Föstudagurinn 22. september 2017

Bréf Vķglundar til stjórnskipunar- og eftirlits­nefndar: Leynimakk viš kröfuhafa į svig viš neyšarlögin


Vķglundur Žorsteinsson
12. febrśar 2014 klukkan 16:52

Hér birtist ķ heild bréf sem Vķglundur Žorsteinsson afhenti ķ Alžingishśsinu mįnudaginn 10. febrśar. Įšur hafši Vķglundur skrifaš Einari K. Gušfinnssyni forseta Alžingis um sama efni.

Bréf til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alžingis,

Hr. formašur Ögmundur Jónasson

Ķ framhaldi af bréfi mķnu til forseta Alžingis rita ég nefndinni žetta bréf til skošunar. Ég hef eftir yfirferš fundargeršanna margręddu, veriš aš rżna önnur gögn til aš greina žęr ašferšir sem beitt var til aš fara ķ kringum neyšarlögin.

Rifjum fyrst upp hvaš neyšarlögin sögšu!

1. Žau heimilušu fjįrmįlarįšherra aš leggja fram fjįrmagn til fjįrmįlafyrirtękja.

Ķ 1.grein žeirra segir :

„Viš sérstakar ašstęšur į fjįrmįlamarkaši er fjįrmįlarįšherra fyrir hönd rķkissjóšs heimilt aš reiša fram fjįrmagn til aš stofna nżtt fjįrmįlafyrirtęki eša yfirtaka fjįrmįlafyrirtęki eša žrotabś žess ķ heild eša aš hluta.“

2. Meš 5. grein neyšarlaganna fékk sķšan Fjįrmįlaeftirlitiš mjög vķštękt vald til ķhlutunar eša yfirtöku į fjįrmįlafyrirtękjum m.a. meš žvķ aš yfirtaka vald hluthafafundar sbr. 3. mgr. 5. gr. neyšarlaganna.

Ķ 4. mgr. 5. gr. laganna gefur sķšan aš lesa:

„Ef naušsyn krefur getur Fjįrmįlaeftirlitiš takmarkaš eša bannaš rįšstöfun fjįrmuna og eigna fjįrmįlafyrirtękis. Fjįrmįlaeftirlitinu er heimilt aš taka ķ sķnar vörslur žęr eignir sem męta eiga skuldbindingum fjįrmįlafyrirtękis og lįta meta veršmęti eigna og rįšstafa žeim til greišslu įfallinna krafna eftir žvķ sem žörf krefur.“ Sjį nįnar lög 125/2008, į Althingi .is

Meš śrskurši uppkvešnum 14. október 2008. Forsendur fyrir skiptingu efnahagsreiknings nżtti Fjįrmįlaeftirlitiš heimildir sķnar samkvęmt neyšarlögunum og skipti upp efnahag gömlu bankanna.

Stofnaši nżja banka um innlenda starfsemi žeirra, sbr. 2. mgr śrskuršarins.

Meš śrskuršinum voru stofnašir žrķr nżjir bankar sem voru 100 % ķ eigu ķslenska rķkisins. Ķ žeim var fjallaš um žęr eignir sem flytja skyldi ķ nżja banka og hvaša eignir yršu eftir ķ žeim gömlu.

Um lįnasöfnin segir eftirfarandi:

„Śtlįn til višskiptavina önnur en žau sem tilgreind eru hér į eftir eru fęrš yfir ķ nżja bankann į bókfęršu verši aš teknu tilliti til įętlašra afskrifta einstakra śtlįna. Viš yfirferš einstakra śtlįna skal mišaš viš aš skošuš séu stęrstu śtlįn eša aš lįgmarki 40 % af heildarśtlįnasafni gamla bankans.“

Ķ žessari mįlsgrein er sérstaklega vert aš gefa gaum oršalaginu „einstakra śtlįna“. Sjį nįnar śrskurš FME 14.10.2008.

Meš śrskuršum FME 19.-21.10. sem kvešnir voru upp fyrir hvern banka um sig var nįkvęmari śtlistun į mešferš mįla og ašferšarfręšinni allri. Efnislega var allt óbreytt.

Rķkisbankar voru stofnašir

Stofnašir höfšu veriš žrķr rķkisbankar, tilteknar eignir og skuldir gömlu bankanna voru fęršar yfir til žeirra. Lutu śrskurširnir aš žvķ m.a. hvernig nįnar skyldi hįttaš framkvęmd og uppgjöri į milli nżja og gamla bankans. Hvaš og hvernig fęrt skyldi į milli eins og fram kemur ķ śrskurši fyrir Nżja Kaupžing hf. sem ég styšst viš ķ žessu bréfi.

Ķ seinni śrskuršinum komu tveir nżjir tölulišir sem lutu aš žessu uppgjöri. Ķ žeim 11. sem skilgreindi aš Fjįrmįlaeftirlitiš skipaši višurkenndan matsašila til žess aš meta sannvirši eigna og skulda sagši:

„Aš žvķ mati loknu skal fara fram uppgjör žar sem Nżji Kaupžing banki hf. skal greiša Kaupžing banka hf. mismun į virši eigna og skulda er mišast viš tķmamark framsals skv. 5. tl. ( 22.10.2008 ). Nišurstaša matsašila skal liggja fyrir innan 90 daga frį įkvöršun žessari.“

Ķ žessum śrskurši var sķšan 12. tölulišur svohljóšandi:

„Nżji Kaupžing banki hf. skal gefa śt skuldabréf til Kaupžings banka hf. til greišslu endurgjaldsins. Skilmįlar skuldabréfsins skulu liggja fyrir innan 10 daga frį žvķ aš nišurstaša matsašila liggur fyrir. Veršmęti skuldabréfsins skal stašfest af alžjóšlega višurkenndu matsfyrirtęki sem Fjįrmįleftirlitiš skipar.“

Sķšar kom ķ ljós aš stašan var öfug, gamli bankinn skuldaši žeim nżja svo ekki žurfti skuldabréf frį žeim nżja. Žegar žetta uppgötvašist hófst vandręšagangur sem lesa mį um ķ fundargeršunum og ķ skżrslu SJS frį mars 2011. Vandręšagangur sem endaši meš žvķ aš skilanefnd og kröfuhöfum var veittur ašgangur aš skilgreindum skuldurum nżja bankans til aš jafna muninn. Žetta hef ég nefnt „daušalistann“. Sjį nįnar skżrslu SJS bls. 53-54 og śrskurš śrskuršarnefndar um upplżsingamįl nr. 436/2012.

Eignamat

Fjįrmįlaeftirlitiš skipaši Deloitte LLP ķ London til aš meta lįnasöfnin. Žaš fyrirtęki skilaši af sér matsskżrslum sem haldiš hefur veriš leyndum fyrir skuldurum bankanna. Kröfuhafarnir, skilanefndirnar og aš sjįlfsögšu nżju bankarnir hafa hinsvegar haft tękifęri til aš grandskoša žęr. Ķ žeim tilgangi var bankaleynd aflétt įn heimilda ķ žįgu kröfuhafa, žeirra rįšgjafa og skilanefnda.

Žessar matsskżrslur voru lagšar til grundvallar efnahagsreikningum nżju bankanna. Lįnin voru fęrš til bókar ķ žeim eftir aš bśiš var aš draga afskriftir Deloitte LLP frį. Sjį nįnar skżrslu SJS mars 2011, bls. 32.

Ķ śrskurši Fjįrmįlaeftirlitsins 14.10.2008 var eftirfarandi fyrirvari:

„Fyrirvari er geršur um aš forsendur žessar gętu breyst į mešan vinna viš skiptingu efnahags bankanna žriggja stendur yfir.“

Žżšingarmikiš er aš huga aš žessu oršalagi. Žessi fyrirvari snżr aš framkvęmd į skiptingu efnahags bankanna žriggja. Hann snżr ekki aš neinu öšru. Bankarnir höfšu veriš stofnašir og žaš varš ekki aftur tekiš. Fyrirvarinn snéri ašeins aš flutningi eigna og skulda og framkvęmd skiptingarinnar.

Fyrirvarinn ķ śrskurši Fjįrmįlaeftirlitsins 19.-21.10.2008 er ašeins oršfrekari og hljóšar svo:

„Įkvöršun žessi byggir į fyrirliggjandi upplżsingum og gögnum. Reynist hśn byggš į ófullnęgjandi eša röngum upplżsingum um mįlsatvik, forsendur įkvöršunarinnar breytast verulega eša Fjįrmįlaeftirlitiš telur aš önnur skipan mįla sé naušsynleg getur Fjįrmįlaeftirlitiš gert hverskonar breytingar į įkvöršun žessari, ž.m.t. aš fella hana śr gildi ķ heild eša aš hluta.“

Sį er munurinn į žessum fyrirvara og žeim fyrri frį 14.10.2009 aš hann var ķ śrskurši sem stofnaši alla bankana žrjį. Sķšari fyrirvarinn er um hvern einstakan banka.

Grundvallarheimildir neyšarlaga voru nżttar ķ október 2008

Grundvallarįkvaršanirnar voru teknar um stofnun žriggja rķkisbanka meš heimildum ķ neyšarlögum til aš tryggja fjįrmįlastöšugleika meš hagsmuni žjóšarinnar aš leišarljósi.

Bankarnir voru stofnašir ķ október 2008 og Fjįrmįlaeftirlitiš nżtti heimildir sķnar samkvęmt neyšarlögum ķ žeim tilgangi. Žęr rįšstafanir eftirlitsins voru žvķ óafturkallanlegar aš óbreyttum lögum.

Fyrirvarar lutu eingöngu aš einstökum śtfęrslum um žaš hvaš skyldi flutt eša ekki ķ nżja banka. Śtfęrslur sem voru ķ ešli sķnu minnihįttar um meginframkvęmdina. Fyrirvarar žessir voru sķšan hįšir reglum stjórnsżslulaga. Žar bar aš horfa til mešalhófs og jafnręšis viš allar breytingar sem og annarra reglna.

Samkvęmt neyšarlögum var Fjįrmįlaeftirlitiš undanžegiš reglum IV. til VII. kafla stjórnsżslulaga. Žar eru reglur um mįlshraša, mįlsmešferš, tilkynningarskyldu, upplżsingaskyldu, andmęlarétt, breytingar og um afturkallanleika einstakra žįtta įkvaršana sinna og fleira. Žęr undanžįgur gįtu žó ekki lotiš aš grundvallaratrišum um tilgang neyšarlaga. Tilgangur žeirra undanžįga var eingögngu aš aušvelda framgang mįla meš žvķ aš losa eftirlitiš undan formreglum. Óheimilt var aš afturkalla įkvöršun um stofnun banka sem voru teknir til starfa. Grundvallarreglur eins og jafnręši, mešalhóf og rannsóknarskylda voru ķ fullu gildi.

Hinn 9. janśar 2009 og 14. febrśar sama įr kvaš Fjįrmįlaeftirlitiš upp śrskurši um žessi mįl. Žar var eingöngu veriš aš veita aukinn frest til aš ljśka matsvinnu Deloitte LLP. Seinni śrskuršurinn veitti frest fram ķ mišjan aprķl žaš įr.

Sś matsvinna og drįttur/tafir į henni kom sķšar oft fyrir į fundum stżrinefndarinnar um samninga viš erlendu kröfuhafa bankanna.

Dregur til tķšinda ķ febrśar 2009

Eftir stjórnarskiptin 1. febrśar 2009 hófst atburšarrįs um samskipti viš erlenda kröfuhafa gömlu bankanna sem hefur fariš leynt til žessa. Meš vķsan til kröfunnar um opna stjórnsżslu og gagnsęi ber aš upplżsa žjóšina um žaš sem geršist ķ žessum samskiptum. Žar held ég aš megi leita fanga hjį utanrķkisrįšuneytinu og sendirįši Ķslands Brussel og ķ öšrum rįšuneytum hérlendis.

Samningar um rķkisbankana voriš og sumariš 2009 voru geršir ķ skugga umręšna um Icesave-samningana. Žaš var ekki fyrr en nokkrum mįnušum eftir aš gengiš hafši veriš frį fyrstu Icesave-samningunum sem alžingismenn og almenningur įttaši sig į ešli žeirra. Aš lokum voru žeir lagšir fyrir EFTA-dómstólinn žar sem sjónarmiš Ķslands voru višurkennd.

Ķ ljósi krafna til mįlsmešferšar sem geršar eru af landsdómi er įstęša til aš kanna til hlķtar hvernig stašiš var aš samningum um rķkisbankana og afgreišslu žeirra ķ rķkisstjórn og į alžingi. Meš samningunum voru kröfuhöfum bankanna žriggja tryggšar leišir til aš hnekkja grundvelli lögbundinna śrskurša Fjįrmįlaeftirlitsins frį október 2009 og nišurstöšum mats Deloitte LLP sem unniš var skv. žeim var sķšan breytt.

Meš žeim fengu kröfuhafar til eignar tvo banka žrįtt fyrir aš ķslenska rķkiš hafi įfram veriš ķ žungum fjįrhagslegum įbyrgšum vegna žeirra. Meš samningunum var rķkiš svipt öllum įhrifum į starfsemi nżju bankanna enda afhenti gjörningurinn žį nżjum eigendum. Allir samningar sem um žetta voru geršir sumariš og haustiš 2009 voru įn heimilda Alžingis.

Samningunum var haldiš leyndum fyrir žingi og žjóš af fjįrmįlarįšherra sem ritaši undir žį. Žessi leynilega einkavęšing ķ žįgu śtlendinga śtilokaši möguleika į aš endurskipuleggja bankana. Aš žetta skuli hafa boriš aš meš žessum hętti į sama tķma og rįšherrar og žingmenn töldu gagnsęi og lżšręšislegt ašhald bestu leišina til aš koma ķ veg fyrir atburši į borš viš žį sem geršust ķ bankakerfinu 2008 er skelfilegt. Žaš veršur aš fara ķ saumana į žvķ hvernig stašiš var aš žessum samningum viš erlenda kröfuhafa. Hafi lög veriš brotin og gengiš į svig viš neyšarlögin er ekki of seint fyrir alžingismenn aš grķpa ķ taumana til aš bjarga žvķ sem bjargaš veršur.

Plankastrekkjarinn tekinn upp

Ég tel aš lögmętisreglan hafi veriš gróflega snišgengin meš žvķ aš rįšherrar og embęttismenn settu „plankastrekkjarann“ į įkvęši neyšarlaganna ķ žessum tilgangi og um leiš hafi žeir tekiš sér hśsbóndavald yfir Fjįrmįlaeftirlitinu, sjįlfstęšri stjórnsżslu- og eftirlitsstofnun sem hvorki mįtti né įtti aš lśta fyrirmęlum frį öšrum stjórnsżsluašilum.

Heimild fyrir fjįrmįlarįšherrann til aš stašfesta žessa samninga var laumaš inn ķ bandorm sķšdegis į Žorlįksmessu 2009 löngu eftir aš žeir höfšu veriš undirritašir. Ormurinn rann sķšan ķ gegn ķ „jólatörninni“ įn žess aš žingmenn fengju nokkurn tķma aš sjį samningana.

Žessi jólagjöf ķ desember 2009 hefur reynst žjóšinni hefndargjöf, ill og ķžyngjandi. Hśn var hinsvegar frišžęging erlendu kröfuhöfunum til gróša.

Fundargerširnar eru órękt vitni um alla žessa atburšarrįs. Žar er beinlķnis skrįš um naušsyn žess aš fara ķ kringum reglur neyšarlaganna ķ 8. tl. fundargeršar 14. fundar [16. jśnķ 2009]. Žar segir :

„8 Legal

Independent Valuation and the Emergency Act

Solutions are being sought to satisfy the need for independent valuation according to the emergency act. There is a question wther Deloitte could redo the valuation under IFRS [alžjóšlegir reikningsskilastašlar].

VL [Višar Lśšvķksson lögfr. kröfuhafa] said that this may not satisfy creditors but may go towards satisfying requirements under the emergency act. It would be a step in the right direction to get Deloitte to produce and (svo!) IFRS account.

CW [Charles Williams] said that this solution may be difficult due to time constraints and the strained relations between FME [Fjįrmįlaeftirlitiš] and Deloitte.“

Klippt į neyšarlögin

Fjįrmįlaeftirlitiš var lįtiš gefa śt śrskurš hinn 6. mars 2009. Hann ber meš sér aš ętlunin var aš hverfa frį meginįkvęšum og stefnu neyšarlaganna meš žvķ aš gera stjórnvöldum kleift aš afhenda kröfuhöfunum bankana gegn öšru gjaldi en skuldabréfi. Neyšarlögin voru reist į žvķ meginsjónarmiši aš kröfuhafar fengju greitt meš skuldabréfum aš loknu mati. Hinn nżji śrskuršur Fjįrmįlaeftirlitsins klippti į neyšarlögin og opnaši fyrir ašrar leišir. Eftir hann hófst atburšarrįs sem rekja mį meš vķsan til funda svokallašrar stżrinefndar sem stjórnaši samningagerš viš kröfuhafana en žar gegndi Gušmundur Įrnason, rįšuneytisstjóri fjįrmįlarįšuneytisins, lykilhlutverki.

Žessu lauk meš žvķ aš kröfuhafarnir eignušust tvo ķslenska rķkisbanka meš leynd. Vegna žessa vakna spurningar sem naušsynlegt er aš svara til aš žjóšin fįi mynd af žvķ sem geršist. Var įstęša fyrir rķkisstjórnina aš óttast kröfuhafana? Var óhjįkvęmilegt aš koma til móts viš kröfur žeirra meš žvķ aš afhenda žeim tvo rķkisbanka? Af hverju geršist žetta meš leynd?

Žeir sem stóšu aš einkavęšingu bankanna til erlendra manna meš leynd hafa haršast gagnrżnt einkavęšingu bankanna um įratug įšur. Hśn fór žó fram fyrir opnum tjöldum. Um leiš og spurningum af žessu tagi er varpaš fram er naušsynlegt aš įrétta aš Alžingi setti neyšarlögin til aš stašinn yrši vöršur um hag žjóšarinnar į örlagastundu. Alžingi hefur ekki breytt lögunum. Viršing Alžingis ręšst af varšstöšu žingmanna um hagsmuni žjóšarinnar.

Neyšarlögin hafa sannaš gildi sitt meš afgerandi hętti. Žau hafa veriš stašfest ķ Hęstarétti Ķslands fyrir EFTA dómstólnum og dómstól ESB. Neyšarlögin voru vönduš og vel unnin og tryggšu hagsmuni žjóšarinnar.

Meš žessu bréfi er žess fariš į leit viš hįttvirta stjórnskipunar-og eftirlitsnefnd Alžingis aš hśn leggi sitt af mörkum til aš upplżsa žjóšina um hvernig henna var komiš į žį stöšu sem hér hefur veriš lżst, janfframt er nefndin hvött til aš beita sér fyrir žvķ sem gera mį til aš rétta hlut žjóšarinnar og tryggja henna žį stöšu sem įkvešin var meš neyšarlögunum.

Garšabę 10. febrśar 2014

Vķglundur Žorsteinsson

Žaš sem er innan hornklofa er frį ritstjórn Evrópuvaktarinnar žį voru leišréttar fįeinar ritvillur viš innslįtt bréfsins į vefsķšu Evrópuvaktaarinnar.

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Vķglundur Žorsteinsson lauk lagaprófi frį Hįskóla Ķslands įriš 1970. Žį um sumariš starfaši hann hjį Rķkissaksóknara en ķ byrjun įgśstmįnašar žaš įr tók hann viš starfi sem framkvęmdastjóri Fulltrśarįšs Sjįlfstęšisfélaganna ķ Reykjavķk. Hann var framkvęmdastjóri og sķšar stjórnarformašur BM Vallįr frį 1971-2010. Ķ stjórn Félags ķsl. išnrekenda og sķšar formašur frį 1978-1992. Žį sat hann ķ framkvęmdastjórn Verzlunarrįšs Ķslands um įrabil og ķ framkvęmdastjórn VSĶ og varaformašur samtakanna um skeiš. Vķglundur įtti sęti ķ stjórn Lķfeyrissjóšs verzlunarmanna frį 1986 til 2007 og formašur og varaformašur um įrabil. Hann įtti sęti ķ bankarįši Ķslandsbanka um 3ja įra skeiš.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS