Geta Þjóðverjar skilið, að Evrópa verður aldrei þýzk?

Evrukreppan og átökin, sem tengjast henni innan Evópusambandsins hafa hvað eftir annað síðustu misseri kallað fram umræður í Evrópu um stöðu Þýzkalands og sögu á 20. öldinni. Erfiðleikar Grikkja hafa leitt til umræðna þar um hernám Þjóðverja í Grikklandi á árum síðari heimsstyrjaldarinnar og innan Þýzkalands sjálfs hefur verið minnt á þá samninga um eftirgjöf skulda, sem Þjóðverjar hafi gert við bandamenn eftir stríð.

Reuters birtir þessa dagana grein eftir Anatole Kaletsky, sem er hagfræðingur og blaðamaður, brezkur ríkiborgari en fæddur í Rússlandi, sem hefur starfað fyrir öll beztu blöð í Bretlandi, svo sem Financial Times, The Times og The Economist. Í grein þessari segir Kaletsky, að Evrópu stafi hætta af einu ríki. Það sé ekki Grikkland, ekki Ítalía, ekki Spánn - heldur Þýzkaland sjálft. Þetta þurfi engum að koma á óvart. Þetta hafi gerzt tvisvar sinnum áður á síðustu tæpum 100 árum eða frá 1914.

Kaletsky segir, að þetta megi ekki segja, en ástæðan sé einfaldlega landfræðileg staða Þýzkalands. Landið sé of stórt og áhrifamikið til að samskipti þess við nágranna geti verið með eðlilegum hætti en sé samt ekki nógu stórt til að geta ráðið yfir nágrönnum sínum með sama hætti og Bandaríkin geri í Norður-Ameríku eða Kína muni gera í Asíu.

Þýzkir stjórnmálamenn hafi gert sér grein fyrir þessu eftir 1945 og þess vegna tekið Evrópuhugsjóninni fagnandi.Í stað þess að skapa þýzka Evrópu hafi þeir snúið sér að því að skapa evrópskt Þýzkaland. Angela Merkel hafi gleymt þessu grundvallaratriði og vinni nú að því að skapa þýzka Evrópu þar sem allir lifi og starfi samkvæmt þýzkum reglum og venjum.

Kaletsky segir að Merkel gangi ekkert nema gott til en þessi tilraun til að koma öðrum Evrópuþjóðum undir pilsfald Þjóðverja muni mistakast alveg eins og fyrirrennurum hennar í Berlín, sem ekki hafi verið jafn góðviljaðir hafi mistekizt. Spurningin sé ekki sú, hvort aðrar Evrópuþjóðir vilji lúta forystu Þjóðverja heldur hvort Þjóðverjar geti fallizt á að lúta forystu Evrópu. Ef ekki verði aðrar þjóðir að mynda bandalag gegn Þýzkalandi til að koma í veg fyrir enn eina eyðileggingu Evrópu.

Í grein sinni fjallar Kaletsky um þær mismunandi leiðir, sem til umræðu eru um björgun evrunnar og dregur ekki í efa að Þjóðverjar muni fallast á tilslakanir til þess að tryggja að svo verði, þegar þeir geri sér grein fyrir að hinn kosturinn sé einangrun þeirra sjálfra innan Evrópu. En áður en þeir fallist á evrópskt Þýzkaland kunni að vera nauðsynlegt að minna þá á að tilraun til að skapa þýzka Evrópu leiði til ófarnaðar.

Grein Kaletskys á Reuters hefur kallað fram mikil viðbrögð i lesendabréfum, þar sem bréfritarar skiptast alveg í tvo hópa. Sumir eru honum mjög sammála, aðrir algerlega á annarri skoðun.

En umræður af þessu tagi sýna, að ríkin á meginlandi Evrópu eru ekki búin að gera upp sína sögu og ekki við því að búast. Þau ræða um sögu og stöðu Þýzkalands. Í einstökum hlutum Evrópu eru sjálfstæðishreyfingar á ferð. Það eru ekki bara Skotar, sem berjast fyrir sjálfstæði sínu og útgöngu úr Hinu Sameinaða konungsdæmi (það gera reyndar Walesbúar líka)heldur er öflug sjálfstæðishreyfing starfandi í Katalóníu á Spáni, þótt hún hafi ekki verið jafn ofbeldisfull og sjálfstæðishreyfing Baska. Á Norður-Ítalíu hefur sú tilfinning lengi verið sterk að íbúar þar væru betur komnir án Suður-Ítalíu. Í gærkvöldi var í BBC merkilegur umræðuþáttur um hvort skila ætti grískum fornminjum til Grikkja, umræður, sem minna á handritamálið hér. Ekki þarf að minna á að Belgía er í raun tvö ríki, sem gætu farið sína leið hvenær sem er. Og hörmungarnar á Balkanskaga fyrir tveimur áratugum eru enn í fersku minni.

Þetta eru sögulega áhugaverðar umræður en þær eiga sérstakt erindi til okkar hér á Íslandi vegna aðildarumsóknar okkar að ESB.

Við þurfum á ýmsu öðru að halda en að lenda inn í hringiðu illdeilna af þessu tagi.

SG