Sunnudagurinn 29. mars 2020

2012: Íldurˇt ß Š­stu ■repum lř­veldisins ═slands - nřr forseti og biskup - hva­ me­ rÝkis­stjˇrnina?


1. jan˙ar 2012 klukkan 14:37

┴ ßrinu 2012 ver­a tv÷ h÷fu­embŠtti ■jˇ­arinnar skipu­ nřjum m÷nnum Ëlafur Ragnar GrÝmsson, forseti ═slands, tilkynnti Ý nřßrsßvarpi sÝnu til ■jˇ­arinnar 1, jan˙ar 2012 a­ hann mundi ekki gefa kost ß sÚr a­ nřju sem forseti Ý kosningum Ý lok j˙nÝ. ┴­ur haf­i Karl Sigurbj÷rnsson, biskup ═slands, tilkynnt a­ hann myndi segja af sÚr sem biskup ß ßrinu 2012.

١tt nokkurt aldursmunur sÚ ß ■eim Ëlafi Ragnari og Karli ver­a kynslˇ­askipti Ý hinum hßu embŠttum me­ brotthvarfi ■eirra. Ůeir hafa einnig bß­ir sŠtt gagnrřni fyrir embŠttisfŠrslu sÝna, Ëlafur Ragnar fyrir a­ ganga erinda ˙trßsarvÝkinga fyrir hruni­ hausti­ 2008 og Karl fyrir a­ taka ekki nŠgilega fast og skipulega ß mßli sem var­a­i forvera hans ß biskupsstˇli.

═ nřßrspredikun sinni 1. jan˙ar 2012 vÚk biskup a­ ■vÝ hvernig sˇtt er a­ m÷nnum Ý samfÚlaginu ß lÝ­andi stundu og sag­i:

„FramtÝ­ ■jˇ­arinnar mß ekki ver­a framlenging ■ess li­na. HÚr ■arf nřtt a­ koma til. Vegur sjßlfhverfu og sjßlfselsku er au­n og ey­im÷rk, brautir ßgirndar og grŠ­gi eru ˇg÷ngur. Gata hefnda og haturs er blindgata. Ă fleirum ver­ur ljˇst a­ ■jˇ­ okkar hafi lei­st inn ß slÝkar ˇfŠrur. MÚr finnst LandsdˇmsßkŠran gegn einum manni vera einn vottur ■ess, og ■jˇ­arsmßn.

Vissulega ß a­ l÷gsŠkja vegna afbrota og dŠma ■au sem sek eru! Vi­ h÷fum byggt upp n˙tÝma rÚttarrÝki ß grundvelli vestrŠnna mann˙­arsjˇnarmi­a og vir­ingar fyrir rÚttlßtum l÷gum og samst÷­u um si­fer­ilegar meginreglur. Samst÷­u um si­fer­ilegar meginreglur. Ůa­ er mikilvŠgt a­ standa v÷r­ um ■ann grundv÷ll. Ůa­ er ekki sjßlfgefi­ ■egar hinn si­fer­ilegi ßttaviti veiklast, si­vitund og dˇmgreind dofnar.

Er nřtt rÚttarkerfi komi­ hÚr Ý landi? Ůar sem menn eru dŠmdir sekir umsvifalaust ef frßsagan, ßvir­ingin telst s÷luvŠn, og afplßnun hefst ■egar Ý sta­ Ý gapastokki almenningsßlitsins.

Sorprit hafa lengi veri­ til og lapi­ dreggjar mannfÚlagsins, og uppskori­ andstygg­ si­a­s fˇlks, en n˙ vir­ist sorpi­ meir og minna vi­urkennt. Jafnvel nÝ­ og rˇgur og einelti. Hagna­arvonin rŠ­ur f÷r, mist÷k fˇlks og harmar selja, og ■vÝ mß engan var­a um lÝf og lÝ­an og sßlarheill ■eirra sem Ý hlut eiga og jafnvel alsaklauss fˇlks sem ■vÝ tengist. Og vi­ sitjum Ý ÷rfoka au­n hßlfsannleika, upphrˇpana og yfirbo­a.

Or­rŠ­a illmŠlgi og gÝfuryr­a telst gjaldgeng Ý fj÷lmi­lum og ß blogginu og jafnvel til marks um mannvit og snilli og spßmannlegan eldmˇ­, e­a fyndni. Svo vir­ist sem řmsir telji a­ ■a­ a­ hrˇpa og blogga sÚ a­ hugsa, eintal, upphrˇpanir koma Ý sta­ samtalsins, sam-viskan sljˇvgast. Sem og tilfinningin fyrir blŠbrig­unum, ˇvissunni og efanum sem yfirleitt er n˙ a­alsmerki hugsandi manna.“

Bß­ir hafa ■eir Ëlafur Ragnar og Karl or­i­ a­ skotspŠni ß ■eim vettvangi sem biskup nefnir Ý lok hinna tilvitnu­u or­a. Ůeir sem gefa kost ß sÚr Ý ■eirra sta­ ver­a a­ b˙a sig undir a­ sitja undir svŠsinni gagnrřni og ßrßsum. HÚr hafa dˇmstˇlar komist a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ menn sem skipa opinber embŠtti ver­i a­ ■ola mergja­ri ßrßsir ß opinberum vettvangi en ella vŠri. Ůß er tÝ­arandinn ■annig a­ ■a­ er fljˇtt lagt rß­am÷nnum til lasts svari ■eir fyrir sig. Hin pˇlitÝska rÚtthugsun grefur um sig ß ■ann veg a­ h˙n řtir fur­ulega fljˇtt heilbrig­ri skynsemi til hli­ar.

FordŠmi VigdÝsar

VigdÝs Finnbogadˇttir, eina konan sem hefur seti­ ß forsetastˇli, lÚt af embŠtti ■egar Ëlafur Ragnar var kj÷rinn ßri­ 1996. N˙ sextßn ßrum sÝ­ar skyggir VigdÝs stundum ß Ëlaf Ragnar sem sameiningartßkn ■jˇ­arinnar. Henni hefur tekist a­ halda vir­ingu sinni inn ß vi­ og ˙t ß vi­ og n˙ er unni­ a­ ■vÝ a­ reisa stˇrhřsi um stofnun sem ber nafn hennar vi­ Hßskˇla ═slands.

VigdÝs var Ëlafi Ragnari fordŠmi me­ ■vÝ a­ kve­ja Bessasta­i eftir 16 ßr eins og hann mun gera. H˙n vir­ist einnig vera honum fordŠmi ■egar Ëlafur Ragnar bo­ar n˙ a­ eftir brottf÷r sÝna frß Bessast÷­um hafi hann meira svigr˙m en ■ar til a­ sinna hug­arefnum sÝnum. Hann sag­i Ý nřßrsßvarpi sÝnu:

„Ůegar skyldur ■jˇ­h÷f­ingjans hvÝla ei lengur ß mÝnum her­um fŠ Úg meira frelsi til a­ sinna hugsjˇnum og mßlefnum sem hafa lengi veri­ mÚr kŠr, get ß annan veg teki­ ■ßtt Ý a­ efla framfarir og hagsŠld, vÝsindi, rannsˇknir og atvinnulÝf. Ůß munu opnast nřjar lei­ir til a­ sty­ja barßttuna gegn loftslagsbreytingum og kynningu ß hreinni orku, ■rˇa samvinnu ß Nor­urslˇ­um og tengsl okkar vi­ forysturÝki Ý ÷­rum ßlfum, auka tŠkifŠri unga fˇlksins og lř­rŠ­i Ý landinu.“

Undir ■essa stefnuskrß Ëlafs Ragnars mß fella m÷rg vi­fangsefni innan lands og utan. VigdÝs hasla­i sÚr v÷ll ß al■jˇ­avettvangi me­al annars Ý samvinnu vi­ UNESCO. HÚr skal ekki dregi­ Ý efa a­ Ëlafur Ragnar ß einnig innhlaup Ý al■jˇ­astofnunum. ┴ sÝnum tÝma stofnu­u ■eir Kristjßn Guy Burgess, n˙verandi a­sto­arma­ur utanrÝkisrß­herra, til dŠmis fyrirtŠki Ý New York sem fÚkk stˇran styrk til rannsˇkna ß brß­nun j÷kla ß Himalaja-svŠ­inu. Styrkurinn gekk hins vegar til baka ■egar ljˇst var­ a­ hugmyndir um skjˇta brß­nun j÷klanna voru ekki ß r÷kum reistar.

Nřjar kr÷fur til frambjˇ­enda

Ůegar hefur ■vÝ veri­ hreyft a­ velja beri konu til biskups. Vafi um ni­urst÷­ur biskupskj÷ri ver­ur meiri n˙ en ß­ur ■vÝ a­ kj÷rm÷nnum hefur fj÷lga­ til muna me­ sam■ykkt sÝ­asta kirkju■ings um a­ formenn sˇknarnefnda hafi atkvŠ­isrÚtt Ý kj÷rinu. ┴ sÝ­asta ßri var Kristjßn Valur Ingˇlfsson kj÷rinn Skßlholtsbiskup Ý annarri umfer­ ■ar sem hin fyrri var ˇgilt. Jˇn A­alsteinn Baldvinsson Hˇlabiskup hefur sagt af sÚr embŠtti og ver­ur eftirma­ur hans valinn ß­ur en gengi­ ver­ur til ■ess a­ kjˇsa eftirmann Karls Sigurbj÷rnssonar. Nßi kona kj÷ri sem Hˇlabiskup minnka lÝkur ß a­ kona hljˇti kj÷r sem biskup yfir ═slandi.

Innan kirkjunnar ver­ur ÷rugglega tekist ß um starfshŠtti, strauma og stefnur. Hart er sˇtt a­ ■jˇ­kirkjunni og oft ˇmaklega. H˙n ver­ur a­ skapa sÚr trausta fˇtfestu gegn ■eim ÷flum sem vega a­ kristni Ý landinu.

Ëlafur Ragnar hefur gj÷rbreytt forsetaembŠttinu og ■ar rŠ­ur mestu a­ hann beitti ßkvŠ­um Ý 26. gr. stjˇrnarskrßrinnar og neita­i a­ sta­festa l÷g sem al■ingi haf­i sam■ykkt. Ůetta lei­ir til ■ess a­ ■eir sem bjˇ­a sig fram Ý sumar ver­a ■aulspur­ir um afst÷­u sÝna til ■essa ßkvŠ­is og hvort ■eir hafi Ý huga a­ nřta ■a­ ß sama hßtt og Ëlafur Ragnar hefur gert og ef ■eir segja jß vi­ ■vÝ ver­ur nŠst spurt Ý hva­a tilvikum ■eir muni breg­a fŠti fyrir l÷g frß al■ingi.

Allt frß ßrinu 1952 e­a Ý hßlfa ÷ld hafa menn varast a­ blanda stjˇrnmßlaflokkum Ý forsetakosningar, reynslan af kosningabarßttu sÚra Bjarna Jˇnssonar og ┴sgeirs ┴sgeirssonar var­ ß ■ann veg a­ sÝ­an hafa frambjˇ­endur stu­st vi­ hˇp stu­ningsmanna ßn ■ess a­ stjˇrnmßlaflokkar komi a­ frambo­inu. Ëlafur Ragnar hefur ß hinn bˇginn gert forsetaembŠtti­ pˇlitÝskara en ß­ur og hlřtur ■a­ a­ setja svip sinn ß val frambjˇ­enda og hvernig a­ frambo­i ■eirra er sta­i­.

Hva­ me­ rÝkisstjˇrnina?

Reglum um kj÷r forseta hŠstarÚttar var nřlega breytt ß ■ann veg a­ n˙ er hann kj÷rinn til fimm ßra Ý sta­ ■ess a­ forystan fŠrist ß milli einstakra dˇmara ßr frß ßri. Fyrir breytingunni sem var­ Ý me­f÷rum al■ingis ß frumvarpi til laga um fj÷lgun dˇmara hafa ekki veri­ fŠr­ mikil r÷k opinberlega enda lÝta menn almennt ■annig ß a­ ßkve­in dul˙­ ver­i a­ hvÝla yfir st÷rfum dˇmara svo a­ ■eir gŠti hlutleysis.

RÝkisstjˇrninni var­ breytt 31. desember 2011 og rß­herrum fŠkka­ ˙r 10 Ý ßtta. Ůessi breyting lei­ir sÝ­ur en svo til bŠttra stjˇrnarhßtta ■vÝ a­ hin pˇlitÝska ßbyrg­ ß stjˇrnarath÷fnum ver­ur ˇljˇsari me­ sams÷fnu­u valdi innan stjˇrnsřslunnar ß fßrra hendur. Ůß minnkar einnig gegnsŠi Ý opinberum st÷rfum.

┴kv÷r­unin um skipan rß­herraembŠtta sem kynnt var efir rÝkisrß­sfundinn 31. desember er ekki varanleg ■vÝ a­ h˙n er ger­ me­ ■eim fyrirvara a­ breyting ver­i ■egar einn rß­herra fer Ý barneignaleyfi og sÝ­an a­ nřju ■egar hann kemur ˙r ■vÝ. ═ frÚttum var ■vÝ hampa­ a­ eftir breytinguna ß rÝkisstjˇrninni sŠtu ■ar Ý fyrsta sinn fleiri konur en karlar. Hvort ■a­ dregur ˙r ■rřstingi ß a­ konur bjˇ­i sig fram til biskups e­a forseta er ˇlÝklegt.

═ tengslum vi­ breytingar ß rÝkisstjˇrn rŠddu oddvitar stjˇrnarflokkanna vi­ ■ingmenn Hreyfingarinnar um stu­ning ß al■ingi. Ein af kr÷fum Hreyfingarinnar var a­ forseti al■ingis, ┴sta Ragnhei­ur Jˇhannesdˇttir, yr­i rekin ˙r embŠtti sÝnu ■ar sem h˙n hef­i sam■ykkt a­ ■ingsßlyktunartillaga um afturk÷llun ß landsdˇmsßkŠrunni ß hendur Geir H. Haarde kŠmist ß dagskrß ■ingsins.

Ëvissa ß Š­stu st÷­um

Vi­ upphaf ßrs 2012 er ljˇst a­ tekist ver­ur ß um tv÷ af h÷fu­embŠttum ■jˇ­arinnar. Hitt er einnig ljˇst a­ ˇvissa rÝkir um framtÝ­ rÝkisstjˇrnarinnar. Enginn veit Ý raun hvernig henni vegnar ■egar al■ingi kemur saman a­ nřju 16. jan˙ar 2012. Ůß setur ■a­ skugga ß embŠtti forseta al■ingis a­ krafist skuli afsagnar ■ess sem ■ar situr. ═ ■essu ÷ldurˇti ß Š­stu st÷­um breytir litlu a­ forseti hŠstarÚttar skuli kj÷rinn til fimm ßra, ˙t ß vi­ veit enginn Ý hverju s˙ breyting felst e­a hva­ kn˙­i til hennar.

Bj. Bj.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Pistill

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

 
Mest lesi­
Fleira Ý stjˇrnmßlavaktinni

Ůßttaskil - hlÚ ß ˙tgßfu Evrˇpu­vaktarinnar

Ůri­judaginn 27. aprÝl 2010 sß vefsÝ­an Evrˇpu­vaktin dagsins ljˇs. N˙ er komi­ a­ ■ßttaskilum. ┴ Evrˇpu­vaktinni hefur veri­ l÷g­ ßhersla ß mßlefni tengd Evrˇpu­sambandinu, ■rˇun evrˇpskra stjˇrnmßla og efnahagsmßla auk umrŠ­na hÚr ß landi um ■essi mßl og tengsl ═slands og Evrˇpu­sambandsins. Ůß hefu...

Klofingur me­al kristilegra Ý Ůřskalandi vegna skuldavanda Grikkja

Donald Tusk, forseti lei­togarß­s ESB, sag­i ■ri­judaginn 31. mars a­ vi­rŠ­ur vi­ Grikki um skuldamßl vŠru svo flˇknar a­ ni­urst÷­u vŠri ekki a­ vŠnta fyrr en undir lok aprÝl. Spenna vegna mßlsins er ekki a­eins ß stjˇrnmßlavettvangi Ý Grikklandi heldur einnig annars sta­ar ß evru-svŠ­inu. Hefur s...

Alexis Tsipras: Ekki b˙ast vi­ skilyr­islausri uppgj÷f

„Vi­ leitum eftir hei­arlegri mßlami­lun vi­ lßnardrottna en ekki b˙ast vi­ skilyr­islausri uppgj÷f,“ sag­i Akexis Tsipras, forsŠtis­rß­herra Grikkja, Ý rŠ­u Ý grÝska ■inginu Ý gŠr. Hann sag­i a­ Grikkir hef­u lagt fyrir lßnardrottna hugmyndir um a­ koma b÷ndum ß smygl ß benzÝni og tˇbaki, eftirlit me­ fjßrmagnstilfŠrslum til erlendra banka og st÷­vun vsk-svindls.

Engar haldbŠrar till÷gur um umbŠtur liggja enn fyrir frß Grikkjum - unni­ dag og nˇtt vegna ˇtta vi­ grei­slu■rot

SÝ­degis mßnudaginn 30. mars h÷f­u evru-rß­herrahˇpnum og ■rÝeykinu ekki enn borist till÷gur grÝsku rÝkis­stjˇrnar­innar um rß­stafanir til a­ fullnŠgja skilyr­um til ˙tgrei­slu ß lßnsfÚ svo a­ bjarga megi Grikklandi frß grei­slu■roti. Ljˇst er a­ ni­ursta­a um fyrir­grei­slu til Grikkja fŠst ekki fyrr...

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS