F÷studagurinn 22. september 2017

Hafa ney­ara­ger­ir vegna einstakra evrurÝkja skila­ ßrangri?

Evrukreppan er or­in a­ pˇlitÝskri kreppu Ý Evrˇpu


Styrmir Gunnarsson
2. febr˙ar 2014 klukkan 15:56

═ frÚttum Evrˇpuvaktarinnar Ý dag, sunnudag 2. febr˙ar 2014 er frß ■vÝ sagt a­ stjˇrnv÷ld Ý BerlÝn undirb˙i n˙ nřjan bj÷rgunarpakka fyrir Grikkland, ■ann ■ri­ja Ý r÷­inni. Ůa­ er fjßrmßlarß­uneyti Wolfgangs Schauble, sem hefur forystu um ■a­ en stŠr­ pakkans er talinn nema 10-20 millj÷r­um evra, sem er au­vita­ mun lŠgri upphŠ­ en um var a­ rŠ­a Ý fyrri a­ger­um. Ůessar frÚttir koma ekki ß ˇvart vegna ■ess, a­ ■vÝ hefur lengi veri­ spß­ a­ til frekari a­ger­a kynni a­ koma.

Ůa­ er hins vegar ßhugaver­ spurning Ý ■essu samhengi hver reynslan hefur or­i­ af ■eim a­ger­um, sem Evrˇpusambandi­ sjßlft, Al■jˇ­a gjaldeyrissjˇ­urinn og Se­labanki Evrˇpu hafa haft forystu um til ■ess a­ breg­ast vi­ fjßrhagsvandrŠ­um nokkurra evrurÝkja frß vori 2010. Um er a­ rŠ­a Grikkland, ═rland, Port˙gal og Křpur og Spßn a­ ■vÝ er var­ar spŠnsku bankana.

Upphaf ■essara a­ger­a mß rekja til ■ess a­ nř rÝkisstjˇrn, sem tˇk vi­ v÷ldum Ý Grikklandi sÝ­ari hluta ßrs 2009 upplřsti a­ fyrri rÝkisstjˇrnir hef­u gefi­ rangar upplřsingar um fjßrhagsst÷­u Grikklands. Raunar hafa sumir, sem um ■essi mßl hafa fjalla­ sagt a­ forysturÝki evrusvŠ­isins hafi horft fram hjß ■vÝ a­ Grikkir uppfylltu ekki skilyr­in fyrir uppt÷ku evru og a­ Ůjˇ­verjar hafi sam■ykkt Grikki fyrir or­ Frakka sem hafi haft ßhyggjur af miklum lßnveitingum franskra banka til Grikklands.

Ůessar upplřsingar ur­u til ■ess a­ draga ˙r tr˙ fjßrfesta ß Grikkland, lßnt÷kukostna­ur landsins stˇrjˇkst og um lei­ vakna­i s˙ spurning hvort vera kynni a­ fleiri a­ildarrÝki evrunnar vŠru Ý svipa­ri st÷­u. Ůa­ sneri ekki sÝzt a­ ═rlandi og Port˙gal og svo fˇr a­ lßnt÷kukostna­ur ■eirra var­ lÝka ˇvi­rß­anlegur.

١ ber a­ hafa Ý huga sÚrst÷­u ═ra. Vandi ■eirra var Ý raun og veru fˇlginn Ý ■vÝ, a­ ■eir sem evrurÝki voru ■vinga­ir til a­ lřsa yfir ßbyrg­ Ýrska rÝkisins ß skuldum Ýrskra einkabanka og ■ar var ■ßverandi a­albankastjˇri Se­labanka Evrˇpu, Jean-Claude Trichet, fremstur Ý flokki. Ůa­ var vegna ■essarar ■vingunar, sem ═rar ßttu ekki annan kost en a­ leita eftir a­sto­ ESB/AGS/SE. Fyrir sk÷mmu upplřsti Jens Weidmann, a­albankastjˇri Bundesbank, a­ hann hef­i veri­ ■vÝ algerlega andvÝgur a­ ═rar yr­u ■vinga­ir til ■ess a­ gefa ■ß ßbyrg­aryfirlřsingu.

T÷lur eru nokku­ ß reiki um upphŠ­ir bj÷rgunara­ger­a til ■essara rÝkja en Council of Foreign Relations Ý BandarÝkjunum telur a­ fyrstu tvŠr a­ger­irnar Ý Grikklandi hafi numi­ Ý heild um 340 millj÷r­um dollara og bj÷rgunarpakkinn til Port˙gals hafi kosta­ um 116 milljar­a dollara.

═rar losnu­u ˙r fangi ESB/AGS/SE um sÝ­ustu ßramˇt og Spßnn vegna bankanna fyrir sk÷mmu.

En hefur or­i­ ßrangur af ■essum a­ger­um og ■ß hver? Ůa­ er umdeilt. Sumir greinendur halda ■vÝ fram, a­ meginhluti a­sto­arinnar vi­ Grikki hafi ekki fari­ til Grikklands heldur til a­ grei­a skuldir Grikkja vi­ banka Ý Evrˇpu og ■ar sÚ komin skřringin ß ■vÝ a­ ÷nnur ESB-rÝki hafi veri­ tilb˙in til a­ taka ■ßtt Ý ■essum a­ger­um. Sum ■eirra a.m.k. hafi Ý raun veri­ a­ bjarga eigin b÷nkum sem hafi lßna­ glannalega til landa ß bor­ vi­ Grikkland, Port˙gal og ═rlands.

En vafalaust hafa a­ger­ir til a­ koma b÷ndum ß rÝkisfjßrmßl Grikkja skila­ ßrangri og vafalaust hefur skattheimta batna­ frß ■vÝ sem var, ■ˇtt stjˇrnv÷ld liggi engu a­ sÝ­ur undir gagnrřni fyrir a­ hafa ekki gengi­ nŠgilega hart fram.

Sumir stjˇrnmßlamenn Ý Evrˇpu (og reyndar hÚr ß ═slandi lÝka) hafa tala­ ß ■ann veg a­ evrukreppan hafi veri­ leyst af ■vÝ a­ vandamßl bankanna Ý evrul÷ndum hafi veri­ leyst, ■.e. lausafjßrvandi ■eirra. Ůeir munu gangast undir nřtt ßlagsprˇf sÝ­ar ß ■essu ßri og ■ß kemur Ý ljˇst hver raunveruleg sta­a ■eirra er.

A­rir, eins og Christine Lagarde, forstjˇri AGS og fyrrum fjßrmßlarß­herra Frakklands Ý forsetatÝ­ Sarkozy, hafa Ýtreka­ sagt a­ evrukreppan hafi ekki veri­ leyst svo lengi sem atvinnuleysi sÚ jafn miki­ innan ESB og ß evrusvŠ­inu og raun beri vitni um. Raunar hefur Angela Merkel, kanslari Ůřzkalands or­a­ ■etta svo a­ ■a­ sÚ b˙i­ a­ koma b÷ndum ß evrukreppuna en a­ h˙n hafi ekki veri­ leyst.

En kannski segir ■a­ bezt s÷guna a­ n˙ skuli hafnar undirb˙ningsa­ger­ir Ý BerlÝn vegna ■ri­ja ney­arlßns til Grikklands. Ůrßlßtur or­rˇmur hefur veri­ um a­ Port˙galar muni ■urfa ß aukinni a­sto­ a­ halda.

Vafalaust hafa a­ger­irnar vegna ■essara rÝkja skila­ t÷luver­um ßrangri eins og sjß mß ß ■vÝ a­ ═rar geta n˙ sta­i­ ß eigin fˇtum og sˇtt fÚ ß al■jˇ­lega lßnamarka­i. Og vafalaust hefur brß­avandi spŠnskra banka veri­ leystur ˙r ■vÝ a­ ■eir ■urftu ekki a­ nota nema 41 milljar­ evra af ■eim 100 millj÷r­um, sem ■eim stˇ­u til bo­a.

Hitt fer ekki ß milli mßla a­ sß ■jˇ­fÚlagslegi vandi, sem ■essar a­ger­ir hafa skili­ eftir sig hefur ekki veri­ leystur. Stˇrir hˇpar ■jˇ­fÚlags■egna Ý Grikklandi og ß Spßni b˙a vi­ mikla ney­. Evrukreppan er ekki bara efnahagsleg kreppa e­a fjßrhagsleg kreppa. H˙n er or­in a­ pˇlitÝskri kreppu og birtingarmynd hennar er fylgisaukning flokka til hŠgri og til vinstri, sem teljast ÷fgaflokkur Ý hinu pˇlitÝska litrˇfi. Mesti ˇtti stjˇrnmßlamanna Ý Evrˇpu n˙ er sß a­ ■essir flokkar muni vinna mikinn sigur Ý kosningum til Evrˇpu■ingsins n˙ Ý maÝ og a­ andstŠ­ingar og efasemdarmenn um Evrˇpusambandi­ ver­i hßvŠr hˇpur ß ■vÝ ■ingi a­ ■eim kosningum loknum.

En kannski er stŠrsti ˇleysti vandi ■essara rÝkja allra sß sem sumir greinendur telja vera fˇlginn Ý kerfisgalla Ý evrukerfinu. EvrurÝkin hafa sameiginlega stefnu Ý peningamßlum og sameiginlegan gjaldmi­il en ■au hafa ekki teki­ upp rÝkisfjßrmßlabandalag og ■ess vegna ekki mi­střr­a stjˇrn ß r'ikisfjßrmßlum sÝnum. ═ ■vÝ mundi hins vegar felast a­ ■au gŠtu haft sameiginlega stjˇrn ß ey­slu einstakra rÝkja.

En er nokkur raunverulegur pˇlitÝskur stu­ningur vi­ slÝkt kerfi? Mundu ■jˇ­■ing a­ildarrÝkjanna vera tilb˙in til a­ afsala sÚr ■vÝ valdi, sem ■au hafa Ý dag sem fjßrveitingavald? Yr­i almenningur Ý ■essum l÷ndum tilb˙inn til a­ taka ■vÝ a­ ■a­ vald yr­i fŠrt til skrifstofumanna Ý Brussel? Ůar kann a­ liggja kjarninn Ý vandamßlum ESB-rÝkjanna Ý dag. Ůa­ mß draga mj÷g Ý efa a­ me­al almennings Ý ■essum l÷ndum sÚ pˇlitÝskur stu­ningur vi­ a­ halda sameiningarferli ■essara rÝkja ßfram. Ůrřstingurinn vir­ist fremur vera Ý ■ß ßtt a­ stÝga skref til baka.

═ seinni grein ver­ur fjalla­ um sem dŠmi hvernig verkalř­shreyfingin metur ßrangur e­a aflei­ingar a­ger­a Ý Port˙gal ˙t frß sÝnu sjˇnarhorni.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS