ■vÝ a­ fela rß­uneytisstjˇra sjßvar˙tvegs- og landb˙na­arß­uneytisins a­ lei­a vi­rŠ­unefndina og vera Ý forsvari fyrir hana, er mikilvŠgi mßlsins undirstrika­ af ═slands hßlfu. ═sland leita­i um langt ßrabil eftir a­ild a­ vi­rŠ­um um skiptingu makrÝlstofnsins en var, ■ar til 2010, haldi­ frß bor­inu ■rßtt fyrir rÚttmŠta kr÷fu a­ ver­a vi­urkennt strandrÝki , Ý hvers l÷gs÷gu makrÝllinn gengur.“

Or­alagi­ um „mikilvŠgi mßlsins“ mß t˙lka ß ■ann veg a­ til ■essa hafi vi­rŠ­unefnd ═slands ekki veri­ skipu­ nŠgilega hßttsettum m÷nnum svo a­ mŠtti leysa makrÝldeiluna. Ekki var­ Benedikt Jˇnsson, sendiherra ═slands Ý London, til a­ draga ˙r tortryggni um a­ fiskur lŠgi undir steini. Sendiherrann hitti fulltr˙a evrˇpskra samtaka sem gŠta hagsmuna uppsjßvarvei­a fimmtudaginn 14. j˙nÝ Ý London. Var rŠtt um skiptingu makrÝlstofnsins Ý Nor­austur-Atlantshafi. Til fundarins var stofna­ sameiginlega af sendiherranum og, Eilidh Whiteford, ■ingmanni Skoska ■jˇ­arflokksins fyrir Banff og Buchan-kj÷rdŠmi.

═ frÚtt um fundinn sem birtist ß vefsÝ­unni fishnewseu.com sag­i a­ Benedikt Jˇnsson hef­i ßrÚtta­ a­ ═slendingum vŠri mj÷g miki­ Ý mun a­ komast a­ mßlami­lunarsamkomulagi og lřst yfir a­ ESB Štti a­ lÝta ß skipun Sigurgeirs Ůorgeirssonar sem a­alsamningamanns ═slands Ý makrÝlvi­rŠ­unum sem skřra vÝsbendingu um vilja ═slendinga til a­ leysa makrÝldeiluna.

Ůessi or­ sendiherrans řta undir ■ß sko­un a­ anna­ hafi vaka­ fyrir Íssuri SkarphÚ­inssyni me­ ■vÝ a­ kalla Tˇmas H. Hei­ar alfari­ inn Ý utanrÝkisrß­uneyti­ en a­ fullnřta starfskrafta hans ■ar. Honum hafi ■ˇtt nokkru skipta a­ breyta Ýmynd ═slands vi­ samningabor­i­ og milda hana. Au­veldar ■essi framganga utanrÝkisrß­herra og embŠttismanna hans Sigurgeir Ůorgeirssyni ekki erfitt verkefni hans.

Hinn 3. j˙lÝ 2012 var Maria Damanak Ý fyrstu heimsˇkn sinni til ═slands sem embŠttisma­ur ESB. Tˇk h˙n ■ßtt Ý fundi sjßvar˙tvegsrß­herra Nor­ur-AtlantshafsrÝkja. H˙n rŠddi einnig vi­ Ýslensk stjˇrnv÷ld um makrÝldeiluna. Damanaki, Lisbeth Berg-Hansen, sjßvar˙tvegsrß­herra Noregs, og SteingrÝmur J. Sigf˙sson ßkvß­u a­ efnt yr­i til vi­rŠ­ufundar um makrÝlmßli­ ß „political level“, pˇlitÝsku stigi, Ý London 3. september nk. me­ ■a­ fyrir augum a­ leysa deiluna, sag­i Ý tilkynningu sem Damanaki sendi frß sÚr eftir vi­rŠ­urnar Ý ReykjavÝk.

Hva­ felst Ý ■vÝ a­ vi­rŠ­urnar Ý London ver­i ß pˇlitÝsku stigi er enn ˇljˇst en komi sjßvar˙tvegsrß­herrar landa ■ar saman ßsamt Damanaki er mßli­ komi­ ß ■a­ stig a­ menn telja samkomulag Ý spilunum.

Afsta­a ═slands

Eins og fram hefur komi­ fylgdi Tˇmas H. Hei­ar ■eirri stefnu stjˇrnvalda a­ segja bili­ ß milli 7% aflahlutdeildar og 15% alltof miki­ og lag­i hann ■ess Ý sta­ fram till÷gu um a­ allir minnku­u afla sinn hlutfallslega jafnt svo a­ hann yr­i ekki meiri en fÚlli a­ rß­gj÷f Al■jˇ­ahafrannsˇknarß­sins, ■a­ er um allt a­ 30%.

Eftir komu Mariu Damanaki til ═slands Ý byrjun j˙lÝ 2012 var rŠtt vi­ SteingrÝm J. Sigf˙sson Ý FrÚttabla­inu (9. j˙lÝ 2012) um st÷­una Ý makrÝlvi­rŠ­unum. Hann vÚk a­ ■eim r÷kum ═slendinga a­ ■yngdaraukning ß makrÝl innan Ýslensku l÷gs÷gunnar vŠri „grÝ­arleg, kannski 650 ■˙sund tonn“. ═slendingar gŠtu sagt sem svo a­ ■eir veiddu „ekki nema um ■ri­jung af ■vÝ sem makrÝlstofninn sem hÚr er ß beit ■yngist um ßrlega“. Ůetta vŠri „veruleiki Ý okkar lÝfrÝki“ sem vi­ yr­um a­ horfast Ý augu vi­ og ganga ˙t frß. Stofninn vŠri „Ý miklum mŠli innan okkar eigin sÚrefnahagsl÷gs÷gu“. Hann vŠri „hÚr ß fˇ­rum og fyrirfer­armikill Ý lÝfrÝkinu“.

Taldi rß­herrann enga lei­ a­ ═slendingar Šttu a­ fˇ­ra hann Ý l÷gs÷gu sinni en mŠttu „sßralÝti­ e­a ekkert vei­a hann“. „Kerfi­“ yr­i a­ geta a­laga­ sig a­ og brug­ist vi­ breyttum a­stŠ­um. Ůar stŠ­i hnÝfurinn Ý k˙nni og ■a­ bŠri „mj÷g miki­ ß milli ■ess“ sem ═slendingar veiddu e­a hef­u veitt og ■ess sem hinir hef­u veri­ tilb˙nir til a­ ljß mßls ß a­ ═slendingar fengju Ý sinn hlut.

Hann sag­i a­ fulltr˙ar ESB og Noregs hef­u nefnt sem dŠmi um samningsvilja sinn a­ ■eir hef­u auki­ upphaflegt tilbo­ sitt til ═slendinga um 60%. Taldi rßherrann lÝti­ mßl a­ snarauka eitthva­ sem hef­i veri­ lÝti­ sem ekkert byrjun, enda hef­u fyrstu hugmyndirnar veri­ algj÷rlega ˇraunhŠfar upp ß nokkur prˇsent kvˇtans.

SteingrÝmur J. Sigf˙sson sag­i sÝ­an:

„En a­ sjßlfs÷g­u viljum vi­ lenda samningum. Vi­ viljum ekki lenda aftur Ý ■vÝ sem ger­ist me­ kolmunnann, ■ar sem drˇst mj÷g lengi a­ nß samningum og stofninn var veiddur ansi langt ni­ur. Sem betur fer hefur makrÝlstofninn veri­ mj÷g sterkur og ■a­ hefur hjßlpa­, en ■a­ er au­vita­ tekin talsver­ ßhŠtta me­ svona mikilli vei­i umfram rß­gj÷f ßr eftir ßr.“

Sag­i rß­herrann ═slendinga ßbyrga fiskvei­i■jˇ­ sem vildi semja. Ůess vegna vŠru stjˇrnv÷ld „tilb˙in a­ leggja talsvert ß sig til a­ nß samningum“:

„═ fyrsta lagi Ý ■ßgu verndar stofnsins. ═ ÷­ru lagi a­ ef ■a­ semst um tiltekinn gagnkvŠman a­gang ■ß gerir ■a­ vei­arnar ÷ruggari og eykur jafnvel ver­mŠtin, ■vÝ ■ß er hŠgt a­ sŠkja makrÝlinn ■egar hann er ver­mŠtastur. ═ ■ri­ja lagi gefum vi­ a­ sjßlfs÷g­u nokku­ fyrir ■a­ sem ßbyrg fiskvei­i■jˇ­ a­ ■a­ semjist um nřtingu makrÝlsins. Ůa­ eru ■vÝ rÝkir hagsmunir lÝka fyrir ═sland a­ samningar nßist. Allt byggir ■etta au­vita­ ß ■vÝa­ saman nßist um hlutdeild sem vi­ sŠttum okkur vi­.“

Vegna ummŠla Damanaki ß me­an h˙n dvaldist Ý ReykjavÝk ur­u enn ß nř umrŠ­ur um tengsl makrÝldeilunnar vi­ ESB-a­ildavi­rŠ­urnar. ═slensk stjˇrnv÷ld hafna ■vÝ a­ nokkur tengsl sÚu ■ar ß milli ■ˇtt ummŠli rß­amanna innan ESB gefi anna­ til kynna. Um ■etta sag­i SteingrÝmur J. Ý FrÚttabla­inu 9. j˙lÝ 2012 a­ allar tengingar makrÝldeilunnar vi­ ÷nnur mßl ger­um m÷nnum erfia­ara fyrir:

„╔g hef sagt ■a­ umb˙­alaust vi­ ESB og Noreg a­ ■eirra endalausa tal um refsia­ger­ir og anna­ slÝkt lÚtti okkur n˙ ekki lÝfi­. Hva­ ■ß a­ blanda ■essu saman vi­ ÷nnur mßl. Ůa­ er bara til b÷lvunar gagnvart ■vÝ a­ leysa makrÝldeiluna. Au­vita­ ß a­ leysa ■ß deilu vi­ samningabor­i­ sem sjßlfstŠtt vi­fangsefni ß sanngj÷rnum og mßlefnalegum forsendum, en ekki vegna ■vingunara­ger­a e­a ■annig a­ ÷­rum ˇskyldum mßlum sÚ blanda­ vi­ hana.“

Eitt er a­ ═slendingar mˇti samningsafst÷­u Ý makrÝldeilunni og berjist fyrir henni. Ůeir Šttu a­ rß­a vi­ ■a­. Hitt er frßleitt a­ kvartanir eins og ■Šr sem SteingrÝmur J. hefur uppi um mßlatilb˙na­ ESB og tengsl vi­ a­ildarvi­rŠ­urnar hrÝni ß m÷nnum Ý Brussel. ŮŠr eru a­eins vatn ß myllu ■eirra ■ar sem vita a­ aumi bletturinn ß Ýslensku rÝkisstjˇrninni er ESB-a­ildarumsˇkn hennar. Me­ ■vÝ a­ ■rřsta ß hann megi pÝna hana til undanhalds Ý makrÝlmßlinu.

┴rni ١r Sigur­sson skrifa­i um makrÝldeiluna ß vefsÝ­u sÝna 8. j˙lÝ 2012 og tˇk undir sjˇnarmi­ Mariu Damanaki og annarra um a­ semja yr­i um lausn ß makrÝldeilunni. Pistli sÝnum lauk ┴rni ١r ß ■essum or­um:

„ËhjßkvŠmilegt er a­ finna lausn ß makrÝldeilunni og raunar skylt skv. Al■jˇ­ahafrÚttarsßttmßlanum. Vi­ ■urfum a­ nß samkomulagi vi­ ESB, FŠreyjar, Noreg og R˙ssland Ý ■vÝ sambandi. Ůessir a­ilar eiga ekki a­ komast upp me­ a­ blanda samskiptum vi­ okkur a­ ÷­ru leyti vi­ ■etta vi­fangsefni ľ og ß sama hßtt ľ eigum vi­ ekki a­ lßta afst÷­u okkar til ■ess hvernig makrÝldeilan ver­ur leyst, litast af afst÷­u okkar til annarra samskipta vi­ samningsa­ilana. Ůetta er sjßlfstŠtt ˙rlausnarefni ■ar sem Ýslensk stjˇrnv÷ld hafa og munu ßfram halda fram sjˇnarmi­um og r÷ksemdum ═slands fyrir sanngjarnri hlutdeild Ý heildaraflanum um lei­ og tryggja ver­ur ßbyrga og sjßlfbŠra nřtingu makrÝlstofnsins til framtÝ­ar.

Jß, vi­ eigum a­ gŠta makrÝlsins.“

┴rni ١r hafnar ■vÝ eins og SteingrÝmur J. a­ tengja makrÝldeiluna ESB-a­ildarvi­rŠ­unum og bß­ir eru ■eir s÷mu sko­unar um nau­syn ■ess a­ semja. Ůeir vita sem er a­ tengingin vi­ a­ildarvi­rŠ­urnar flŠkir makrÝlmßli­ innan rÝkisstjˇrnarinnar og ß milli stjˇrnarflokkanna. Or­ ■eirra ber a­ sko­a Ý innlendu ljˇsi. Me­ ■vÝ a­ hamra ß ■vÝ a­ skil eigi a­ draga ß milli makrÝldeilunnar og ESB-umsˇknarinnar felst vi­leitni hjß vinstri-grŠnum til a­ skapa sÚr svigr˙m gagnvart samstarfsflokki sÝnum, Samfylkingunni, sem ver­ur a­ tengja ■etta hvort tveggja til a­ ■oka ESB-vi­rŠ­unum ßfram.

MakrÝlmßli­ er ß forrŠ­i sjßvar˙tvegs- og landb˙na­arrß­herra. Hann ß sÝ­asta or­i­ Ý ■vÝ. Ver­i mßli­ a­ hluta a­ildarvi­rŠ­nanna vi­ ESB fŠrist forrŠ­i­ Ý hendur utanrÝkisrß­herra og samningamanna hans sem hafa ■a­ eina markmi­ a­ berja saman texta me­ ESB sem megi leggja fyrir ■jˇ­ina Ý atkvŠ­agrei­slu.

Afsta­a utanrÝkisrß­uneyta ═slands og Noregs

Innan Ýslenska utanrÝkisrß­uneytisins gera menn sÚr grein fyrir ■vÝ a­ af Š meiri ■unga er ■rřst ß framkvŠmdastjˇrn ESB a­ h˙n setji ═slendingum stˇlinn fyrir dyrnar Ý makrÝldeilunni. Vi­mŠlendur fulltr˙a Ýslenska utanrÝkisrß­uneytisins Ý Brussel ßtta sig ß a­ stigsmunur er ß milli afst÷­u utanrÝkisrß­herra og sjßvar˙tvegsrß­herra ═slands Ý makrÝlmßlinu. EmbŠttismenn ESB sjß sÚr hag af ■vÝ a­ ■rengja sem mest a­ Ýslenskum embŠttism÷nnum Ý a­ildarvi­rŠ­unum Ý von um a­ hafa ßhrif ß umbo­ Ýslenskra samningamanna Ý makrÝldeilunni. Taugaveiklunar gŠtir vegna ■essa innan Ýslenska vi­rŠ­uhˇpsins. H˙n smitar frß sÚr inn Ý rÝkisstjˇrn og til formanns utanrÝkismßlanefnar al■ingis. Talsmenn stŠkkunardeildar ESB lßta eins og ■eir hafi skilning ß ■vÝ a­ ekki megi tengja makrÝl og a­ildarvi­rŠ­ur. Innan sjßvar˙tvegsdeildar ESB vilja menn hins vegar beita makrÝlvopninu til a­ lemja ß ═slendingum.

Vi­ ■essar a­stŠ­ur telur utanrÝkisrß­uneyti­ nokkurs vir­i a­ geta brug­i­ upp ■eirri mynd a­ eitthva­ kunni a­ gerast sem breyti stefnu ═slendinga, a­ minnsta kosti vilji utanrÝkisrß­herra ekki a­ embŠttisma­ur ˙r hans rß­uneyti setji ESB stˇlinn fyrir dyrnar Ý umbo­i Ýslenskra stjˇrnvalda. Sendiherra ═slands Ý London er nota­ur sem bo­beri ■eirra gle­itÝ­inda frß utanrÝkisrß­herra a­ me­ nřjum samningamanni aukist lÝkur ß samkomulagi.

Hva­ me­ afst÷­u Nor­manna? Vissulega mß r÷ksty­ja h÷rku ■eirra ß ■ann hßtt sem fram kemur Ý grein sjßvar˙tvegsrß­herra ■eirra frß 29. febr˙ar 2012. ═ mßlum sem ■essum er ■a­ ■ˇ ekki norska sjßvar˙tvegsrß­uneyti­ eitt sem leggur ß rß­in um hvernig a­ mßlum skuli sta­i­. UtanrÝkisrß­uneyti­ Ý Oslˇ ß einnig ■ßtt Ý m÷rkun stefnunnar. Ëbilgirni Nor­manna, sem veitir ESB skjˇl og gefur fulltr˙um sambandsins meira a­ segja tŠkifŠri til a­ ■ykjast vera „gˇ­i ma­urinn“, hefur vaki­ spurningu um hvort ■eir sjßi makrÝldeiluna sem lei­ til a­ skapa uppnßm Ý ESB-a­ildarvi­rŠ­um ═slendinga. UtanrÝkisrß­uneyti­ Ý Oslˇ bendi ß a­ ■a­ sÚ fyrirhafnarminna fyrir norska stjˇrnmßlamenn a­ beita sÚr gegn a­ild ═slands a­ ESB en takast ß vi­ aflei­ingar hennar ß heimavelli ef hi­ ˇvŠnta ger­ist, a­ ═slendingar nŠ­u samningi vi­ ESB og sam■ykktu hann.

═ lokagreininni ver­ur fjalla­ um makrÝldeiluna og ESB-a­ildarvi­rŠ­ur ═slendinga.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS