Sunnudagurinn 31. maķ 2020

Rķkisfjįrmįl og ESB II: Rķkisfjįrmįlasamningur fęšist


Björn Bjarnason
6. nóvember 2012 klukkan 10:01

Leištogar 25 af 27 ESB-rķkjum ritušu undir rķkisfjįmįlasamning ESB 2. mars 2012. Samningurinn tekur gildi gagnvart öllum sem hafa fullgilt hann fyrsta dag mįnašarins eftir aš tólfta evrurķkiš hefur fullgilt. Komi ekki til fullgildinga 12. evrurķkisins fyrr en eftir 1. janśar 2013 veršur gildistakan afturvirk frį 1. janśar 2013.

Innan įrs frį žvķ aš rķkisfjįrmįlasamningurinn tekur gildi verša rķkin sem hafa fullgilt hann aš hafa lögfest įkvęši žar sem lögbundiš veršur aš rķkisfjįrmįl žeirra verši ķ jafnvęgi eša meš afgangi ķ samręmi viš skilgreiningu ķ samningnum. Ķ hinum nżju įkvęšum veršur einnig aš taka fram hvernig komiš skuli ķ veg fyrir aš viš žau verši ekki stašiš og hvernig viš verši brugšist brjóti rķki gegn skilyršum samningsins um žetta efni.

Jafnvęgi ķ rķkisfjįrmįlum

Ķ samningnum er jafnvęgi ķ rķkisfjįrmįlum skilgreint į žann hįtt aš almennur halli sé innan viš 3% af vergri landsframleišslu (VLF) og kerfislęgur halli innan viš 1% af VLF séu heildarskuldir innan viš 60% af VLF, annars sé žessi halli innan viš 0,5% af VLF. Ķ samningnum er męlt fyrir um hve hratt ber aš lękka hlutfall skulda fari žaš yfir 60% af VLF nišur fyrir žetta leyfša hlutfall. Séu rķkisfjįrmįlin eša skuldamįlin ekki innan žeirra marka sem įkvešin eru ķ samningnum veršur viškomandi rķki aš takast į viš vandann innan tķmamarka og į žann hįtt sem framkvęmdastjórn ESB telur naušsynlegt. Ašildarrķkjum aš samningnum sem hlotiš hafa neyšarlįn er ekki skylt aš hlķta hinum nżju ströngu skilyršum fyrr en įri eftir aš žau hafa fullnęgt skilyršum vegna neyšarlįnsins.

Ķ samningnum er męlt fyrir um aš ESB-dómstóllinn skuli hafa lögsögu um hvort fariš sé aš įkvęšum hans um efni fjįrlaga og öšrum skilyršum ķ texta hans. Žessi įkvęši stangast į viš žaš sem segir ķ ESB-sįttmįlum žar sem dómstólnum er ekki fališ hlutverk af žessu tagi. Hvert rķki sem hefur fullgilt samninginn getur leitaš til dómstólsins vegna annars rķkis sem hefur fullgilt samninginn sé tališ aš rķkiš hafi ekki stašiš viš samningsskuldbindingar. Telji dómstóllinn aš samningurinn hafi veriš brotinn mį sekta viškomandi rķki um allt aš 0,1% af VLF žess.

Unniš aš rķkisfjįrmįlasamstarfi

Rķkisfjįrmįlasamningurinn er lišur ķ žvķ aš skapa stöšugleika og styrkja evruna og aušvelda rįšstafanir til aš koma ķ veg fyrir aš ķ evrurķkjunum skapist aš nżju sama vandręšaįstand og rķkt hefur frį įrunum 2008 og 2009.

Sešlabanki Evrópu (SE) įkvešur peningastefnuna į evrusvęšinu. Bankinn įkvešur stżrivexti og peningamagn ķ umferš, rķkisstjórnir einstakra landa įkveša hins vegar rķkisśtgjöld innan landamęra sinna, evrurķkjunum ber ķ žvķ efni aš taka miš af stöšugleika og vaxtarsamningi hins sameiginlega myntsvęšis. Evrópusambandiš hefur mótaš sameiginlega peningamįlastefnu en ekki rķkisfjįrmįlastefnu, žaš er myntsamband en ekki rķkisfjįrmįlasamband.

Jean-Claude Trichet, žįv. forseti stjórnar Sešlabanka Evrópu, lagši į įrinu 2007 til aš ESB legši įherslu į rķkisfjįrmįlasamstarf til aš tryggja višunandi rķkisfjįrmįlastefnu ķ öllum ašildarrķkjunum. Fleiri hafa stutt sjónarmiš af žessu toga.

Įhugi į nįnara rķkisfjįrmįlastarfi innan ESB og ekki sķst į evrusvęšinu hefur alltaf blundaš mešal žeirra sem vilja aš ESB žróist frį rķkjasambandi til sambandsrķkis. Raddir um naušsyn sameiginlegs markmišs ķ rķkisfjįrmįlum fengu nżjan hljómgrunn žegar hugaš var aš leišum til aš sigrast į skuldavanda evrurķkjanna sem er višurkennt stórvandamįl innan ESB frį įrinu 2010. Viš hliš myntsamstarfsins yrši rķkisfjįrmįlasamstarf til žess aš stķga lokaskrefiš til efnahagslegs samruna žįtttökurķkjanna.

Žrżstingur Žjóšverja

Voriš 2010 hófu Žjóšverjar markvisst aš žrżsta į ašrar ESB-žjóšir meš kröfu um aš žęr settu bindandi lagaįkvęši um jafnvęgi ķ rķkisfjįrmįlum. Meš žvķ yrši spornaš viš opinberri skuldasöfnun, fjįrlagagerš lyti ströngum skilyršum og halli ķ rķkisrekstri hyrfi. Meš žvķ aš koma į „skuldabremsum“ hvarvetna innan evrusvęšisins myndi agi ķ rķkisfjįrmįlum verša meiri en felst ķ kröfunni um aš hallinn sé innan 3% af VLF.

Sķšla įrs 2010 komu fram tillögur um aš breyta nokkrum įkvęšum ķ stöšugleika og vaxtarsamningnum til aš auka samręmingu ķ rķkisfjįrmįlum. Frakkar og Žjóšverjar fluttu ķ febrśar 2011 tillögu um „samkeppnishęfni-samning“ til aš samhęfa efnahagsstjórn į evrusvęšinu. Spįnverjar studdu tillöguna. Angela Merkel Žżskalandskanslari talaši einnig fyrir hugmyndinni um rķkisfjįrmįlasamband og hiš sama geršu fjįrmįlarįšherrar żmissa rķkja og forseti bankastjórnar SE.

Ķ mars 2011 var enn į nż hvatt til breytinga į stöšugleika og vaxtarsamningnum og skyldu žęr miša aš žvķ aš sjįlfkrafa yrši gripiš til refsinga gagnvart rķki sem bryti gegn įkvęšum samningsins um rķkissjóšshalla eša skuldahlutfall. Krafan um sjįlfvirkni į žessu sviši var reist į reynslunni af žvķ aš ręša žessi mįl ķ rįšherrarįši ESB og leita eftir samkomulagi žar um ašgeršir sem óhjįkvęmilega myndu bitna haršast į einu eša hópi ašildarrķkja.

Undir lok įrs 2011 stigu Žjóšverjar og Frakkar auk nokkurra smęrri ESB-žjóša einu skrefi lengra og hétu žvķ aš koma į rķkisfjįrmįlasambandi innan evrusvęšisins žar sem um yrši aš ręša strangar rķkisfjįrmįlareglur sem fylgja mętti eftir og gripiš yrši til sjįlfkrafa refsiašgerša į grundvelli įkvęša ķ ESB-sįttmįlum. Angela Merkel lagši einnig įherslu į aš framkvęmdastjórn ESB og ESB-dómstóllinn ęttu aš gegna „mikilvęgu hlutverki“ til aš tryggja aš rķki stęšu viš skuldbindingar sķnar.

Ķ žessu samhengi var vķsaš til žess aš nįkvęmt eftirlit framkvęmdastjórnar ESB meš skattheimtu og rķkisfjįrmįlastjórn mundi ganga nęrri fullveldi ašildarrķkjanna. Bentu menn į aš ekki yrši unnt aš stķga skref ķ žessa įtt įn žess aš endurskoša Lissabon-sįttmįlann. Kröfur Žjóšverja um strangt ašhald og afskipti ESB af rķkisfjįrmįlum og efnahagsmįlum vęru į žann veg aš žeim yrši ekki hrundiš ķ framkvęmd įn žess aš breyta sįttmįlunum.

Śrslitafundur ķ desember 2011

Leištogarįš ESB kom saman 9. desember 2011 ķ Brussel. Į sögulegum fundi žess samžykktu 17 leištogar evrurķkjanna meginefni nżs millirķkjasamnings sem mišaši aš žvķ aš setja strangar skoršur viš eyšslu og skuldasöfnun einstakra rķkja auk žess sem um yrši aš ręša refsiįkvęši gegn rķkjum sem fęru ekki aš samningnum. David Cameron, forsętisrįšherra Breta, var eini forystumašurinn sem stóš gegn žessum įformum og hafnaši ašild aš hinum nżja millirķkjasamningi, 17 evrurķki og 9 ESB-rķki įn evru hétu žįtttöku ķ gerš samningsins enda nyti žįtttakan stušnings į žingum viškomandi landa.

Upphaflegu įform flutningsžjóša tillögunnar um rķkisfjįrmįlasamninginn voru aš nį markmišum sķnum meš breytingu į sįttmįlum ESB. David Cameron brį fęti fyrir žau įform. Hann vildi ekki aš fjįrmįlafyrirtęki ķ City of London yršu aš lśta nżju regluverki ESB og žar į mešal žvķ sem fram kom ķ tillögum um nżjan ESB-skatt į fjįrmagnsfęrslur.

Unniš var markvisst aš smķši texta hins nżja rķkisfjįrmįlasamnings, Bretar stóšu įfram utan viš samstarfiš og nś slógust Tékkar ķ liš meš žeim. Nišurstašan varš aš öll rķki ESB sem vildu gętu hvenęr sem žau kysu gerst ašilar aš samningnum. Į fundi leištogarįšs ESB 2. mars 2012 var sķšan ritaš undir samninginn. Sķšan hefur hann veriš til umręšu į žjóšžingum žeirra rķkja sem eiga ašild aš honum. Ķrar gengu til žjóšaratkvęšagreišslu um ašild sķna hinn 31. maķ 2012 og var hśn samžykkt meš 60,3% atkvęša.

Eins og įšur segir tekur samningurinn gildi žegar 12 rķki hafa fullgilt hann og ķ sķšasta lagi 1. janśar 2013. Eftir aš hafa fullgilt samninginn hefur rķki eitt įr, til 1. janśar 2014, til aš setja bindandi įkvęši um jöfnuš ķ rķkisfjįrmįlum. Rķki sem hafa sett slķk įkvęši ķ lög fyrir 1. mars 2013 geta sótt um neyšarlįn śr stöšugleikasjóši Evrópu,European Stability Mechanism (ESM).

Evrópski rķkisfjįrmįlasamningurinn er millirķkjasamningur og ekki formlegur hluti af regluverki ESB. Ķ honum er hins vegar aš finna įkvęši sem gera rįš fyrir aš unnt verši aš fella hann inn ķ sįttmįlann um Evrópusambandiš (SESB), Treaty establishing the Constitution of the European Union innan fimm įra frį gildistöku.

Ķ nęstu grein veršur rifjaš upp hvernig stašiš var aš samžykkt rķkisfjįrmįlasamningsins ķ Žżskalandi.

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Björn Bjarnason var žingmašur Sjįlfstęšisflokksins frį įrinu 1991 til 2009. Hann var menntamįlarįšherra 1995 til 2002 og dóms- og kirkjumįlarįšherra frį 2003 til 2009. Björn var blašamašur į Morgunblašinu og sķšar ašstošarritstjóri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS