Hvernig ætlar Ólafur Ragnar að endurreisa virðingu alþingis með Jóhönnu við hlið sér?

Við þingsetningu 1. október 2011 greindi Ólafur Ragnar Grímsson tillögur stjórnlagaráðs og sagði meðal annars:

„Það þekkja allir í þessum sal og reyndar þjóðin líka að á undanförnum árum og áratugum hefur oft verið um það deilt hvort forseti lýðveldisins eigi að hafa mikil eða lítil umsvif á vettvangi stjórnkerfisins. Svar stjórnlagaráðsins er skýrt. Tillögur þess fela í sér mun valdameiri forseta.“

Ólafur Ragnar Grímsson og Jóhanna Sigurðardóttir ræða málið í bókhlöðunni að Bessastöðum.

Fyrir tæpu ári ríkti óvissa um hvort Ólafur Ragnar mundi ávarpa alþingi oftar við þingsetningu. Enginn vissi þá, ekki einu sinni hann sjálfur, hvort hann yrði oftar í framboði, hvað þá hvort hann næði endurkjöri í fimmta sinn. Hann bauð sig fram að nýju, náði kjöri og flutti enn á ný ræðu við setningu alþingis.

Hinn 1. október 2011 tók Ólafur Ragnar þá á kné sér sem smíðað höfðu tillögur að nýrri stjórnarskrá. Hann greindi verk þeirra og niðurstaðan var á nokkuð annan veg en textasmiðirnir höfðu sagt. Ólafur Ragnar átti von á að þingmenn tækju tillögurnar til efnislegrar meðferðar. Það hafa þeir ekki gert enn þann dag í dag en hins vegar ákveðið að leggja sex spurningar fyrir þjóðina í 250 milljón króna skoðanakönnun sem verður 20. október 2012.

Ólafur Ragnar ræddi ekki stjórnlagaráð eða tillögur þess sérstaklega við þingsetninguna 11. september 2012. Að þessu sinni veitti hann þeim sem ráða ferðinni á alþingi, ríkisstjórn og stuðningsmönnum hennar, tiltal í ræðu sinni. Hann segir mikilvægt að alþingi njóti trausts ella sé „hætta á að ákvarðanir glati áhrifamætti. Sé virðingin víðtæk og varanleg verður stjórnkerfið farsælt“.

Á komandi vetri sé nauðsynlegt að taka á vanda alþingis, leita lausna til að efla álit þess meðal almennings. Það sé brýnt fyrir flokka, bæði í stjórn og stjórnarandstöðu og lík fyrir forseta Íslands því ella muni áfram aukast kröfur um afskipti hans af setningu laga umfram það sem hafi tíðkast. Sagðist hafa heyrt þennan boðskap hjá mörgum í aðdraganda forsetakosninganna.

Þetta er merkileg kenning: Vegna virðingarleysis alþingis eru gerðar ríkari kröfur en ella til forseta Íslands um að hann hafi meiri afskipti af lagasetningu en tíðkast hafi til þessa. Hvað felst í þessum orðum? Að Ólafur Ragnar ætli að skjóta fleiri málum til þjóðarinnar? Hver yrðu önnur afskipti hans af löggjafarstarfinu? Hann dró enga dul á vandann og sagði:

„Í ferðum mínum um landshlutana, í viðræðum nú í vor við tugþúsundir Íslendinga, varð mér æ ljósara að undiraldan fer vaxandi; á síðustu dögum fyrir forsetakosningar var þunginn slíkur að vandi Alþingis var helsta umræðuefnið; alls staðar spurt: Hvað er til ráða?

Forseti lýðveldisins getur ekki rækt störf sín á farsælan hátt nema Alþingi njóti virðingar og trausts meðal þjóðarinnar. […]

Það er því í senn skylda mín í kjölfar kosninganna og einlægur vilji að bjóða liðsinni við að efla á ný virðingu Alþingis, traust þess meðal þjóðarinnar; liðsinni sem falist getur í samræðum, hugmyndasmíð og miðlun reynslu, samstarfi sem þjónar hagsmunum allra – forseta, þings og þjóðarinnar.“

Við hvern ætlar forseti Íslands að ræða þessi mál? Varla við núverandi forsætisráðherra? Ólafur Ragnar hefur harmað í bréfi til Jóhönnu Sigurðardóttur að hún vilji færa samskipti þeirra á vettvang bréfaskipta í stað þess að mál séu leyst á trúnaðarfundum. Tveimur ágreiningsefnum þeirra hefur Jóhanna lekið í fjölmiðla til að gera á hlut Ólafs Ragnars: ágreiningi um siðareglur um forsetaembættið og um hvernig hagað skuli fylgd forseta í Leifsstöð.

Ólafur Ragnar og Jóhanna leysa ekki nein mál sameiginlega. Vilji forseti standa við það sem hann segir um liðsinni sitt til að auka veg og virðingu alþingis hlýtur fyrsta verk hans að verða að losa þjóðina við Jóhönnu Sigurðardóttur sem forsætisráðherra. Málatilbúnaður hennar og framganga á þingi er helsta ástæða þeirrar kreppu sem þar ríkir og dregur úr virðingu þingsins.

Bj. Bj.