Sunnudagurinn 22. september 2019

Makrķldeilan: ESB skapar sér vķgstöšu

Makrķll IV


Björn Bjarnason
12. jślķ 2012 klukkan 10:27

Hinn 10. jśnķ 2010 birtist frétt į vefsķšunni fishupdate.com um aš skoski ESB-žingmašurinn Struan Stevenson hefš snśiš sér til Mariu Damanaki, sjįvarśtvegsstjóra ESB, į mįlžingi į vegum ESB-žingsins ķ Brussel og hvatt hana til aš lįta ekki undan kröfum Ķslendinga og Fęreyinga ķ makrķldeilunni. Žingmašurinn sagši aš įkvaršanir stjórnvalda ķ Reykjavķk og Žórshöfn um aš makrķlkvóta (130.000 tonn hvort rķki) vęru algjörlega įbyrgšarlausar og jafngiltu žvķ aš efnt yrši ólöglegra veiša:

„Ég er undrandi į žvķ aš Ķslendingar bišji okkur um aš draga fram rauša dregilinn og fagna sér sem ašilum aš ESB, žakkir žeirra felast ķ žvķ aš neita aš greiša skuldir sķnar, loka loftrżmi okkar vikum saman meš eldfjallaösku og reyna nś aš eyšileggja makrķlveišar okkar!

Žetta er fyrir nešan allar hellur og ég treysti žvķ aš framkvęmdastjórnin segi žeim afdrįttarlaust aš ESB lįti ekki undan ķ žessu mįli og viš samžykkjum ekki svo įbyrgšarlausa framkomu?“

Maria Damanaki svaraši žingmanninum mešal annars meš žessum oršum: „Vilji Ķslendingar ganga ķ ESB og hafa ašgang aš aušlindum okkar verša žeir aš hlķta reglum okkar.“ Hśn lét einnig orš falla um aš hśn stefndi aš žvķ aš fara til Ķslands innan skamms og žį mundi hśn ręša žetta mįl į ęšstu stöšum. Sjįvarśtvegsstjórinn heimsótti Ķsland ekki fyrr en tveimur įrum sķšar og flutti žį žennan sama bošskap meš refsivönd ķ hendi.

Žingmenn tengja makrķl og ašild

Oršaskiptin sumariš 2010 sżna aš žaš lķkist helst žrįhyggju aš halda žvķ fram įrum saman aš ekki séu tengsl į milli makrķldeilunnar og ESB-ašildarumsóknar Ķslendinga. Afstaša ESB-žingsins er skżr ķ mįlinu. Žingmenn krefjast uppgjafar Ķslendinga, engin žjóš kemst inn ķ ESB įn žess aš ESB-žingiš samžykki ašildina.

Nżjasta yfirlżsing ESB-žingsins um ašild Ķslands aš ESB er frį 14. mars 2012. Žar er vikiš aš makrķldeilunni į žann veg aš ekki fer į milli mįla aš žingmenn munu gera lausn hennar aš śrslitaatriši komi ašildarnišurstaša vegna Ķslands til kasta žeirra.

Žaš eru ekki ašeins ESB-žingmenn sem hafa žessa afstöšu. Alistair Carmichael, žingmašur fyrir Orkneyjar og Hjaltlandseyjar fyrir Frjįlslynda flokkinn į breska žinginu sķšan 2001, hefur krafist žess aš litiš sé į makrķldeiluna viš Ķslendinga sem hluta af ESB-ašildarvišręšum Ķslendinga.

Žingmašurinn lżsti žessari skošun sinni į fundi ķ Brussel meš embęttismönnum śr sjįvarśtvegsdeild ESB og breskum embęttismönnum. Hann sagši frį žessu į vefsķšu sinni 25. maķ 2012:

„Makrķll er veršmętasti afli skoskra skipa. Žaš hefur frį upphafi deilunnar veriš ljóst aš įkvöršun Ķslendinga um aš auka kvóta sinn einhliša hefši djśpstęš og langvinn įhrif į žessar veišar.

Rķki verša ekki ašilar aš Evrópusambandinu įn žess aš taka į sig įkvešnar skyldur og įbyrgš. Ķslendingar verša aš įtta sig į žvķ aš meš žvķ aš neita aš semja um mįliš kalla žeir į višbrögš. Žaš veršur aš gera Ķslendingum ljóst aš žeir fį ekki aš ganga ķ klśbbinn vilji žeir ekki fara aš reglum hans.

Ég mun skrifa til Evrópurįšherrans og įrétta mikilvęgi mįlsins fyrir eyjarnar ķ noršri og hvetja hann til žess aš tryggja aš makrķlmįlinu verši ekki sópaš undir teppiš žegar rętt er um ašild viš Ķslendinga.“

Struan Stevenson er ķ breska Ķhaldsflokknum og Alistair Carmichael ķ Frjįlsynda flokknum en saman mynda flokkarnir rķkisstjórn Bretlands. Aš ķmynda sér aš afstaša žeirra hafi ekki įhrif innan eigin flokka er barnaskapur.

Sjįvarśtvegsnefnd ESB-žingsins žar sem ķrski žingmašurinn Pat the Cope Gallagher hefur forystu vill beita żtrustu hörku gagnvart Ķslendingum eins og Gallagher kynnti hér į landi ķ byrjun aprķl 2012 žegar haldinn var fundur ķ sameiginlegri žingmannanefnd Ķslands og ESB. Gallagher er formašur ESB-hluta nefndarinnar.

Į fundi ķ Žjóšmenningarhśsinu 3. aprķl 2012 lżsti Gallagher tillögum sķnum um aš ESB-žingiš mundi herša refsireglur sem framkvęmdastjórn ESB hefši samiš og sent žinginu og rįšherrarįšinu til umsagnar.

ESB-žingmenn samžykkja refsireglur

Gallhager hafši sitt fram į ESB-žinginu. Sjįvarśtvegsnefnd žess samžykkti 24. aprķl 2012 tillögu framkvęmdastjórnarinnar um reglur sem heimila sérstakar ašgeršir ķ žįgu fiskverndar gegn rķkjum sem leyfa ósjįlfbęrar veišar. Engin rķki eru nefnd ķ tillögunni en henni er mešal annars ętlaš aš stöšva makrķlveišar Ķslendinga og Fęreyinga enda semji žjóširnar ekki viš Evrópusambandiš. Žingmennirnir vilja vķštękara višskiptabann gegn brotlegum rķkjum en lagt var til af framkvęmdastjórn ESB.

Pat the Cope Gallagher samdi įlit į tillögu framkvęmastjórnarinnar ķ sjįvarśtvegsnefndinni. Žar segir aš Evrópusambandiš žurfi aš geta stušst viš višunandi löggjöf til aš sporna gegn ķtrekušum brotum strandrķkja į hafréttarsįttmįla Sameinušu žjóšanna (SŽ) og samkomulagi SŽ um fiskistofna og einhliša ašgeršum sem stefnt sé gegn samstarfi ķ samręmi viš svęšisbundin samtök um stjórn į flökkustofnum, ESB verši aš geta tekiš į žeim žjóšum sem sżni ekki samstarfsvilja į žessu sviši.

Žaš verši aš bregšast af žunga viš öllum augljósum viljaskorti til samstarfs sem sé skylt innan umsaminna marka, aš öšrum kosti sé hętta į žvķ aš ekki verši ašeins unniš gegn fiskveišihagsmunum ESB heldur gengiš of nęrri fiskstofnum, žótt önnur strandrķki haldi aftur af veišum sķnum.

„Žaš er įbatasamt aš flytja sjįvarafuršir į ESB-markaš,“ segir ķ įliti Gallaghers žess vegna sé įbyrgš žeirra sem rįša yfir žeim markaši mikil žegar hugaš sé aš sjįlfbęrum veišum og viršingu fyrir žeim skyldum sem rekja megi til sameiginlegrar stjórnar į flökkustofnum. Af žeim sökum sé naušsynlegt aš lįta ESB ķ té virk tęki til aš grķpa til ašgerša gegn sérhverju rķki sem skorist undan aš axla slķka įbyrgš eša taki ekki žįtt ķ sameiginlegum ašgeršum til aš hrinda ķ framkvęmd umsömdum reglum um stjórn veiša ķ žvķ skyni aš sporna gegn ósjįlfbęrum veišum.

Pat the Cope Gallagher skżrši frį žvķ 27. jśnķ 2012 aš fulltrśar ESB-žingsins og dönsku formennskunnar ķ rįšherrarįši ESB hefšu nįš samkomulagi um refsiašgeršir gegn rķkjum sem stunda ósjįlfbęrar veišar.

Gallagher fagnaši nišurstöšunni meš žessum oršum:

„Ég er eindregiš žeirrar skošunar aš į grundvelli žessa texta megi bęši grķpa til nothęfs og virks višskiptabanns sem muni hafa raunverulegan fęlingarmįtt gagnvart žjóšum sem stunda nś ósjįlfbęrar veišar og hafa ķ huga aš gera žaš ķ framtķšinni.

Makrķldeilan į Noršaustur-Atlantshafi er undirrót žessara nżju reglna. Ég vona žó aš aldrei žurfi aš grķpa til žeirra gegn Ķslendingum og Fęreyingum og ég hvet strandrķkin enn og aftur til aš hefja tafarlaust višręšur um aš leysa žessa langvinnu deilu.“

Ķrski ESB-žingmašurinn žakkaši öllum žįtttakendum ķ žrķhliša višręšum fulltrśa framkvęmdastjórnar ESB, rįšherrarįšs ESB og sjįvarśtvegsnefndar ESB-žingsins fyrir framlag žeirra til hinnar sameiginlegu nišurstöšu. Hann sagši aš samkomulagiš sżndi aš žingiš og rįšiš gętu komiš sér saman um um fiskveišistefnu sem vęri jįkvętt žegar hugaš vęri aš vęntanlegum višręšum žessara ašila um breytingar į sjįvarśtvegsstefnu ESB.

Ķ samkomulaginu eru žessi efnisatriši um refsingu sem beita mį rķki eša landsvęši sem stundar ósjįlfbęrar veišar:

• Takmörkun į innflutningsmagni fisks til ESB žar į mešal af stofnum sem snerta sameiginlega hagsmuni og tengdar tegundir.

• Skilgreining į tengdum tegundum er almenn og nęr til żmissa tegunda annarra en makrķls og er reist į FAO-reglum.

• Grķpa mį til višbótarašgerša ef upphafsašgeršir bera ekki įrangur.

• Banna mį ašgang skipa meš fįna rķkis eša landsvęšis sem stundar ofveiši aš höfnum ESB.

• Loka mį ESB-höfnum fyrir skipum sem flytja fisk og fisakfuršir af tegundum sem snerta sameiginlega hagsmuni og tengdum tegundum.

• Bann viš sölu į fiskiskipum, veišarfęrum og birgšum til landsins eša landsvęšisins sem tališ er stunda ofveiši.

• Bann viš śtflöggun į fiskiskipi frį ESB-ašildarrķki til lands eša landsvęšis sem tališ er stunda ofveiši.

Sjįvarśtvegsnefnd ESB-žingsins samžykkti refsireglurnar einróma 11. jślķ 2012. Eftir samžykkt nefndarinnar fer frumvarpiš aš nżju reglunum fyrir ESB-žingiš ķ heild. Greiša žingmenn vęntanlega atkvęši um frumvarpiš ķ september 2012. Viš svo bśiš veršur mįliš endanlega afgreitt ķ rįšherrarįšinu

Rįšherrarįš ESB krefst ašgerša

Eins og hér hefur veriš lżst samžykkti rįšherrarįš ESB 27. jśnķ 2012 į lokadögum Dana ķ forystu žess mįlamišlun um tillögur aš refsireglum sem beita mį gegn Fęreyingum og Ķslendingum. Rįšherrarįšiš hefur žvķ ķ reynd fallist į nżjar refsireglur aš ósk framkvęmdastjórnar ESB. Maria Damanaki hefur tekiš viš mörgum įskorunum frį rįšherrarįšinu um ašgeršir gegn Ķslendingum og Fęreyingum og reglurnar eru samdar til aš aušvelda framkvęmdastjórninni aš verša viš slķkum óskum.

Ķrar og Skotar hafa veriš hįvęrastir ķ gagnrżni sinni į veišar Ķslendinga og Fęreyinga. Skotar sitja hins vegar ekki viš borš ESB-rįšherranna heldur kemur breski rįšherrann fram fyrir žeirra hönd. Rįšherrarįšiš er sį vettvangur žar sem stjórnmįlamenn geta lįtiš aš sér kveša gagnvart framkvęmdastjórninni.

„Ķrska rķkisstjórnin hefur hert į barįttu sinni gegn sjįvarśtvegsstefnu Ķslendinga og sagt aš umsókn žeirra um ašild aš ESB kunni aš verša stöšvuš lįti žeir undir höfuš leggjast aš leysa įgreininginn vegna vaxandi makrķlveiša žeirra,“ sagši Arthur Beesley, Evrópufréttaritari The Irish Times ķ Brussel, ķ blašinu 20. mars 2012.

Ķ fréttinni sagši aš ašildarrķki ESB hefšu19. mars 2012 stigiš skref til aš beita Ķslendinga višskiptažvingunum vegna makrķlveišanna. Simon Coveney, sjįvarśtvegsrįšherra Ķrlands, hefši sagt aš deilan vegna veišanna kynni aš spilla almennt fyrir žvķ aš višręšur um sjįvarśtvegsmįl viš Ķslendinga hęfust.

Ķrska rķkisstjórnin teldi aš stórauknar makrķlveišar Ķslendinga og Fęreyinga jafngiltu rįnyrkju į veršmętasta fiskistofni Ķra ķ andstöšu viš alžjóšalög.

Ķ frétt The Irish Times sagši aš ķrski rįšherrann hefši ekki sagt afdrįttarlaust aš Ķrar myndu standa gegn žvķ aš sjįvarśtvegskaflinn yrši opnašur ķ ašildarvišręšunum viš Ķslendinga žegar rįšherrar ręddu mįliš ķ aprķl. Coveney hefši hins vegar sagt aš ekki vęri unnt aš hefja raunhęfar višręšur um sjįvarśtvegsmįl įn žess aš deilan yrši leyst.

„Viš viljum aš žetta mįl verši leyst og žaš er umtalsvert opiš sįr sem veršur aš loka įšur en viš getum hafiš alvöru višręšur um sjįvarśtvegskaflann,“ sagši ķrski rįšherrann viš blašamenn ķ Brussel. „Ég er ekki aš tala um neitunarvald eša eitthvaš ķ žį veru en ég held aš žaš sé mikilvęgt fyrir okkur aš “flagga„ žessu mįli.“

Coveney sagši aš sjónarmiš Ķra nytu stušnings Breta, Spįnverja, Portśgala, Frakka og Žjóšverja ķ rįšherrarįši ESB. Hann įréttaši aš hann styddi heilshugar ašild Ķslands aš ESB, Ķrar ęttu margt sameiginlegt meš Ķslendingum og kynnu aš eignast žar bandamann innan sambandsins.

„Vegna žessa mįls er hins vegar mjög erfitt fyrir ESB aš opna sjįvarśtvegskaflann ķ góšri trś žar sem óljóst er um nišurstöšu ķ jafnmikilvęgu mįli og makrķlkrķsunni eins og ég vil kalla deiluna,“ sagši rįšherrann. „Ég hef ekki fariš fram į annaš en žetta, annaš en aš segja aš eigi aš ręša um sjįvarśtvegsmįl ķ góšri trś ķ ašildarvišręšunum viš Ķslendinga sé erfitt aš gera žaš įn žess aš fyrir liggi samkomulag um makrķlinn žvķ aš žaš setur svip sinn į višręšurnar.“

Žetta var ekki ķ fyrsta sinn sem fréttir af žessu tagi bįrust frį Ķrlandi. Į fundi sjįvarśtvegsrįšherra ESB-rķkja ķ jśnķ 2010 naut ķrski sjįvarśtvegsrįšherrann stušnings įtta starfsbręšra sinna, žegar hann hvatti Mariu Damanaki til aš beita sér gegn ašlögunarvišręšum viš Ķsland, ef Ķslendingar féllu ekki frį einhliša įkvöršun sinni um makrķlkvóta. Ritaši Damanaki kvörtunarbréf til Štefans Füle, stękkunarstjóra ESB. Ķrar sögšust taka mįliš fyrir gagnvart Ķslendingum ķ ašlögunarferlinu.

Eftir aš Ķslendingar kynntu um mišjan desember 2010 veišikvóta sinn į makrķl į įrinu 2011 sendi Richard Lochhead, sjįvarśtvegsrįšherra Skota, frį sér haršorša yfirlżsingu 18. desember 2010. Hvatti hann til žess aš stofnaš yrši til alžjóšaašgerša gegn Ķslendingum – og Fęreyingum – og sagši aš fyrir lęgi loforš frį Mariu Damanaki, sjįvarśtvegsstjóra ESB, um aš gripiš yrši til višeigandi refsiašgerša. Hann sagši:

„Viš höfum undir höndum loforš frį Mariu Damanaki, sjįvarśtvegsstjóra ESB, um aš gripiš verši til harkalegra ašgerša gegn Ķslendingum – og Fęreyingum – og geršar naušsynlegar rįšstafanir til aš unnt sé aš beita įrangursrķkum refsiašgeršum.

Skoskir sjómenn og ašrir innan ESB og ķ Noregi hafa undanfarin 10 įr stundaš sjįlfbęrar veišar į hinum veršmęta makrķlstofni – 135 milljón punda virši (24,4 milljaršar ISK) fyrir skoskan efnahag 2009. Lķfsnaušsynlegt er aš bregšast viš af festu annars geta įbyrgšarlausar ašgeršir Ķslendinga kippt stošunum undan žessum veišum.“

Framkvęmdastjórn ESB sendir bréf

Maria Damanaki sagši viš rįšherrarįšiš aš hśn hefši sent starfsbróšur sķnum ķ framkvęmdastjórn ESB Štefan Füle stękkunarstjóra ESB bréf. Žaš gerši hśn aš sjįlfsögšu ekki nema af žvķ aš hśn leit žannig į aš tengsl vęru milli makrķldeilunnar og ašildarvišręšnanna viš Ķsland sem hófust formlega sumariš 2010.

Mįliš var rętt ķ framkvęmdastjórninni og hinn 7. október 2010 sendu žrķr framkvęmdarstjórnarmenn ESB ķslenskum rįšherrum bréf vegna makrķldeilunnar, žau Maria Damanaki sjįvarśtvegsstjóri, Štefan Füle stękkunarstjóri og Karel de Gucht višskiptamįlastjóri. Ķ bréfinu segir:

Ykkur er vafalaust kunnugt um vķštękar įhyggjur innan Evrópusambandsins, vegna žess aš Ķslendingar hafa skyndilega hafiš įkafa veišisókn ķ makrķl į sķšustu žremur įrum, og sérstaklega vegna hins mikla aflamagns, sem leyft hefur veriš. Stęrš žessara einhliša kvóta er augljóslega talin umfram sjįlfbęr mörk og žar meš ķ ósamręmi viš žörfina fyrir alžjóšlega samvinnu milli strandrķkja.

Öll framkvęmdastjórn Evrópu tekur undir žessar įhyggjur, og hefur hśn leitast viš aš halda uppi samręšum milli strandrķkjanna fjögurra til žess aš finna langtķma lausn į kvótaskiptingu milli allra strandrķkjanna į vęntanlegum fundi ķ London 12. til 14. október, 2010.

Viš viljum minna į, aš hinn 27. september įréttaši sjįvarśtvegsrįšherrarįš ESB, hve alvarlegt žetta į įstand er, en žaš hefur įhrif į lykil fiskaušlind fyrir sjįvarśtveg innan ESB. Rįšiš samžykkti samhljóša aš stefna bęri aš langtķma samkomulagi um kvótaskiptingu milli strandrķkja, sem tęki ķ gildi į įrinu 2011. Žótt rįšiš višurkenndi, aš slķkt samkomulag kęmist ekki ķ höfn įn eftirgjafar helstu hagsmunaašila, Noregs og ESB, taldi žaš einsżnt, aš slķk lausn yrši ekki keypt hvaša verši, sem vęri. Rįšherrarnir įréttušu einnig, aš nęšist ekkert samkomulag ķ komandi višręšum strandrķkjanna vegna óraunsęrra vęntinga um kvóta, įskildi rįšiš sér rétt til aš bregšast viš į višeigandi hįtt til aš verja sjįlfbęrni fiskstofnsins og lögmęta fiskveišihagsmuni ESB.

Ķ nišurstöšum rįšherrarįšsfundarins mį sjį vķsbendingar um, hvernig eftirgjöf sé hugsanleg af hįlfu ESB, en skoša veršur žęr ķ žvķ ljósi, aš Ķslendingar og Fęreyingar sżni meira raunsęi og meiri įbyrgš en til žessa aš žvķ er varšar vęntingar vegna skiptingar kvóta. Framkvęmdastjórnin hefur fengiš skżrt umboš frį rįšherrarįšinu og viš einbeitum okkur nś aš žvķ aš finna samningsgrundvöll milli strandrķkjanna um kvótaskiptingu į įrinu 2011 og nęstu įr.

Viš treystum žvķ, aš žiš séuš sammįla okkur um, aš vandinn vegna makrķls er žess ešlis, aš hann nęr śt yfir hreina fiskveišistjórnun. Takist ekki aš finna skjóta lausn kann žaš aš hafa įhrif į trśveršugleika tvķhliša samskipta okkar. Mišaš viš mikilvęgi mįlsins, vildum viš lįta ķ ljós viš ykkur einlęga žrį okkar eftir žvķ aš finna lausn į deilunni um kvótaskiptinguna.

Viš erum sannfęrš um, aš žiš skiljiš fyllilega ešli og mikilvęgi žessa mįls fyrir Evrópusambandiš og aš žiš veršiš til žess bśnir, eins og viš, aš fela sendinefnd ykkar aš sżna naušsynlegan sveigjanleika og raunsęi ķ komandi višręšum til aš viš finnum hęfilega lausn fyrir framtķšina.

Maria Damanaki Štefan Füle Karel de Gucht

(sign) (sign) (sign)

Bréfiš var sent til Jóni Bjarnasonar, sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšherra, og Össurar Skarphéšinssonar utanrķkisrįšherra og svörušu žeir į žennan hįtt 8. október 2010:

„Meš vķsan til bréfs ykkar dags. 7. október, viljum viš taka fram eftirfarandi.

Ķslendingar hafa ķ góšri trś unniš aš žvķ aš finna lausn į makrķlmįlinu. Viš höfum lżst vilja til aš stušla aš samkomulagi ķ trausti žess, aš ašrir ašilar mįlsins vilji gera slķkt hiš sama. Ķslendingar voru nżlega gestgjafar į tvķhliša fundi ķ Reykjavķk meš fulltrśum ESB til aš undirbśa višręšur strandrķkjanna ķ London 12.til 14. október, 2010. Töldu bįšir ašilar fundinn mjög gagnlegan.

Žaš veldur okkur žvķ vonbrigšum, aš gefiš er til kynna ķ bréfi ykkar, aš Ķslendingar beri meginįbyrgš į žeirri stašreynd, aš samanlagšir, einhliša makrķlkvótar ašilanna fjögurra, fari yfir sjįlfbęr mörk stofnsins. Augljóst er, aš strandrķkin fjögur bera hér sameiginlega įbyrgš.

Viš lżsum megnri andstöšu viš žį fullyršingu ykkar, aš makrķlmįliš nįi „śt yfir hreina fiskveišistjórnun“. Meš žvķ yrši ķ raun sett hęttulegt fordęmi fyrir višręšur um fiskveišistjórnun almennt.

Okkur er aš sjįlfsögšu mjög vel ljóst, hve mikilvęgt žetta mįl er fyrir strandrķkin fjögur. Eins og viš höfum žegar tekiš fram munu Ķslendingar gera sitt ķtrasta til aš nį samkomulagi. Žaš krefst sveigjanleika og raunsęis af hįlfu allra ašila, eigi aš nįst hęfileg lausn.

Jón Bjarnason Össur Skarphéšinsson

(sign) (sign)“

Žessi bréfaskipti og ašild stękkunarstjóra ESB aš žeim sżna enn aš tengsl eru į milli makrķldeilunnar og ESB-ašildarumsóknar Ķslands. Vęri deilan sérgreint sjįvarśtvegsmįl hefši Maria Damanaki snśiš sér beint til Jóns Bjarnasonar įn žess aš blanda starfsbręšrum sķnum og utanrķkisrįšherra Ķslands ķ mįliš.

Hittust fulltrśar strandrķkjanna fjögurra į fundi ķ London 12. október 2010 og sķšan aš nżju 26. október 2010 og žį bar svo viš, aš Noršmenn lögšu til, aš hlutdeild Ķslands ķ makrķlveišum įriš 2011 yrši 3,1% eša 26 žśsund tonn ķ staš žeirra 17% eša 130 žśsund tonna, sem heimilt var aš veiša įriš 2010. Evrópusambandiš lżsti stušningi viš tillögu Noršmanna.

Sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšherra hafnaši tillögunni um 3,1% aflahlutdeild meš öllu. Hann sagši, aš afstaša Noršmanna kęmi ķ sjįlfu sér ekki į óvart enda hefšu žeir ekki sżnt neinn sveigjanleika ķ samningavišręšunum fram aš žessu. Afstaša Evrópusambandsins vekti hins vegar furšu sķna žar sem óformlegar višręšur hefšu fariš fram milli Ķslands og ESB um miklu hęrri hlutdeild Ķslands. Ķslendingar hefšu tekiš žįtt ķ žessum višręšum ķ góšri trś en svo virtist sem žaš hefši ekki veriš gagnkvęmt.

Framkvęmdastjórn ESB hótar

Maria Damanaki hafši ekki legiš į liši sķnu sunariš 2010 ķ ašdraganda žess aš framkvęmdastjórarnir žrķr sendu ķslensku rįšherrunum bréf sitt.

Hinn 9. įgśst 2010 gerši Damanaki harša hrķš aš Fęreyingum vegna kvótaįkvöršunar žeirra. Sjįvarśtvegsstjórinn sagši, aš vegna einhliša kvótaįkvaršana Fęreyinga og Ķslendinga ykist hętta į žvķ, aš Noršaustur-Atlantshafs makrķlstofninn hryndi. Damanaki gaf til kynna, aš Evrópusambandiš mundi senda Fęreyingum mjög skżr skilaboš nęstu daga og mundi auk žess óska eftir fundi sem fyrst milli ašila ķ žvķ skyni aš koma stjórn į Noršaustur-Atlantshafs makrķlstofninum aš nżju ķ sjįlfbęrt horf. Fęri į hinn bóginn svo, aš stjórnleysiš, sem nś rķkti viš markķlveišar, héldi įfram og enn yrši haldiš fast viš óskynsamlega afstöšu ašila, mundi framkvęmdastjórnin huga aš öllum naušsynlegum leišum til aš vernda makrķlstofninn og gęta ESB-hagsmuna.

Žarna dró Damanaki skil į milli Fęreyinga og Ķslendinga. Framkvęmdastjórn ESB taldi sig geta nįlgast Ķslendinga į annan hįtt vegna ašildarumsóknarinnar. Ķ višręšum um hana mętti setja ķslenskum stjórnvöldum stólinn fyrir dyrnar.

Hinn 30. september 2010 sendi sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšuneytiš frį sér tilkynningu žar sem žaš svaraši haršri gagnrżni Damanaki į makrķlveišarnar sem hśn lżsti į blašamannafundi ķ Brussel 27. september 2010. Sagši rįšuneytiš aš sjįvarśtvegsstjóri ESB hefši hótaš žvķ „aš ESB kynni aš grķpa til ašgerša gagnvart Ķslandi og Fęreyjum og m.a. taka įrlega fiskveišisamninga sambandsins viš löndin tvö til endurskošunar“. Um žetta sagši rįšuneytiš: „Ljóst er aš hótanir um ašgeršir į borš viš uppsögn óskyldra samninga er ekki ešlileg leiš ķ samningum į milli sjįlfstęšra rķkja og įšurnefndar hótanir ESB eru ekki til žess fallnar aš stušla aš lausn mįlsins.“

Maria Damanaki lét ekki viš žaš eitt sitja aš hóta uppsögn fiskveišisamninga. Um mišjan desember 2010 bįrust fréttir um aš hśn hefši skżrt sjįvarśtvegsrįšherrum ESB-rķkjanna į fundi ķ Brussel 13. og 14. desember 2010 frį žvķ aš hśn hefši innan framkvęmdastjórnar ESB rętt leišir til aš takmarka landanir Ķslendinga į makrķl ķ ESB-höfnum. Žį hefši hśn einnig lagt į rįšin um nżjar reglur sem gętu leitt til banns į innflutningi į fiski frį sérhverju rķki sem fęri ekki aš alžjóšareglum og ętti žaš mešal annars viš um Fęreyinga.

Hinn 21. desember 2010 sendi Damanaki frį sér tilkynningu um aš framkvęmdastjórn ESB hefši įkvešiš aš löndun makrķls af Ķslandsmišum ķ evrópskum höfnum vęri óheimil frį og meš 14. janśar 2011. Hafši Bloom¬berg-fréttastofan eftir Damanaki aš žetta skref žyldi enga biš. Markmiš bannsins vęi aš „senda skżr skilaboš til Ķslands“.

Stefįn Haukur Jóhannesson, žįverandi sendiherra gagnvart ESB ķ Brussel og formašur ESB-višręšunefndar Ķslands, hitti Damanaki į fundi ķ Brussel 22. desember. Aš sögn Stefįns Hauks gekk hann į fundinn til aš kynna Damanaki sjónarmiš Ķslands ķ makrķlmįlinu og įkvaršanir um 147.000 tonna ķslenskan makrķlkvóta į įrinu 2011. Ķ frétt ruv.is um fundinn sagši mešal annars 22. desember 2010:

„Stefįn segir fundinn hafa veriš afar jįkvęšan og framkvęmdastjórinn ętli aš beita sér fyrir lausn deilunnar. Hann segist telja aš žetta gefi skżra vķsbendingu um aš Evrópusambandiš sé fyrir sitt leyti tilbśiš aš skoša breyttar kringumstęšur sem Ķslendingar hafi mjög haldiš į lofti, ž.e.a.s. aš göngumynstur makrķls hafi breyst verulega. Žį skipti miklu mįli hversu mjög makrķllinn ķ ķslensku lögsögunni sé žyngri en sį sem hafi veriš žar įšur. Ekki sé hęgt aš horfa framhjį žvķ ķ žeirri stöšu sem nś sé uppi og žaš verši aš taka tillit til žessara sjónarmiša ķ framhaldi žessara višręšna.

Stefįn segir of snemmt fyrir Ķslendinga aš fagna sigri ķ deilunni, ekki hafi veriš um eiginlegar samningavišręšur aš ręša. Honum hafi hins vegar žótt Damanaki hlusta vel į rök Ķslanda og ekki gert įgreining śr žeim sjónarmišum sem hann hafi sett fram. Stefįn segir aš ķ framhaldinu voni hann aš Evrópusambandiš sé tilbśiš til žess aš sżna meiri sveigjanleika en ekki beri aš fagna of snemma.“

Ég fjallaši um žessa frįsögn af fundi sendiherrans meš Damanaki ķ leišara į Evrópuvaktinni 23. desember 2010 og sagši:

„Viš mat į oršum sendiherrans mį velta fyrir sér žremur kostum: hvort Stefįn Haukur hafi hitt sömu Damanaki og žį sem hrópar į fundum ESB-sjįvarśtvegsrįšherra aš hśn ętli aš lįta kné fylgja kviši gagnvart Ķslendingum; Damanaki tali tungum tveim; Stefįn Haukur hafi ekki skiliš ummęli sjįvarśtvegsstjórans. Enginn žessara žriggja kosta skżrir bjartsżni sendiherrans heldur hitt aš hann er undir sömu ESB-stjörnu og Össur [Skarphéšinsson]. Žeir skżra öll mįl ESB ķ vil. Žeir mega ekki til žess hugsa aš embęttismenn ķ Brussel hafi ekki skilning į žvķ sem fulltrśar ķslensku ESB-deildarinnar segja viš žį. Žeir eru meš öšrum oršum komnir undir įhrifavald framkvęmdastjórnar ESB og vilja ekki styggja fulltrśa hennar.

Alex Singleton, leišarahöfundur hjį The Daily Telegraph, skrifaši 22. desember um makrķldeiluna į vefsķšu blašsins. Hann skammar breska sjįvarśtvegsrįšherrann fyrir aš klaga Ķslendinga fyrir Mariu Damanaki, honum sé nęr aš lķta ķ eigin barm. Sameiginleg fiskveišistefna ESB sé aš gera śt af viš breskan sjįvarśtveg en ekki Ķslendingar sem kjósi ešlilega aš veiša makrķl žegar hann syndi inn ķ lögsögu žeirra. Vilji breski rįšherrann bjarga umbjóšendum sķnum eigi hann aš losa žjóš sķna undan oki fiskveišistefnu ESB sem jafnist į viš hörmulegt umhverfisslys en ekki rįšast į Ķslendinga.

Dapurlegast viš framgöngu Össurar og ESB-deildar utanrķkisrįšuneytisins er, aš fyrir žessum fulltrśum Ķslands vakir žaš eitt aš koma Ķslendingum ķ sömu stöšu ķ fiskveišimįlum og hefur eyšilagt sjįvarśtveg Breta. Einmitt žess vegna skżra žeir mįlstaš ESB og hótanir į žann milda hįtt sem dęmin sżna. Mįlstašur Ķslendinga į annaš og betra skiliš.“

Žegar Maria Damanaki hitti sendiherra Ķslands rétt fyrir jól 2010 hélt hśn sig rįša yfir vopni sem dygši til aš brjóta Ķslendinga į bak aftur. Rįša mį af frįsögn Stefįns Hauks aš hśn hafi sżnt honum kurteisi en aš hśn hafi ekki vakiš mįls į rįšageršum sķnum um refisašgeršir er meš miklum ólķkindum. Žegar į reyndi kom ķ ljós aš vopnin ķ bśri Damanaki voru nęsta bitlaus. Hśn lét žó ekki deigan sķga heldur fól starfsmönnum sķnum aš smķša nż, reglurnar sem nś hafa veriš samžykktar.

Hinn 10. maķ 2012 birtist vištal viš Mariu Damanaki į vefsķšunni The Grocer žar sem mešal annars er rętt viš hana um makrķlveišarnar og tilraunir hennar til aš brjóta Ķslendinga og Fęeryinga į bak aftur. Žar višurkennir Damanaki aš henni hafi hreinlega mistekist įformin sem hśn kynnti undir įrslok 2010, hana hafi skort nęgilega žung vopn til aš beita gegn Ķslendingum og Fęreyingum. Endursögn žessa samtals birtist į Evrópuvaktinni 12. maķ 2012. Žar segir mešal annars:

„Damanaki višurkennir aš į sķšsta įri [2011] hefšu hugmyndir um višskiptabann misst marks. “Hvernig į ég aš orša žaš? Žęr hefšu ekki veriš nógu sįrsaukafullar,„ segir hśn. Hśn er hins vegar stašrįšin ķ žvķ aš standa žannig aš mįlum aš ekkert tapist viš töfina, tillögurnar sem nś eru til umręšu séu mun vķštękari en mįliš snerist um į sķšasta įri aš hennar sögn. Framkvęmdastjórn ESB hefur lagt žessar tillögur fyrir ESB-žingiš og rįšherrarįš ESB meš ósk um aš fį vald til aš beita višskiptabanni gegn fiskafuršum frį Fęreyjum og Ķslandi.

„Einhliša įkvaršanir einstakra rķkja sem vilja ekki vinna ķ góšri trś aš sameiginlegum ašgeršum kunna aš leiša til eyšingar į viškomandi fiskstofni jafnvel žótt önnur rķki minnki veišar sķnar,“ segir ķ tillögunni. „Žess vegna er óhjįkvęmilegt aš ESB fįi heimild til aš grķpa til virkra ašgerša gegn hverju rķki sem vinnur ekki meš öšrum ķ góšri trś aš framkvęmd umsaminna ašgerša viš stjórn fiskveiša eša ber įbyrgš į ašgeršum og ašferšum sem leiša til ofnżtingar stofna, svo aš sambandiš geti reist skoršur viš žvķ aš žessar ósjįlfbęru veišar séu stundašar įfram.“

Umfang bannsins er enn óljóst en žaš gęti nįš til fiskafurša frį ķslenskum og fęreyskum skipum, til takmörkunar į žjónustu viš žessi skip ķ ESB-höfnum og aš hvorug žjóšanna megi nota ESB-skip eša tękjabśnaš til aš veiša makrķl.

Hvaš um žessa žrišju leiš? Mundi hśn alvarlega ķhuga aš grķpa til strķšsašgerša til aš vernda makrķlstofna ESB? Damanaki hlęr og skautar af fimi diplómatans fram hjį žessari spurningu en žegar litiš til žess af hve miklum žunga hśn hefur barist gegn brottkasti er eitt öruggt – žessi kona gefur sig ekki fyrr en ķ fulla hnefana. Gętiš ykkar Ķslendingar, Fęreyingar og brottkastarar hvar sem žiš eruš, segir Richard Ford ķ lok greinarinnar ķ The Grocer.“

Žessi frįsögn ķ The Grocer lżsir vel huga Damanaki žegar žegar hśn talar til žeirra sem sitja ķ rįšherrarįši ESB og į ESB-žinginu. Hśn réš ekki yfir nęgilega žungum vopnum žess vegna hefur hśn ekki getaš valdiš Ķslendingum žeim sįrsauka sem hśn ętlaši ķ įrsbyrjun 2011 eftir aš sendiherra Ķslands taldi hana sķna makrķlmįlstaš Ķslendinga mikinn skilning.

Af frįsögnum af žvķ sem Maria Damanaki sagši ķ Reykjavķk ķ byrjun jślķ 2012 veršur ekki séš aš neinn hafi vakiš mįls į ummęlum hennar ķ The Grocer. Baldur Arnarson, blašamašur į Morgunblašinu, ręddi viš Damanaki ķ Reykjavķk og birtist žessi frétt ķ blašinu 4. jślķ 2012:

„Ég tel aš viš žurfum aš ljśka samningavišręšum žannig aš samningar liggi fyrir įšur en nęsta fiskveišitķmabil hefst. Žaš er markmiš okkar. Žaš žżšir aš viš žurfum aš nį samkomulagi ķ haust,“ segir Maria Damanaki, sjįvarśtvegsstjóri ESB, um žau tķmamörk sem sambandiš gefur til aš finna lausn į makrķldeilunni.

Damanaki ķtrekar ķ samtali viš Morgunblašiš aš hśn vilji fara samningaleišina en tekur jafnframt fram aš fyrirhugušum refsiįkvęšum gegn rķkjum sem stunda ofveiši verši beitt sé talin įstęša til.

Hvaš snertir žaš sjónarmiš aš [refsi]įkvęšin brjóti ķ bįga viš EES-samninginn og įkvęši samninga į vegum Alžjóšavišskiptastofnunarinnar telur Damanaki lagarökin meš ESB.

„Lögmenn okkar hafa séš um mįliš og žeir geta sagt žér aš framkvęmdastjórn Evrópusambandsins hefur upp į aš bjóša bestu lagalegu rįšgjöfina sem fyrirfinnst. Śrręšin verša ķ samręmi viš alžjóšalög. Ég er ekki lögfręšingur en ég treysti lögmönnum okkar. Žeir eru afar fęrir,“ segir Damanaki sem telur aš Ķsland verši sem umsóknarrķki aš ESB aš virša heildarlöggjöf sambandsins, lķkt og ašrir nżlišar sem sękja um inngöngu. Į hśn meš žvķ viš aš Ķsland verši aš fara samningaleišina viš ESB ķ deilunni, ella gangi landiš gegn žessari hefš.„

Į fundinum ķ Reykjavķk įkvįšu sjįvarśtvegsrįšherrar Ķslands og Noregs auk Damanaki aš efnt yrši til fundar um makrķlmįliš ķ London ķ september. Fundurinn yrši į „pólitķsku stigi“, hvaš sem žaš žżšir. Um sama leyti mun Damanaki hafa fengiš žau vopn ķ hendur sem hśn telur sig hafa skort. Hśn veršur aš beita žeim nįist ekki samkomulag annars tapar hśn andlitinu endanlega gagnvart ESB-žinginu og rįšherrarįšinu. Makrķllin gęti oršiš hennar banabiti.

Nišurlag

Hér veršur lįtiš stašar numiš. Af žessari samantekt er augljóst aš frįleitt er aš skilja į milli makrķldeilunnar og ESB-ašildarumsóknar Ķslands. Sé žaš gert er tilgangurinn einn: aš blekkja einhverja į Ķslandi. Innan ESB er öllum ljóst aš žarna eru tengsl į milli. Žegar Štefan Füle slęr śr og ķ vegna mįlsins er hann ašeins į slį ryki ķ augu ķslenskra višmęlenda sinna. Hann gengur į lagiš žvķ oftar sem ķslenskir rįšherrar og embęttismenn lįta sem žeir įtti sig ekki į hinum skżru tengslum.

Ķ Brussel hafa žeir menn nokkuš til sķns mįls sem segja aš į žessu stigi ašildarvišręšna viš Ķslendinga tapi Evrópusambandiš engu į žvķ aš sżna į sér milda hliš ķ makrķldeilunni. Žvķ fyrr sem takist aš lokka Ķslendinga inn ķ ESB žeim mun fyrr fįi Evrópusambandiš žaš vald yfir makrķlstofninum sem žaš kżs. Ķsland yrši ķ sömu skśffu og Ķrland og Bretland (Skotland), ESB kęmi fram sem strandrķki og tęki įkvöršun um veišar innar lögsögu sinnar. Žar yrši byggt į reglunni um hlutfallslegan stöšugleika sem ķslenskir ESB-ašildarsinnar telja til fyrirmyndar og afli Ķslendinga skorinn viš trog, nišur ķ 3,1 til 7%.

Pólitķskt forręši makrķlmįlsins er hjį Steingrķmi J. Sigfśssyni, formanni vinstri-gręnna. Lifi hann og VG ķ žeirri trś aš unnt sé aš semja viš ESB um aš ķslensk stjórnvöld hafi fullan samningsrétt yfir flökkustofnum eins og makrķl ef til ašildar kęmi ętti vaxandi harka ESB ķ makrķlmįlinu aš sżna žeim sem žvķ trśa aš žar lifa žeir ķ blekkingu. Žeir embęttismenn sem sömdu įlit meirihluta utanrķkismįlanefndar alžingis og skyldu eftir svigrśm varšandi žennan rétt vissu aš ESB mun aldrei gefa eftir strandrķkisréttinn. Oršalagiš sannar mįttleysi žessa texta žegar į reynir. Landsfundur VG įttaši sig į žvķ og setti strangara skilyrši. Til hvers er hins vegar aš hafa žennan rétt ef menn lyppast nišur žegar į hann reynir? Steingrķmur J. og Įrni Žór, fulltrśar VG, tala nś oršiš į žann veg aš žeim sé naušugur einn kostur aš semja viš ESB.

Makrķlveišin undanfarin fimm įr hefur skżrt ķ huga Ķslendinga hvķlķk veršmęti eru ķ hśfi og hve brżnt er aš afsala žjóšinni ekki rétti yfir makrķlnum. Hafa žeir sem vilja fórna rįšum yfir makrķl til aš komast inn ķ ESB misst af tękifęrinu? Sé svo veršur sjįvarśtvegskaflinn ķ ESB-višręšunum ekki opnašur – aš minnsta kosti ekki į mešan makrķllinn heldur įfram aš synda inn ķ lögsögu Ķslands.

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Björn Bjarnason var žingmašur Sjįlfstęšisflokksins frį įrinu 1991 til 2009. Hann var menntamįlarįšherra 1995 til 2002 og dóms- og kirkjumįlarįšherra frį 2003 til 2009. Björn var blašamašur į Morgunblašinu og sķšar ašstošarritstjóri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS