Laugardagurinn 19. oktˇber 2019

Schengen II: Dagleg ■ßtttaka Ý Schengen­samstarfi


Bj÷rn Bjarnason
6. september 2012 klukkan 11:35

Ůegar ═slendingar hˇfu virka ■ßttt÷ku Schengensamstarfinu vori­ 2001 voru a­ildarrÝki ■ess 15, n˙ eru ■au 26 me­ 500 milljˇn Ýb˙um. ┴ ■essum ßrum hefur fj÷lga­ reglum sem tengjast framkvŠmd samstarfsins og er tali­ a­ ■Šr sÚu n˙ um 200 sem mynda hi­ svonefnda Schengen acquis e­a SchengenrÚttarrreglurnar.

A­ baki ■essu regluverki břr mikil sÚrfrŠ­ileg vinna Ý sameiginlegum nefndum a­ildarrÝkjanna. ┴ri­ 2011 var gert samkomulag milli framkvŠmdastjˇrnar ESB og SchengenrÝkjanna utan ESB (═slands, Liechtenstein, Noregs og Sviss) um a­ild rÝkjanna a­ nefndum sem mˇta, ■rˇa og framkvŠma SchengenrÚttarreglurnar. ═ 10 ßr frß 2001 haf­i samvinnan vi­ SchengenrÝki utan ESB um ■essi efni veri­ reist ß brÚfaskiptum. Me­ hinum nřja samningi breyttist ■essi skipan ß ■ann hßtt a­ fulltr˙ar rÝkjanna utan ESB settust Ý nefndir ß vegum framkvŠmdastjˇrnar ESB me­ sama rÚtti og gildir um ■ßttt÷ku ■eirra Ý samsettu nefndinni svonefndu sem komi­ var ß fˇt me­ Brusselsamningnum frß 1999 og lřst er Ý fyrstu grein ■essa flokks.

InnanrÝkisrß­uneyti­ (ß­ur dˇms- og kirkjumßlarß­uneyti­) annast umsřslu Schengenmßlefna innan Stjˇrnarrß­s ═slands. Fram ß ßr 2009 hÚlt rß­uneyti­ ˙ti fulltr˙a ß sÝnum vegum Ý sendirß­i ═slands Ý Brussel til a­ gŠta hagsmuna ═slands Ý ■essum vi­amikla mßlaflokki. Vegna sparna­arrß­stafana var starf ■essa embŠttismanns lagt ni­ur.

═ kringum EES-samstarfi­ er vi­amiki­ sameiginlegt stofnanakerfi ß vegum EFTA, skrifstofa, eftirlitsstofnun og dˇmstˇll, sem veitir EES-rÝkjunum innan EFTA a­sto­ og a­hald. Ekkert slÝkt kerfi er Ý kringum Schengensamstarfi­. Hvert rÝki gŠtir hagsmuna sinna ß eigin spřtur. ═ ■vÝ ljˇsi er ˇvarlegt a­ halda ekki ˙ti sÚrfrˇ­um embŠttismanni um Schengenmßlefni Ý sendirß­i ═slands Ý Brussel.

SchengenlandamŠri ß ═slandi

Stofnanir ß vegum innanrÝkisrß­uneytisins annast daglega framkvŠmd Schengensamstarfsins: embŠtti rÝkisl÷greglustjˇra, l÷greglustjˇrar landsins og ˙tlendingastofnun. Ůß kemur utanrÝkisrß­uneyti­ a­ ■essum mßlum, landhelgisgŠslan, persˇnuvernd og ■jˇ­skrß. TollgŠslan ß hlut a­ landamŠrav÷rslu og hefur rÝkar heimildir til hennar ■rßtt fyrir Schengena­ild ═slands enda er landi­ ekki a­ili a­ tollabandalagi ESB-rÝkjanna.

═sland ß ekki sameiginleg landamŠri me­ nokkru rÝki ß landi. Strandlengjan er 4.970 km og ■ar eru 29 hafnir skilgreindar sem landamŠrast÷­var. Liti­ er ß 4 flugvelli sem landamŠrast÷­var: KeflavÝk, ReykjavÝk, Akureyri og Egilssta­i. ═ or­inu landamŠrast÷­ felst a­ umfer­ um st÷­ina opnar lei­ inn ß SchengensvŠ­i­ e­a ˙t af ■vÝ. Um 95% allrar slÝkrar umfer­ar er um KeflavÝkurflugv÷ll og hafnir h÷fu­borgarsvŠ­isins skipta mestu Ý ■essu tilliti ß sjˇ.

LandamŠraeftirlit er Ý h÷ndum l÷greglu. Allir sem koma til landsins um landamŠrast÷­ e­a yfirgefa ■a­ ver­a a­ framvÝsa vegabrÚfi og sumir vegabrÚfsßritun til a­ fß fara um st÷­ina. ┴ KeflavÝkurflugvelli gildir ■etta um ■ß sem fer­ast til Bretlands e­a Nor­ur-AmerÝku. Ůegar beint flug hefst milli ═slands og St. PÚtursborgar Ý R˙sslandi gildir ■etta einnig um far■ega til og frß ■eim sta­. Ůa­ ver­ur verkefni sendirß­s ═slands Ý Moskvu a­ gefa ˙r vegabrÚfsßritun fyrir ■ß R˙ssa sem flj˙ga me­ me­ vÚlum Icelandair frß St. PÚtursborg. VegabrÚfsßritanir til ═slands ver­a a­ fullnŠgja Schengenkr÷fum. ═ ■essu tilliti halda ═slendingar ˙ti landamŠrav÷rslu fyrir allt SchengensvŠ­i­. Ůessi varsla ß einnig vi­ um ■ß sem koma flj˙gandi frß Nor­ur-AmerÝku en almennt ■urfa ■eir ekki vegabrÚfsßritun. Sß sem kemur til ═slands um landamŠrast÷­ getur fer­ast innan alls SchengensvŠ­isins eins og Ýb˙i ■ess.

Schengeneftirlitskerfi

Innan SchengensvŠ­isins er ekkert persˇnubundi­ eftirlit Ý landamŠrast÷­. ═ ■vÝ felst sÝ­ur en svo a­ ekki sÚ fylgst me­ fer­um manna innan svŠ­isins. Til a­ au­velda slÝkt eftirlit hefur veri­ stofna­ til mi­lŠgs gagnagrunns e­a gagnabanka Schengen Information System (SIS), Schengenupplřsingakerfisins, ■ar sem geymdar eru upplřsingar um einstaklinga, lausafÚ og anna­ sem gagnast l÷greglu vi­ rannsˇknir hennar. A­gangur a­ SIS er opinn yfirv÷ldum allra SchengenrÝkja en einnig me­ nokkrum takm÷rkunum Bretum og ═rum vegna a­ildar ■eirra a­ ESB. Allir EES-borgarar eiga frjßlsa f÷r til Bretlands og ═rlands en ver­a a­ fara um landamŠrast÷­.

SIS er nota­ af landamŠrav÷r­um, l÷greglu, tollv÷r­um, ˙tlendingaeftirliti og saksˇknurum ß SchengensvŠ­inu. Ůar er a­ finna upplřsingar um einstaklinga sem hafa ßtt a­ild a­ alvarlegum afbrotum e­a hafa ekki rÚtt til a­ dveljast ß SchengensvŠ­inu e­a koma inn ß ■a­. Ůar eru einnig skrß­ar upplřsingar um ■ß sem taldir eru třndir, einkum um b÷rn. Ůß eru ■ar n÷fn eftirlřstra manna. ═ kerfinu eru einnig skrß­ar upplřsingar um farartŠki undir eftirliti, stolin e­a illa fengin faratŠki, peningase­la, persˇnuskilrÝki, au­ persˇnuskilrÝki og vopn.

Yfirv÷ld Ý einst÷kum l÷ndum skrß upplřsingar Ý kerfi­ og nema skrßningar n˙ um 35 milljˇnum, flestar snerta ■Šr hvers konar lausafÚ. Skrßningum fj÷lgar um 3% ß hverjum mßnu­i, ■Šr eru kalla­ar alerts ß ensku. Sß sem leitar Ý kerfinu slŠr inn hits nafni, n˙meri e­a ÷­ru sem fellur a­ skilyr­um kerfisins og fŠr svar til baka um hvort ■a­ sem hann leitar sÚ ■ar a­ finna.

Til a­ mi­la frekari upplřsingum en finna mß Ý SIS-gagnabankanum hefur hvert SchengenrÝki komi­ ß fˇt sÚrstakri deild e­a skrifstofu innan l÷greglu sinnar, svonefndri SIRENE-skrifstofu, (Supplementary Information Request at the National Entry). Gegnir al■jˇ­adeild rÝkisl÷greglustjˇra ■essu hlutverki hÚr ß landi og svarar fyrirspurnum frß skrifstofum annarra landa. Kerfi­ ß a­ tryggja skjˇta, skipulega mi­lun upplřsinga ß milli a­ila sem hafa veri­ votta­ir og sŠta eftirliti. Traust er lykilatri­i Ý samskiptum l÷ggŠslua­ila og er SIRENE-tengslaneti­ li­ur Ý ■vÝ a­ skapa ÷ruggt starfsumhverfi ßn tillits til landamŠra.

Al■jˇ­adeild rÝkisl÷greglustjˇra hefur a­gang a­ ßhafna- og far■egalistum flugvÚla og skipa sem koma hinga­ til lands og getur bori­ ■ß lista saman vi­ upplřsingar sem er a­ finna Ý SIS. Mi­lar deildin upplřsingum um slÝkt til einstakra l÷greglustjˇra.

SIS hefur veri­ tengt LÍKE, upplřsingakerfi Ýslensku l÷greglunnar. Ůa­ gerir ÷llum l÷greglum÷nnum sem hafa a­gang a­ LÍKE kleift a­ leita beint Ý SIS-gagnabankanum. Er unnt a­ lßta leita Ý bß­um gagnagrunnunum samtÝmis. Au­veldar ■etta l÷greglum÷nnum ÷ll st÷rf og skapar auki­ ÷ryggi ■egar erlendir menn eiga Ý hlut vi­ afbrot. HÚr hafa fundist eftirlřstir erlendir menn vegna a­gangsins a­ SISII sem ella hef­u geta­ fari­ huldu h÷f­i.

Nř tŠkni

═ m÷rg ßr hefur veri­ unni­ a­ ■vÝ a­ koma ß fˇt SIS II kerfi, annarri kynslˇ­ SIS, ■ar sem me­al annars ver­ur unnt a­ skrß lÝfkenni og tengja saman alerts e­a skrßningu til dŠmis a­ tengja mann og farartŠki. Ůar ver­ur einnig b˙i­ betur um hn˙ta var­andi persˇnuvernd. Stefnt er a­ ■vÝ a­ SIS II komi til s÷gunnar 2013. Komi­ hefur veri­ ß fˇt nřrri UT-stofnun ß vegum ESB og SchengenrÝkja utan ESB sem ber ßbyrg­ ß allri upplřsingatŠkni sem snertir mßlefni dˇms- og innanrÝkisrß­uneyta a­ildarrÝkjanna. Al■ingi sam■ykkti Ý desember 2005 l÷g um a­ild ═slands a­ hinu nřja kerfi sem sřnir hve lengi ger­ ■ess hefur veri­ ß d÷finni. ═ greinarger­ me­ lagafrumvarpinu er inntaki kerfisins lřst nßkvŠmlega og hvernig ■a­ megi nota.

Innan hinnar nřju UT-stofnunar er haldi­ utan um sameiginlegan gagnagrunn um vegabrÚfsßritanir inn ß SchengensvŠ­i­, Visa Information System (VIS) og EURODAC, fingrafarabanka SchengenrÝkjanna sem nota­ur er til a­ skrß hŠlisleitendur og a­ra sem fara um landamŠrast÷­var svŠ­isins. Bretar og ═rar standa utan ■essa samstarfs.

FramkvŠmdastjˇrn ESB hefur kynnt till÷gur um ■a­ sem ß ensku er nefnt smart borders. ═ frÚttatilkynningu hennar frß 25. oktˇber 2011 segir a­ tilgangurinn sÚ a­ nota nřja tŠkni til a­ au­velda ˙tlendingum sem fer­ast til SchengensvŠ­isins a­ afla sÚr nau­synlegra heimilda til ■ess og jafnframt ver­i ÷flugra eftirlit ß ytri landamŠrum svŠ­isins. Bent er ß a­ ßr hvert fari alls meira en 700 milljˇnir manna um ytri landamŠri SchengenrÝkjanna, Ýb˙ar rÝkjanna sjßlfra og annarra rÝkja. ŮvÝ sÚ spß­ ßri­ 2030 hafi far■egum um flugvelli Ý Evrˇpu fj÷lga­ um 80%. Ver­i ekki gripi­ til rß­stafana Ý tŠka tÝ­ b˙i far■egar vi­ ˇbŠrilegar bi­ra­ir og tafir vegna eftirlits og ÷ryggisgŠslu.

Gert er rß­ fyrir a­ hi­ nřja smart borders kerfi ver­i reist ß entry/exit skrßningu, ■a­ er a­ fyrir liggi Ý gagnagrunni rafrŠn skrßning ß komu og brottfarartÝma og sta­ og ß leyf­um stuttum dvalartÝma. Ůessi skrßning komi Ý sta­ ■ess a­ stimpla­ sÚ Ý vegabrÚf. Ůessar upplřsingar ver­i sendar til landamŠra- og ˙tlendingastofnana. Ůß komi til s÷gunnar Registered Travellers Programme (RTP) sem geri ßkve­num hˇpum manna sem oft eiga erindi inn ß svŠ­i­ (kaupsřslumenn, fj÷lskyldur o. fl.) frß ■ri­ju rÝkjum kleift a­ fara inn ß SchengensvŠ­i­ Ý gegnum einfalt eftirlit Ý sjßlfvirkum hli­um. Me­ ■essu yr­i flřtt fyrir f÷r 4 til 5 milljˇna fer­amanna ß ßri og rÝki hv÷tt til a­ taka upp sjßlfvirkt eftirlit reist ß rafrŠnum vegabrÚfum Ý fj÷lf÷rnum landamŠrast÷­vum.

Af hßlfu rß­herra SchengenrÝkja hefur ■essum ßformum veri­ fagna­ ■ar sem ■au muni auka innra ÷ryggi, efla barßttu gegn skipulag­ri glŠpastarfsemi, au­velda eftirlit me­ ■eim sem dveljast lengur en vegabrÚfsßritun heimilar fyrir utan a­ grei­a f÷r ■eirra sem fer­ast. M÷rgum vex hins vegar Ý augum kostna­ur vi­ hi­ nřja kerfi og er n˙ unni­ a­ athugun ß fjßrhagslegri hagkvŠmni ■ess. ═ ■vÝ efni lÝta m÷rg rÝki lÝklega til ■ess a­ mun lengri tÝma hefur teki­ en Štla­ var a­ innlei­a SIS II og kostna­arߊtlanir hafa raskast Ý samrŠmi vi­ ■a­.

Bretar og ═rar eru ekki a­ilar a­ ■essu samstarfi um auki­ ÷ryggi vi­ landamŠrav÷rslu ■ar sem ■eir taka ekki ■ßtt Ý Schengensamstarfinu.

┴lit sÚrfrˇ­ra

Eins og ß­ur sag­i hefur al■jˇ­adeild embŠttis rÝkisl÷greglustjˇra heimild til ■ess a­ sko­a allar far■egaskrßr flugvÚla og skipa sem koma hinga­ til lands og leggja hŠttumat ß ■ß sem ß ■essum skrßm eru. Vi­ ■a­ mat er a­gangur ß gagnab÷nkum ß bor­ vi­ SIS ˇmetanlegur ■ß hefur l÷greglan einnig a­gang a­ gagnagrunnum Interpol. Allir sŠta ■essir gagnabankar str÷ngu eftirliti Ý nafni persˇnuverndar og er regluverk ß SchengensvŠ­inu sÝfellt undir smßsjß slÝkra eftirlitsmanna.

═ febr˙ar 2010 gaf dˇmsmßla- og mannrÚttindarß­uneyti­ ˙t skřrslu (http://www.innanrikisraduneyti.is/media/2010/Skyrsla_bortastarfsemi_utl_feb_2010.pdf) sem fjalla­i um m÷guleika stjˇrnvalda til a­ efla eftirlit og vi­br÷g­ vi­ brotastarfsemi ˙tlendinga hÚr ß landi. Ůar segir me­al annars (bls. 5):

„FramkvŠmd l÷gregluvalds ß innri landamŠrum [■. e. innan SchengensvŠ­isins] er l÷greglueftirlit sem hefur ■a­ a­ markmi­i a­ stemma stigu vi­ ˇl÷gmŠtum komum e­a brottf÷rum einstaklinga til e­a frß landinu um innri landamŠrin. Fara mß yfir innri landamŠrin hvar sem er ßn ■ess a­ persˇnueftirliti sÚ framfylgt. Afnßm persˇnueftirlits ß innri landamŠrum skal ■ˇ hvorki hafa ßhrif ß framkvŠmd l÷gregluvalds ■ar til bŠrra yfirvalda, samkvŠmt l÷ggj÷f hvers samningsa­ila ß gj÷rv÷llu yfirrß­asvŠ­i hans, nÚ ■Šr skyldur sem kve­i­ er ß um Ý l÷ggj÷f hans. Ůetta felur m.a. Ý sÚr kr÷fu til ˙tlendings um a­ eiga, hafa me­fer­is og framvÝsa leyfum og skilrÝkum.

Einn af grunn■ßttum vi­ framkvŠmd l÷gregluvalds ß innri landamŠrum er ÷flun gagna ˙r upplřsingakerfum, greining ■eirra og ˙rvinnsla. L÷g­ er til grundvallar nefndri vinnu krafa rÝkisl÷greglustjˇra skv. 2. mgr. 3. gr. regluger­ar um greiningardeild rÝkisl÷greglustjˇra nr. 404/2007 var­andi komu fˇlks og brottf÷r frß landinu. Upplřsingar sem fengnar eru me­ nefndri vinnu eru lag­ar til grundvallar skilvirku eftirliti og hugsanlegum afskiptum af fˇlki. Vi­ framkvŠmd eftirlits me­ ˙tlendingum, sko­ar l÷gregla skilrÝki hjß ˙tlendingi, persˇnuskilrÝki, fer­askilrÝki og e.a farse­la, me­ ■a­ a­ markmi­i a­ kanna hvort ■au sÚu Ý lagi, hvort a­ili sÚ sß sem skilrÝkin bera me­ sÚr og hvort hann sÚ hÚr Ý l÷gmŠtum tilgangi. L÷gregla metur svo Ý framhaldinu hvort kanna eigi mßl vi­komandi nßnar e­a hŠtta afskiptum.

RÚtt er a­ taka fram a­ ┌tlendingastofnun hefur engar eftirlitsheimildir gagnvart ˙tlendingum sem hÚr dvelja umfram ■a­ sem skrßningarkerfi stofnunarinnar bř­ur upp ß.“

Ůeir sem komu a­ ger­ ■essarar skřrslu fyrir rß­uneyti­ l÷g­u fram till÷gur Ý 16 li­um um ■a­ sem gera ■yrfti hÚr ß landi til a­ standa betur a­ eftirliti me­ ˙tlendingum og sporna gegn brotastarfsemi ■eirra. Fyrsta tillaga ■eirra vÚk a­ Schengensamstarfinu og ■ar sag­i (bls. 15):

„S˙ umrŠ­a sem n˙ fer fram Ý Ýslensku ■jˇ­fÚlagi um ■a­ hvort ßstŠ­a sÚ til ■ess a­ endursko­a a­ild ═slands a­ Schengen samstarfinu er pˇlitÝsk Ý e­li sÝnu. Vinnuhˇpurinn lÝtur ekki ß ■a­ sem sitt hlutverk sitt a­ taka pˇlitÝska afst÷­u um a­ild ═slands a­ Schengen samstarfinu en hins vegar er e­lilegt a­ lÝta til kosta og galla samstarfsins me­ ßherslu ß ■a­ sem lřtur a­ ■vÝ verkefni sem vinnuhˇpnum er Štla­ a­ sko­a sÚrstaklega. Schengen- samstarfi­ snřr a­ afnßmi eftirlits ß innri landamŠrum ■ßttt÷kurÝkjanna og tryggja me­ ■vÝ frjßlsa f÷r einstaklinga um yfirrß­asvŠ­i samstarfsrÝkjanna. ═ ■essu felst kjarni Schengen samstarfsins og gerir ■a­ a­ verkum a­ ■eir sem fer­ast hinga­ til lands frß a­ildarrÝkjum Schengen samstarfsins l˙ta ekki landamŠraeftirliti. Ůa­ liggur Ý augum uppi a­ ■etta fyrirkomulag takmarkar t÷luvert m÷guleika l÷ggŠslua­ila til a­ hafa eftirlit me­ fˇlki sem kemur til landsins frß a­ildarrÝkjum Schengen samstarfsins og ver­ur ■ar me­ a­ lÝta ß ■a­ sem stŠrsta gallann vi­ Schengen samstarfi­.

Til a­ vega upp ■ennan galla sem Schengen a­ild hefur Ý f÷r me­ sÚr er anna­ megin markmi­i­ me­ Schengen samningnum a­ berjast gegn afbrotum og efla l÷greglusamvinnu milli rÝkja. MikilvŠgur ■ßttur l÷greglusamvinnunnar er rekstur sameiginlegs gagnabanka, Schengen upplřsingakerfisins en auk ■ess hefur a­ildin a­ Schengen samningnum leitt til ■ess a­ ═sland hefur gert samninga vi­ ESB um a­ild a­ fagstofnunum og samningum sem tengjast samstarfinu. Mß ■ar helst nefna evrˇpsku rÚttara­sto­ina (Eurojust), Evrˇpul÷gregluna (Europol), evrˇpsku handt÷kuskipunina, (European Arrest Warrant) LandamŠrastofnun Evrˇpu (Frontex) og gagnkvŠm rÚttara­sto­ Ý sakamßlum. ═ skřrslu nefndar um tengsl ═slands og Evrˇpusambandsinns sem kom ˙t Ý mars 2007 er ■vÝ haldi­ fram a­ a­ild ═slands a­ Eurojust, Europol og Frontex veiti Schengen a­ild ═slendingum meiri rÚtt til nßins samstarfs vi­ ESB en felst Ý EES samningnum. A­ild ═slands a­ Schengen veitir ═slandi einnig a­ild a­ Dyflinnar samstarfinu um me­fer­ hŠlisumsˇkna en Ý ■vÝ felst me­al annars ■ßtttaka Ý sameiginlegum fingrafaragagnagrunni Eurodac.

A­gangur a­ gagnab÷nkum, fagstofnunum og a­ild a­ samningum stu­la a­ sterkari st÷­u l÷greglu ß ═slandi Ý barßttunni vi­ skipulag­a al■jˇ­lega brotastarfsemi.

Ůegar umrŠ­an um kosti og galla Schengen samstarfsins fer fram ver­ur a­ lÝta til ■ess a­ ■a­ er undir hverju rÝki komi­ hvernig landamŠraeftirliti­ Ý SchengenrÝkjunum er framkvŠmt og hvernig unni­ er gegn ˇkostum ■ess. Hafa ver­ur Ý huga a­ ■egar ˙tlendingur sŠtir landamŠraeftirliti, rŠ­st ßkv÷r­un um hvort hann megi koma hinga­ til lands m.a. af al■jˇ­asamningum og ■ß breytir landamŠraeftirlit ■ar engu um, ef vi­komandi hefur ß anna­ bor­ lagalegan rÚtt ß a­ dvelja hÚr. Ůa­ er ni­ursta­a vinnuhˇpsins a­ hŠgt er a­ gera mun betur til ■ess a­ vega upp ˇkosti Schengen samstarfsins og jafnframt a­ nřta betur ■ß kosti sem samstarfi­ bř­ur upp ß en gert er Ý dag.

TÝmabundnu eftirliti ß innri landamŠrum hefur veri­ beitt ß KeflavÝkurflugvelli nokkrum sinnum frß ■vÝ a­ ═sland ger­ist a­ili a­ Schengen samningnum. ┴hŠttumat e­a sÚrst÷k ßstŠ­a hefur ßvallt legi­ til grundvallar ß ßkv÷r­un um a­ taka upp tÝmabundi­ eftirlit ß innri landamŠrum.

H÷nnun ß Flugst÷­ Leifs EirÝkssonar gerir ekki rß­ fyrir ■vÝ a­ allir far■egar sŠti landamŠraeftirliti sem eru a­ koma e­a fara frß landinu en af ■eim s÷kum er framkvŠmdin bŠ­i mannaflsfrek og kostna­ars÷m. ═ IV. kafla regluger­ar um f÷r yfir landamŠri er fjalla­ um ■Šr a­stŠ­ur ■ar sem heimilt er a­ taka upp tÝmabundi­ eftirlit ß innri landamŠrum. LagaßkvŠ­i eru skřr var­andi ■au skilyr­i sem ■arf a­ uppfyllta til ■ess a­ taka upp tÝmabundi­ eftirlit ß innri landamŠrum. ═ ■au skipti sem heimildarßkvŠ­inu hefur veri­ beitt ■ß hefur framkvŠmdin gengi­ hn÷kralaust fyrir sig og ■vÝ telur vinnuhˇpurinn ekki ßstŠ­u til ■ess a­ gera sÚrstakar til÷gur um ■essa framkvŠmd.“

Ënota­ar valdheimildir

═ hinum tilvitnu­u or­um kemur fram a­ Ýslensk stjˇrnv÷ld hafa r˙mar heimildir til a­ nřta sÚr mun vÝ­tŠkari upplřsingar um ■ß sem koma til landsins en ■Šr sem felast Ý ■vÝ sem skrß­ er Ý vegabrÚf hvers og eins. Ůß er einnig heimild til ■ess a­ „upphefja“ Schengenreglur e­a hefja vegabrÚfasko­un tÝmabundi­, til dŠmis ß KeflavÝkurflugvelli, ef Ýslensk stjˇrnv÷ld telja r÷k fyrir ■vÝ og tilkynna ■a­ til rÚttra stjˇrnvalda innan ESB Ý Brussel.

Ůa­ rŠ­st af stefnu, skipulagi, framkvŠmd og fjßrmagni hvernig Ýslensk stjˇrnv÷ld standa a­ eftirliti ß innri landamŠrunum. ═ ■essu efni vakna ekki a­eins spurningar sem tengjast samstarfi vi­ l÷ggŠslua­ila erlendis heldur samhŠfingu og samstarfi stofnana innan Ýslenska stjˇrnkerfisins. Ůar eins og hvarvetna annars sta­ar ■arf nokku­ ßtak til a­ brjˇta ni­ur m˙ra og opna fyrir streymi upplřsinga, Ý sumum tilvikum standa persˇnuverndarsjˇnarmi­ Ý vegi fyrir h÷nnun virks eftirlitskerfis Ý ÷­rum ■ekkingar-, vilja- og ßhugaleysi sem er lÝklega versti ˇvinurinn. HŠttan er s˙ a­ Ý sta­ ■ess a­ lÝta Ý eigin barm sÚ s÷kinni kasta­ ß einhvern annan.

Ůa­ sjˇnarmi­ einkennir mj÷g gagnrřni ß Schengena­ild ═slands og fullyr­ingar um a­ hÚr vŠri allt ß annan veg Ý ˙tlendingamßlum ßn hennar. Ůetta er fjarri ÷llum sanni. YfirgnŠfandi fj÷ldi ˙tlendinga kemur hinga­ til dvalar Ý krafti EES-a­ildarinnar og hefur rÚtt til frjßlsrar farar hvort sem vegabrÚf er sko­a­ e­a ekki. YfirgnŠfandi fj÷ldi ■essara ˙tlendinga leggur einnig miki­ af m÷rkum til Ýslenska ■jˇ­arb˙sins. Ůa­ er hinn fßmenni hˇpur sem stundar l÷gbrot e­a kemur hinga­ ß ˇl÷gmŠtan hßtt sem ber a­ finna og upprŠta. ═ ■vÝ efni er Schengena­ildin tŠki sem ß a­ nota en ekki hallmŠla ß r÷ngum og ˇr÷kstuddum forsendum.

K÷nnun ß almenningsvagni MaskÝnu fyrir ßri, 22. ßg˙st til 11. september 2011, sřndi a­ r˙mlega 78% landsmanna telja lÝklegt a­ al■jˇ­leg glŠpasamt÷k hafi nß­ fˇtfestu ß ═slandi en tŠplega 12% telja ■a­ ˇlÝklegt. NŠstum 8% landsmanna ˇttast frekar e­a mj÷g miki­ um ÷ryggi sitt og sinna nßnustu vegna skipulag­ra glŠpasamtaka.

Konum finnst lÝklegra en k÷rlum a­ al■jˇ­leg glŠpasamt÷k hafi nß­ hÚr fˇtfestu. Svipa­ hlutfall karla og kvenna ˇttast miki­ um ÷ryggi sitt og sinna nßnustu en hŠrra hlutfall karla en kvenna ˇttast lÝti­ um ÷ryggi sitt en konur segjast Ý meiri mŠli en karlar ˇttast Ý me­allagi miki­ e­a lÝti­ um ÷ryggi sitt og sinna nßnustu.

Eftir ■vÝ sem fˇlk eldist ■vÝ lÝklegra finnst ■vÝ a­ al■jˇ­leg glŠpasamt÷k hafi nß­ hÚr fˇtfestu. Ůannig telja nŠstum 83% ■eirra sem eru 55-75 ßra ■a­ lÝklegt en r÷sklega 54% fˇlks ß aldrinum 18-24 ßra. Ëtti um ÷ryggi sitt og sinna nßnustu er einnig meiri eftir ■vÝ sem fˇlk eldist, ■annig ˇttast r˙mlega 13% ■eirra sem eru 55-75 ßra um ÷ryggi sitt og sinna nßnustu en tŠplega 4% ■eirra sem eru 18-24 ßra.

H÷fu­borgarb˙ar ˇttast Ý meiri mŠli en landsbygg­arfˇlk um ÷ryggi sitt og sinna.

═ ˙rtakinu voru 1750 manns af ÷llu landinu, 18-75 ßra. K÷nnunin var ger­ Ý sÝma og ß netinu. Svarhlutfall var um 52%. Ůa­ er mat sÚrfrŠ­inga MaskÝnu a­ ni­urst÷­ur endurspegli prř­ilega sko­anir ═slendinga af bß­um kynjum ß aldrinum 18-75 ßra af ÷llu landinu.

Nau­synlegt er a­ hafa t÷lur sem ■essar Ý huga ■egar rŠtt er um Schengensamstarfi­ og ═sland ■vÝ a­ Ý almennum umrŠ­um er ■vÝ gjarnan slegi­ fram a­ hina skipul÷g­u glŠpastarfsemi Ý landinu megi helst rekja til ■ess a­ ekki sÚ haldi­ uppi vegabrÚfaeftirliti gagnvart ÷llum sem koma til landsins. Sta­hŠfingin stenst ekki sko­un en er engu a­ sÝ­ur h÷fu­ßstŠ­a tortryggni Ý gar­ Schengena­ildarinnar.

═ nŠstu grein ver­ur fjalla­ um a­ild ═slands a­ fagstofnunum og samningum sem tengjast Schengensamstarfinu.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS